Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Батыс горилласы, Брукфилд зообағы, т. 1988 ж.
Western gorilla, Brookfield Zoo, b. 1988
Бинти Джуа (1988 жылдың 17 наурызында туған) – АҚШ, Иллинойс штаты, Чикаго қаласының сыртындағы Брукфилд зообағындағы батыс төмендік горилласы. Ол 1996 жылы өзінің вольеріне құлап жарақат алған үш жасар балаға көмек көрсеткенінен кейін көпшілік назарына ілікті. Бинти Джуа (аты суахили тілінде "Күннің қызы" деген мағынаны білдіреді) – лингвистикалық жетістіктері бірнеше ғылыми зерттеулерге тақырып болған Коко атты горилланың туысы. Оның анасы Лулу Бронкс зообағынан шыққан және 2011 жылдың 24 қаңтарында Колумбус зообағы мен аквариумында тұрғаннан кейін қайтыс болды. Оның әкесі – Сан-Франциско зообағынан Күншығыс.
Binti Jua (born March 17, 1988) is a female western lowland gorilla in the Brookfield Zoo, in Brookfield, Illinois, United States, outside of Chicago. She received media attention after a situation in 1996 in which she tended to a three year old boy who had been injured by falling into her enclosure. Binti Jua (whose name means "Daughter of Sunshine" in Swahili) is the niece of Koko, a gorilla whose linguistic accomplishments have been the subject of several scientific studies. Her mother, Lulu, was originally from the Bronx Zoo and died on January 24, 2011, after residing at the Columbus Zoo and Aquarium. Her father is Sunshine, from the San Francisco Zoo.
Отбасы
Бинти Хуаның Кула есімді қызы бар, оның Әбе есімді жабайы күміс арқалы ұлы бар. Оның Бакари есімді тағы бір ұлы бар, ол да жабайы туылған күміс арқалы Рамардан, оны Джек Бадал сәби кезінде сатып алып, цирк трюктеріне үйреткен. Рамар "Джунглиден сахнаға" атты кітапқа түрткі болды. Бакари өзінің жартылай бауыры Надаямен бірге Сент-Луис зообағында тұрады. Бинтидің үш немересі бар: қызы Кула мен күміс арқалы Рамардан туған Камба, Кула мен күміс арқалы ДжоДжодан туған Нора және Кула мен ДжоДжодан туған Али. Оның Камба арқылы Захари есімді шөбересі бар.
Binti Jua has a daughter named Koola with a wild born silverback called Abe. She also has a son named Bakari with another wild born silverback, Ramar, who was purchased by Jack Badal as a baby and was trained to do circus stunts. Ramar inspired a book called Jungle to Stage. Bakari resides at the Saint Louis Zoo with his half brother, Nadaya. Binti has three granddaughters: Kamba, born to her daughter Koola and silverback Ramar, Nora, born to Koola and silverback JoJo, and Ali, also born to Koola and JoJo. She also has a great grandson named Zachary through Kamba.
Жануарлар дүниесін құтқару
1996 жылдың 16 тамызында, Бинти Джуа сегіз жаста болғанда, үш жасар бала гориллалар экспозициясының қоршау қабырғасына өрмелеп, 7,3 метрдей биіктіктен гориллалардың ауласына құлап түсіп, қолы сынды және бетіне үлкен жарақат алды. Осы оқиғадан кейін Бинти халықаралық ақпарат құралдарының назарына ілікті, содан кейін көптеген айлар бойы бақша қызметкерлерінен арнайы сыйлықтар мен тағамдар алды, сондай-ақ келушілердің қызығушылығын өзіне тартты.
On August 16, 1996, when Binti Jua was eight years old, a three year old boy climbed the wall around the gorilla exhibit and fell 24 feet (7.3 m) into the gorilla enclosure below, suffering a broken hand and a large gash on the side of his face. Binti received international media attention from this incident, and, for many months afterwards, received special treats and food from zoo personnel, and much attention from visitors.
Салдары
Оқиғадан кейін сарапшылар Бинтидің әрекеттері зоопарктағы жаттығулардың нәтижесі ме, әлде жануарлардың альтруизмі ме деп пікірталас жүргізді. Бинтиді оның анасы туғаннан кейін қабылдамағандықтан, ата-ана тәрбиесінен гөрі адамдар қолмен өсіргендіктен, оған нәресте горилланы күтіп-бағуға және оның баласын тексеру үшін қызметкерлерге алып баруға арнайы оқыту қажет болды. Алайда, приматолог Франс де Ваал Бинти-Жуаны жануарлардағы эмпатияның мысалы ретінде келтіреді. Жануарлардың (әсіресе, приматтардың) айқын альтруизмді көрсететін көптеген мысалдары бар. Бинтидің жағдайына өте ұқсас жағдайда, Джерси зообағындағы Жамбо атты ересек горилла өзінің қоршауына түсіп қалған бес жасар баланы қорғады. Жамбо балаға көмек қажет екенін сезіп, оны қорғауға ұмтылды және бұл үшін оқытылмаған, өз анасы горилласымен тәрбиеленген. Сонымен қатар, шабуылдан немесе басқа да жарақаттан кейін бір-бірін жұбататын шымпанзелерде де осындай мінез-құлық байқалған.
After the incident, experts debated whether Binti's actions were a result of training by the zoo or of animal altruism. Because Binti had been hand raised by humans, as opposed to being parent raised (due to her mother rejecting her after Binti was born), she had to be specially trained to care for an infant gorilla and to take her offspring to personnel for examinations. Primatologist Frans de Waal, however, uses Binti Jua as an example of empathy in animals. There are many other examples of animals (especially primates) demonstrating apparent altruism. In a situation very similar to Binti's, a male gorilla named Jambo, of Jersey Zoo, protected a five year old child who had fallen into his enclosure. Jambo was not trained to care for children and was raised in captivity by his own gorilla mother, so his actions may have involved an instinctive sense that the child needed his help. Similar behavior has been seen in chimpanzees who appear to comfort each other after an attack or other trauma.