Бурма тақтасы – Оңтүстік-Шығыс Азиядағы шағын тектоникалық тақта. Андаман, Никобар аралдары мен Суматраның солтүстік-батысы оған жатады. Жер сілкініші, тектоника.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік-Шығыс Азиядағы шағын тектоникалық плита
Minor tectonic plate in Southeast Asia
Бірма плитасы – Оңтүстік-Шығыс Азияда орналасқан шағын тектоникалық плита немесе микроплита, кейде ол үлкен Еуразиялық плитаның бір бөлігі деп есептеледі. Андаман, Никобар аралдары және Суматраның солтүстік-батыс бөлігі осы плитада орналасқан. Бұл аралдық доға Андаман теңізін батыстағы Үнді мұхитынан бөліп тұрады. Оның шығысында Санда плитасы жатыр, олар трансформациялық шекара арқылы бөлінген, бұл шекара Андаман теңізі арқылы шамамен солтүстік-оңтүстік бағытында өтеді. Бірма және Санда плиталары арасындағы шекара – шеткі теңіз түбінің кеңею орталығы болып табылады, ол шамамен 4 миллион жыл бұрын басталған процесте Андаман-Никобар-Суматра аралдық доғасын Азия материгінен "ығыстырып", Андаман теңізінің ашылуына әкелді (оңтүстік бағыттан). Батысында әлдеқайда ірі Үндістан плитасы орналасқан, ол Бірма плитасының батыс жағының астына еніп жатыр. Бұл кең субдукциялық аймақ Санда шұңқырын қалыптастырды.
The Burma Plate is a minor tectonic plate or microplate located in Southeast Asia, sometimes considered a part of the larger Eurasian Plate. The Andaman Islands, Nicobar Islands, and northwestern Sumatra are located on the plate. This island arc separates the Andaman Sea from the main Indian Ocean to the west. To its east lies the Sunda Plate, from which it is separated along a transform boundary, running in a rough north south line through the Andaman Sea. This boundary between the Burma and Sunda plates is a marginal seafloor spreading centre, which has led to the opening up of the Andaman Sea (from a southerly direction) by "pushing out" the Andaman Nicobar Sumatra island arc from mainland Asia, a process which began in earnest approximately 4 million years ago. To the west is the much larger India Plate, which is subducting beneath the western facet of the Burma Plate. This extensive subduction zone has formed the Sunda Trench.
Тектоникалық тарихы
Аймақтың қайта құрылған тектоникалық тарихының модельдерінде Үнді-Австралиялық плитаның негізінен солтүстікке қарай жылжуы оның Еуразия құрлығымен күшті соқтығысуына әкелді, ол шамамен 50-55 миллион жыл бұрын (Ma) эоцен дәуірінде басталды. Азиямен болған соқтығысу Гималай тауларын қалыптастырған орогендік көтерілуді, сондай-ақ Үнді-Австралиялық плитаның қазіргі Үндістандық плитаға, Австралиялық плитаға және, мүмкін, Козерог плитасына бөлінуіне себеп болды. Үндістан плитасы орташа есеппен жылына 16 см жылдамдықпен солтүстікке қарай жылжығандықтан, ол сағат тіліне қарсы бағытта да айналды. Осы жылжу мен айналудың нәтижесінде плитаның шығыс шекарасында (Бирма-Андаман-Малай аймағы) Еуразиямен конвергенция көлбеу бұрышпен жүрді. Бұл субдукциялық фронт бойындағы трансформациялық күштер Сунда доғасының сағат бағытымен иілуіне бастады; олигоценнің соңында (шамамен 32 млн жыл бұрын) қосымша жарылыстар пайда болды және Бирма мен Сунда микроплиталары үлкен Еуразия плитасынан "үзіліп" бастады. Трансформациялық жарылыстардың келесі сериясынан және Үндістан плитасының Бірма плитасының астына жалғасқан субдукциясынан кейін, артқы доғаның кеңеюі шеткі алап пен теңіз түбінің кеңею орталығының пайда болуына әкелді, ол Андаман теңізіне айналды, бұл процесс плиоценнің ортасында (3-4 млн жыл бұрын) толыққанды жүріп жатты.
In models of the reconstructed tectonic history of the area, the generally northwards movement of the Indo Australian Plate resulted in its substantive collision with the Eurasian continent, which began during the Eocene epoch, approximately 50–55 million years ago (Ma). This collision with Asia began the orogenic uplift which has formed the Himalaya mountains, as well as the fracturing of the Indo Australian plate into the modern Indian Plate, Australian Plate, and possibly Capricorn Plate. As the India Plate drifted northwards at a relatively rapid rate of an average 16 cm/yr, it also rotated in a counterclockwise direction. As a result of this movement and rotation, the convergence along the plate's eastern boundary (the Burma Andaman Malay region) with Eurasia was at an oblique angle. The transform forces along this subduction front started the clockwise bending of the Sunda arc; in the late Oligocene (ca. 32 Ma) further faulting developed and the Burma and Sunda microplates began to "break off" from the larger Eurasian Plate. After a further series of transform faulting, and the continuing subduction of the India Plate beneath the Burma Plate, backarc spreading saw the formation of the marginal basin and seafloor spreading centre which would become the Andaman Sea, a process well underway by the mid Pliocene (3–4 Ma).
Соңғы тектоникалық белсенділік
2004 жылы 26 желтоқсанда Бирма және Үнді пластиналарының арасындағы шекараның үлкен бөлігі сырғып, 2004 жылғы Үнді мұхиты жер сілкінісі мен цунамиге себеп болды. Бұл мегатерст жер сілкінісінің шамамен магнитудасы 9.1–9.3 болды. Шекараның үлкен бөлігі иілімдік жарылымға ұшырап, тік бағытта және көлденең бағытта дейін ығысты. Теңіз түбінің мұндай қысқа мерзім ішінде (жеті минут) күрт көтерілуі Үнді мұхитының жағалауында шамамен 229 800 адамның қаза болуына әкелген алып цунамиді тудырды.
On December 26, 2004, a large portion of the boundary between the Burma Plate and the Indian Plate slipped, causing the 2004 Indian Ocean earthquake and tsunami. This megathrust earthquake had an estimated moment magnitude of 9.1–9.3 Over of the boundary underwent thrust faulting and shifted up to vertically and horizontally. This rapid rise in the sea floor over such a short time (seven minutes) generated a massive tsunami that killed approximately 229,800 people along the coast of the Indian Ocean.