Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Электр сөзі нео-латын және көне грек тілдерінен шыққан. Ол ағылшын тілінде алғаш рет Фрэнсис Бэконның еңбектерінде кездеседі. Контекстке қарай, бұл сөз "электр заряды", "электр қуаты" немесе "электр энергиясы" деген мағынаны білдіруі мүмкін.
The word electricity derives from Neo Latin and ultimately Greek. It first appears in English in Francis Bacon's writings. Depending on context, the word may refer to "electric charge", "electric power" or "electric energy".
Ағылшынға дейінгі шығу тегі
Нео-латындық electricus сөзі, бастапқыда "кәһрба" деген мағынаны білдірген, алғаш рет 1600 жылы Уильям Гилберт өзінің "De Magnete" атты еңбегінде кәһрбаның тартымды қасиеттерін атау үшін қолданған. Бұл термин классикалық латынша electrum, "кәһрба", грекше ἤλεκτρον (elektron), "кәһрба" сөзінен туындаған. Грек сөзінің шығу тегі белгісіз, бірақ ол "сәулеленетін жарық" деген мағынаны білдіретін финикиялық elēkrŏn сөзінен шыққан болуы мүмкін деген пікір бар.
The Neo Latin adjective electricus, originally meaning 'of amber', was first used to refer to amber's attractive properties by William Gilbert in his 1600 text De Magnete. The term came from the classical Latin electrum, 'amber', from the Greek ἤλεκτρον (elektron), 'amber'. The origin of the Greek word is unknown, but there is speculation that it might have come from a Phoenician word elēkrŏn, meaning 'shining light'.
Ағылшын тіліне кірісу
Электр сөзін алғаш рет Фрэнсис Бэкон басқа заттарды тартатын янтарь сияқты материалдарды сипаттау үшін қолданды. Ағылшын тіліндегі "электричество" сөзі алғаш рет 1646 жылы Сэр Томас Браунның "Псевдодоксия Эпидемика" еңбегінде қолданылды:
The word electric was first used by Francis Bacon to describe materials like amber that attracted other objects. The first usage of the English word electricity is ascribed to Sir Thomas Browne in his 1646 work, Pseudodoxia Epidemica:
Осы контексте, "электрик" немесе "электрик дене" – ток өткізбейтін немесе үйкеліс арқылы қозған кезде "жеңіл денелерді" (қағаздың кішкене бөліктері сияқты) тарта алатын зат; янтарь "электрик" болып табылады, ал темір емес. Сондықтан, "электричество" – электрик сияқты мінез-құлық таныту қасиеті, дәл сол сияқты "эластикалық" – эластикалық сияқты мінез-құлық таныту қасиеті. ("Электрик" сөзі 1913 жылға дейін зат есім ретінде қолданыла берді және әлі күнге дейін "диэлектрик" сөзінде осы мағынада қолданылады.) Кейін ғана анықтама тартымды болу қасиетінен тартымдылықтың себебін көрсетуге қарай өзгерді. Электрлік заряд термині алғаш рет 1748 жылы қолданылды.
In this context, an "Electrick" or "Electrick body" was a non conductor, or an object capable of attracting "light bodies" (like bits of paper) when excited by friction; a piece of amber is "an Electrick", while a piece of iron is not. "Electricity", then, was simply the property of behaving like an electric, in the same way that "elasticity" is the property of behaving like an elastic. ("Electric" continued to be used as a noun until at least 1913 and is still used in this sense in the word "dielectric".) It was not until later that the definition shifted to refer to the cause of the attraction instead of the property of being attractive. Charge, in the electrical sense, was first used in 1748.
"Электр энергиясының мөлшері"
Электр мөлшері деген термин бұрын ғылыми жарияланымдарда жиі кездесетін. Ол Франклин, Фарадей, Максвелл, Милликан және Дж. Дж. Томсонның еңбектерінде көптеп кездеседі, тіпті кейде Эйнштейн де қолданған. Дегенмен, соңғы жүз жылда электр термині электрмен айналысатын компаниялар мен жалпы халық арасында ғылыми емес мағынада қолданылып келеді. Бүгінде көптеген жарияланымдарда электрді электр заряды деп атамайды. Оның орнына олар электрді электромагниттік энергия деп атайды. Анықтама одан әрі өзгеріп, көптеген авторлар қазір электр тогын (ампер), энергия ағынын (ватт), электр потенциалын (вольт) немесе электр күшін білдіру үшін электр сөзін қолданады. Ал кейбіреулер кез келген электр құбылысын электрдің бір түрі деп сипаттайды. Осы көптеген анықтамалардың болуы, ғалымдар арасында электр мөлшері терминінің қадір-қасиетін жоғалтуына себеп болған болуы мүмкін. Физика оқулықтарында электр мөлшері мен электр ағынының анықтамасы енді келтірілмейді. Электр мөлшері қазір ескірген термин саналады және ол біртіндеп электр заряды, содан кейін электр зарядының мөлшері, ал бүгінде жай ғана заряд деп аталатын болды. Электр терминінің қарама-қайшылықтар мен ғылыми емес анықтамаларға ұшырауы салдарынан, қазіргі сарапшылар кез келген жаңсақтықтың алдын алу үшін заряд терминін қолданады.
The term quantity of electricity was once common in scientific publications. It appears frequently in the writings of Franklin, Faraday, Maxwell, Millikan, and J. J. Thomson, and was even occasionally used by Einstein. However, over the last hundred years the term electricity has been used by electric utility companies and the general public in a non scientific way. Today the vast majority of publications no longer refer to electricity as meaning electric charge. Instead they speak of electricity as electromagnetic energy. The definition has drifted even further, and many authors now use the word electricity to mean electric current (amperes), energy flow (watts), electrical potential (volts), or electric force. Others refer to any electrical phenomena as kinds of electricity. These multiple definitions are probably the reason that quantity of electricity has fallen into disfavor among scientists. Physics textbooks no longer define quantity of electricity or flow of electricity. Quantity of electricity is now regarded as an archaic usage, and it has slowly been replaced by the terms charge of electricity, then quantity of electric charge, and today simply charge. Since the term electricity has increasingly become corrupted by contradictions and unscientific definitions, today's experts instead use the term charge to remove any possible confusion.