Кіріспе
Джон Мастерс кітабы: «Бховани Джанкшн» – британдық жазушы Джон Мастерстің 1954 жылғы романы. Бұл роман 1956 жылы Ава Гарднер мен Стюарт Грейнджердің басты рөлдерде ойнаған фильмнің негізі болды. Оқиға британдықтардың Үндістаннан кету кезеңіндегі алабұрлы жағдайларда өрбуде. Роман еуразиялық (англо-үнді) қауымдастығын бейнелеуімен ерекшеленеді, олар британдықтар кетіп бара жатқанда және көпшілік үнді халқы арасында адалдық таңдауларымен қиын жағдайға түседі. Романдағы англо-үнді кейіпкерлері, олардың көптеген өкілдері сияқты, Үндістан теміржол жүйесімен тығыз байланыста болады.
the novel
Bhowani Junction is a 1954 novel by British novelist John Masters, which was the basis of a 1956 film starring Ava Gardner and Stewart Granger. It is set amidst the turbulence of the British withdrawal from India. It is notable for its portrayal of the Eurasian (Anglo Indian) community, who were caught in their loyalties between the departing British and the majority Indian population. The Anglo Indian characters in the novel, like many members of their community, are closely involved with the Indian railway system.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Кітап оқиғасы 1946-1947 жылдары, Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін орын алады. Виктория – ағылшын-индиялық, теміржолшының қызы. Патрик Тейлор, сонымен қатар англо-индиялық, өзін оның жігіті деп санайды, бірақ британдық армия мәдениетімен танысқаннан кейін (төменде қараңыз) оған деген сезімі күмәнді болды. Тейлор – өзіне сенімсіз, ренішті, әлеуметтік кемсінушілік пен нәсілдік жоғары тұру сезімдерімен күрескен тұлға ретінде бейнеленеді. Виктория өзін зорлауға тырысқан британдық офицерден қорғанып, оны қасақана өлтіреді. Патриктің бағыныштысы, сикх Ранжит, онымен үйленуді үміттенеді және оның туыстары мен достары оны ізденуден сақтауға көмектеседі. Виктория бұрын англо-индиялық қоғамның тұншықтырғыш атмосферасынан қашу үшін әскер штабында Әйелдердің қосымша корпусының (Индия) офицері болуға шешім қабылдаған. Соғыс аяқталып, үйіне оралғанда, ол тағы да өз кім екені мәселесімен бетпе-бет келеді. Британдық үкімет аяқталып бара жатқандықтан, кеңінен үнді қоғамына сіңісу үшін ол мейірімді және жайлы Ранжитке күйеуге шығуға шешім қабылдайды, бірақ кейін мұндай неке оның атын (және, мәнінде, өзінің жеке басын) беруді талап ететінін түсінеді. Ол сикхтерден қашып, сөзбе-сөз британдық ардагер офицер Родни Савиджтің құшағына түседі (Гурка батальонының командирі, ол "соғыстан келді, көптеген соғыстардан"). Савидж, Джон Мастерс сияқты, кәсіби әскери ғана емес, сонымен қатар Үндістанда ұрпақтан-ұрпаққа қызмет еткен британдық отбасының мүшесі. Виктория бастапқыда Савиджді қатал және қатыгез деп ұнатпайды, бірақ ақырында оның сүйіктісі және Үндістанда британдық биліктің соңғы қарбалас күндерінде оның ресми емес көмекшісіне айналады. Бірақ соңында ол өзінің тегінен қашып құтыла алмайтынын түсінеді және – индиялық жігітті де, британдықты да қабылдамай – өзі сияқты англо-индиялық Патрикті таңдайды. Родни Савидж өзінің әлеуметтік және интеллектуалдық жағынан кемістігіне ұшырап жатқанын мойындайды, бірақ оған тоқтатуға күші жетпейтінін түсінеді. Патрик жаңа Үндістанда оның балалары ағылшын-индиялықтардың теміржолда жұмыс істеу дәстүрлі рөліне ілесудің орнына, өздері қалаған кез келген адам болуға мүмкіндік алатынын түсіне бастайды.
Тақырыптар
Романның басты тақырыбы Викторияның өзінің бәсекелес күйеулер арасындағы тартысымен көрсетілгендей, тәуелсіздікке жақындаған кезде аралас англо-индиялық қоғамға жасалған қайшылықты қысымдар – олардың көпшілігі ешқашан көрмеген Ұлыбританияда немесе тәуелсіз Үндістанда "сіңісуге" болатынына сенімсіз. Романның тағы бір маңызды тақырыбы – тәуелсіздік алғаннан кейінгі Үндістандағы суық соғыстың күшеюінің әсері. Британдықтар елді тастауға дайын болғанмен, Үндістанның болашағына ықпал етуге, әсіресе коммунистік төңкерілгенінің алдын алуға тырысты. Корольдік Үнді теңіз күштерінің бүлігі – Октябрь революциясы мен Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Германиядағы коммунистік көтерілістердің айқын еске салғаны болды. Кітап бойында британдықтардың бұрын қарсылас болған Конгресс партиясы мен оның басшысы Махатма Гандини қолдауға және нығайтуға тырысқаны көрсетілген. Бір эпизодта британдық кейіпкер Родни Савидж Гандини террористік қастандықтан қорғау міндетінің ирониясы туралы ойға келеді. Мастерстің оның бұрынғы романы "Бенгалдың түнгі жүгірушілері" романының сөздігінде жазғанынша, Бховани – «ойдан туған қала. Оқиғаның географиялық орнын түсіну үшін, оны Джханси орналасқан жерге жуық деп елестету керек – 25.27° с.б., 78.33° ш.б.».
Сериялар
Бұл кітап Джон Мастерстің Үндістанда орын алатын және ойдан шығарылған Савидж отбасының бірнеше буынын қамтитын тарихи романдар сериясының бір бөлігі. Ол Мастерстің сериядағы алғашқы романы – «Бенгалияның түнгі жүгірушілерімен» (дегенмен тарихи тұрғыдан алғанда, ең ерте жазылған романы емес) тығыз байланысты, ол 1857 жылғы Үндістан көтерілісін көрсетеді. Екі романның оқиғасы да Бховани және оның төңірегінде өрбиді. «Күміс гуру ағашы» сияқты кейбір орындар екі романның ішінде де кездеседі (алайда «Бховани тоғысы» романында маңызды рөл атқаратын темір жол, бұрынғы кітапта металлданған жол болған). Екі кітапта да басты кейіпкердің аты Родни Савидж, ал Екінші дүниежүзілік соғыстағы полковник – «Бенгалияның түнгі жүгірушілерінен» шыққан Шығыс Үндістан компаниясының офицері Родни Савидждің шамамен жүз жылдан кейінгі тікелей ұрпағы. Савидж «Коралл жағалауына» атты жалғастыруда қайта оралады, онда ол терең жеке дағдарысқа тап болады, нәтижесінде Ұлыбританияға оралудың орнына тәуелсіз Үндістанда қалып, жаңа шындыққа бейімделеді.