Кіріспе

Фарер аймағының лютерандық пасторы (1819–1909)

Венцеслаус Ульрикус Хаммершемб (, ; 25 наурыз 1819 – 8 сәуір 1909)

Фарер тілдері

Бір кезде Фарер аралдарында ежелгі батыс скандинав тілі қолданылған, оны норвег қоныс салушылары әкелген. 9-шы мен 15-ші ғасырлар аралығында ерекше Фарьер тілі қалыптасты, бірақ ол әлі де ежелгі батыс скандинав тілінде сөйлейтіндерге түсінікті болды. Бұл тіл Оркни мен Шетландтың норн тілдерімен тығыз байланысты болған. Дегенмен, 19-шы ғасырға дейін шамамен 300 жыл бойы Дания-Норвегияның екі патшалығы тұсында Дания тілі Фарер аралдарында дін, білім және басқару тілі болды. Ол этимологиялық еді, дауыстылары фонетикалық сипаттамаға емес, жазбаша исланд тіліне негізделген (мысалы, валлий тіліндегідей). Мысалы, eth (Ð ð) әрпіне ешқандай дыбыс тіркелмеген. Хаммершейбтің орфографиясы күрделілігіне байланысты қарсылыққа ұшырады. 1889 жылы Якоб Якобсен Хаммершейбтің жүйесін сөйлеу тіліне жақындату үшін өзгертуді ұсынды, бірақ 1895 жылы ұсынысты қараған комиссия тек шағын түзетулерді ұсынды, ал Хаммершейбтің орфографиясының көп бөлігі күшінде қалды. 1886-1891 жылдары Хаммершейб өзінің негізгі еңбегі – "Фареоск антологиясын" жариялады; онда аралдар мен олардың тұрғындары туралы ақпарат, Фарьер тіліндегі проза мен поэзия, сондай-ақ грамматика және Якобсеннің екінші томдық сөздігі кірді.

Фарер тіліндегі әдебиеттер

Фарер тілінде жаңа ұлттық жазба әдебиеті тілдің орфографиясы нормаланғаннан кейін ғана мүмкін болды. Оның дамуына 1852 жылы Фарер Парламентінің қайта құрылуын және 1856 жылы Данияның корольдік сауда монополиясының тоқтатылуын жеделдеткен ұлтшыл қозғалыс көмектесті. 19 ғасырдың соңында қазіргі заманғы фарер әдебиеті пайда бола бастады және 1890 жылы алғашқы фарер газеті – "Føringatíðindi" жарық көрді. 20 ғасырдың басында фарер әдебиеті толыққанды дами бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін фарер тілі Фарер аралдарының мемлекеттік тілі болды.

Шығармалары

Фæройскі сағн және Фæройскі айтылуға қатысты ескертулер. «Nordisk Oldkyndighed og Historie» журналының 1846 жылғы жылнамасы, 358–365 беттер. Фæройскі жырлар. 2 томдық. «Солтүстік әдебиет қоры». Nordiske Oldskrifter 12, 20. Копенгаген: Berlings, 1851, 1855 жылдар.

Фæройскі тіл білімі. «Nordisk Oldkyndighed og Historie» журналының 1854 жылғы жылнамасы.

Фæройскі антология. 2 томдық. 1-том Мәтін және тарихи-грамматикалық кіріспе. 2-том Сөздік және тізім, редактор Якобсен. Ежелгі скандинавиялық әдебиетті басып шығару қоғамы 15. Копенгаген: Møller, 1886, 1891 жылдар.

Басқа дереккөздер

Локвуд, В. Б. Қазіргі Фарер тіліне кіріспе. Копенгаген: Мунксгаард, 1964 жыл.