Кіріспе
Порт Кайтума — Гайананың Барима Вайни әкімшілік аймағындағы шағын ауыл. Ол халықаралық деңгейде жақын орналасқан Джонстаундағы Халық ғибадатханасының елді мекеніне қақпа ретінде белгілі болды. Бұл аймақта ұзақ жылдардан бері кен өндірісінің орталығы болып табылады.
Port Kaituma is a small village within the Barima Waini administrative region of Guyana. It became known internationally as a gateway village to the Peoples Temple settlement in nearby Jonestown. It has long been a hub for mining in the area.
Тарих
Кейбір уақыттан бері Каитума өзені бойында жергілікті елді мекендер болғанмен, Порт Каитума жақын маңдағы Мэтьюс Риджде марганецтің табылуынан кейін ғана дамыды. Мэтьюс Ридж кеме жүретін өзенде орналаспағандықтан, Каитума өзенінен канал қазылып, Порт Каитума салынды. Манганец өндірісі кезінде Порт Каитума үш жеке аймаққа бөлінді. Шахта басшыларының үйі мен қонақ үйі орман ішіндегі қысқа жолмен бөлінген үлкен алаңда орналасқан. Ал жұмысшылар тұратын "Төменгі қабат" деп аталатын аймаққа қарама-қарсы бағытта ұзын жол салынды. Манган Мэтьюс Риджден 64 шақырымдық теміржол арқылы тасымалданды, содан кейін Порт Каитумадан Тринидадтағы Чагуарамас шығанағына жіберіліп, өнеркәсіптік қолдану үшін таратылды, оның көп бөлігі Норвегиядағы Ставангерге жеткізілді. Жобаны Union Carbide компаниясының еншілес фирмалары басқарды. Осы жоба аясында Тринидадқа тиесілі екі мұнай танкері – "Амброзио" мен "Инверроза" марганец тасымалдауға бейімделді. Олар 1960 жылдардың көп бөлігінде Порт Каитумадан Чагуарамасқа төрт күндік циклмен жүйелі түрде сапар шекті. Сыйымдылығы 3000 тоннадан аспайтын олар 1920 жылдардың ортасында Венесуэладағы Маракайбо көлінің аузындағы шалшықтар арқылы мұнай тасымалдау үшін салынған. Өте шалшық суларда жылға қабілеттілігі олардың Каитума өзенінің сағасындағы Вайни шұңқырынан өтуі үшін маңызды болды. Порт Каитуманың маңызы Гвиананың сол кездегі президенті Форбс Бернхэмнің елдің ішкі аймақтарын халықпен толықтыру арқылы Гвиананың өзін-өзі қамтамасыз етуі керектігін жариялағаннан кейін одан әрі артты. Мэтьюс Ридж әлеуетті жаңа астана ретінде қарастырылды, ал Порт Каитумада Гайананың барлық аймақтарынан келген студенттерді оқыту үшін үлкен орта мектеп салынды. Мектептің гүлденген кезеңінде 800-ден астам оқушы білім алды, олардың көпшілігі екі үлкен жатақханада тұрды. 1970 жылдары Джим Джонстың Джонстаун коммунасы Порт Каитумадан 11 шақырым қашықтықта салынды. 1978 жылдың қараша айындағы Джонстаундағы қайғылы оқиғалардың алғашқы құрбандары Порт Каитумада қаза тапты, Калифорниядан келген АҚШ конгрессмені Лео Райан және басқалары жергілікті әуежайдағы шағын Twin Otter ұшағына отыруға дайындалып тұрғанда атып өлтірілді. Осыдан кейін жүргізілген тазалау жұмыстары барысында Гвиана үкіметі коммун аумағында қаза болғандарды жерлеуге тыйым салды. Алайда бұл жергілікті тұрғындардың коммунадан қалған пайдасыз қоқыстарды жинап алуына кедергі болмады. Келесі 25 жыл ішінде ірі шетелдік ағаш өңдеу компаниясы келді де кетті, Мэтьюс Ридждегі марганец зауыты жұмысын тоқтатты, ал Мэтьюс Ридж пен Порт Каитуманы байланыстырған теміржол жабылып, кейбір бөліктері бұзылды. Мектептің маңызы азайды және ол жайлап қалды. Бүгінде Каитума жақын маңдағы жартасқа қарай саяхат жасаушыларға есік қағып тұр, ал қазіргі кездегі басты кәсіп – шағын масштабты алтын өндіру. Көптеген алтын өндірушілердің тұрақсыз өмірі қарулы қылмыстарға, тонауға, кісі өлтіруге және пара алуға әкеп соқты, бұл аймақта полицияның бақылауы жоқ. Алайда бұл қалаға жұмыс іздеушілердің үздіксіз ағынына, соның ішінде жақында Бразилиядан келгендерге кедергі келтірмейді.
Мемлекеттік қызметтер
Порт-Кайтума қоғамдық мектебі балабақшадан бастап орта білімге дейін білім береді. 2020 жылы аурухана қолданысқа берілді. Сондай-ақ 2020 жылы Гайана Алтын Борды Порт-Кайтумада алтынды сынау және сатып алу үшін кеңсе ашты.