Кіріспе

Австралиялық кәсіпкер, Westfield компаниясының негізін қалаушы және төрағасы сэр Фрэнк П. Лоуи (ағылш. Sir Frank P. Lowy; 22 қазан 1930 жылы туған) – еврей, словак және венгр тегінен таралған австралиялық-израильдік кәсіпкер және АҚШ, Ұлыбритания және Еуропада миллиардтаған долларлық активтерді басқаратын, әлемдік сауда орталықтары компаниясы Westfield Corporation-ның бұрынғы ұзақ жылғы төрағасы. 2018 жылдың маусым айында Westfield Corporation компаниясын француздық Unibail Rodamco компаниясы сатып алды. Лоуи Австралия мен Жаңа Зеландиядағы Westfield брендінің сауда орталықтарының иесі және басқарушысы Scentre Group компаниясының алғашқы төрағасы болды. 2023 жылы таза байлығы миллиард долларды құрап, Financial Review байлар тізімі бойынша Австралияның онінші бай адамы деп есептелді; Forbes Asia журналы 2019 жылдың қаңтарында Лоуидің таза байлығын миллиард долларға бағалап, оны Австралияның 50 ең бай адамының қатарында төртінші орынға қойды. Лоуи Австралияның сыртқы саясат жөніндегі жетекші зерттеу орталығы – Лоуи институтының негізін қалаушы, ол «неолибералдық», «орталық-оңшыл» бағытталған деп сипатталды. Сондай-ақ Лоуи Израильдің ұлттық қауіпсіздігі және Таяу Шығыс мәселелеріне қатысты маңызды мәселелерді зерттейтін тәуелсіз академиялық институт – Ұлттық қауіпсіздік зерттеу институтының төрағасы.

Ерте өмір

Лови Чехословакияда дүниеге келді. 1946 жылы ол Францияға жетіп, "Ягур" кемесіне мініп, Мандатты Палестинаға бағыт алды. Бірақ, жол жүрісінде британдық билік оны ұстап алып, Кипрдегі ұстау лагеріне қамады. Лови Хагана қатарына қосылып, кейін Голани бригадасына өтті және 1948 жылғы Ғалилея мен Газадағы араб-израиль соғысында күресті.

Мансап

1952 жылы Лови Израильден көшіп, Еуропадан Австралияға кеткен отбасына қосылды. Олар бизнес серіктес болды және Сиднейдің батыс жағындағы Блэктаун қаласында сауда орталығын салу арқылы «Вестфилд даму корпорациясын» құрды. Келесі 30 жыл ішінде Лови мен Сондерс Австралияда және АҚШ-та (1977 жылдан бастап) сауда орталықтарын дамытты. 2008 жылы Лихтенштейннің LGT банкінен бұрынғы қызметкер ұрлаған құжаттарда Лови мен оның мүдделері туралы мәлімделді. Одан кейін АҚШ Сенаты жүргізген тергеу және Австралия салық қызметінің тексеруі Лови мен оның ұлдары Дэвид пен Стивеннің Лихтенштейн мен Швейцариядағы салық бекеттеріндегі қаржы институттарымен байланысын зерттеді. Лови өзінің ешқандай бұзушылық жасағанын жоққа шығарды, мәселе Салық қызметімен (ATO) шешілді және ешқандай шара қолданылмады. 2010 жылдың қазан айында 80 жасқа толғаннан кейін Лови 2011 жылдың мамыр айынан бастап «Вестфилд тобының» атқарушы төрағасы лауазымынан ресми түрде кетіп, атқарушы емес төраға рөліне өтті. Оның ұлдары Стивен мен Питер бас директорлар болып тағайындалды. 2015 жылдың қазан айында Лови 55 жыл бойы атқарған «Scentre Group» төрағасы лауазымынан қанағаттанды.

Жеке өмір

Лоуи 1954 жылы 21 жасында еврей биінде танысқан Ширли Русановқа үйленді. Олардың үш ұлы бар: Вестфилд бизнесін басқаратын Питер мен Стивен, сондай-ақ отбасының жеке инвестицияларын басқаратын Дэвид. Оның әйелі Chai Foundation-ның негізін қалаушы болды, ол тиімді, бірақ аз зиянды қатерлі ісіктерге ем табу және оларды қаржыландыруға арналған. Оның ұлы Питер Tribe Media Corp компаниясының төрағасы, Jewish Journal басылымының және University of Judaism университетінің төрағасы қызметін атқарды. 2010 жылы "Отбасылық құпия" деп аталатын австралиялық телебағдарламасында Лоуидің нацистік Венгрияда аман қалғаны туралы құпия сақтағаны белгілі болды. Лоуи 2018 жылдың соңында Израильге көшіп кетті. Леди Лоуи 2020 жылдың желтоқсан айында Тель-Авивте ұзаққа созылған деменциямен күресінен кейін дүние салды. 2019 жылы Сидней кинофестивалінде көрсетілген "Біздің тағдырымыз не болмақ?" атты деректі фильмінде Лоуи әйелінен бірте-бірте айырылудың ауыртпалығы туралы ашық әңгімеледі.

Австралиядағы футбол

1980-жылдары Лоуи Хакоа Сидней Сити Ист ФК футбол командасына байланысты Хакоа Әлеуметтік клубының президенті болды. Хакоа 1977-1986 жылдары Ұлттық футбол лигасынде ойнады. 1982 жылы Лоуи Австралия Футбол Федерациясының басқармасына үміткер болды, бірақ ұзақ жылдар бойы президент болған Артур Джордж басқаратын коалициядан жеңілді. 1987 жылы Хакоа маусымды 5187 жанкүйердің алдында матчпен ашты. Бұл Лоуиге жеткіліксіз болды, ол көпшілік аз болса, Хакоаны жарыстан шығаруға уәде берген еді. Қызу жалпы жиыннан кейін мүшелер кері қайтуға дауыс берді. Лоуи 1988 жылы «Хакоа» клубынан және жалпы спорттан кетіп, 2004 жылға дейін қайтып оралмады, ондағы онжылдықтар бойы теледидарлық келісімдер бойынша нашар басқару және дұрыс емес шешімдерден кейін NSL және Soccer Australia толығымен жойылды. NSL және Soccer Australia жойылғаннан кейін премьер-министр Джон Ховард және спорт министрі Род Кемп Тәуелсіз футболды зерделеу комитетінің 2003 жылғы есебін тапсырды. Бұл есеп «Кроуфорд есебі» деп белгілі болды және Лоуи басқаратын жаңа басқарма құруды ұсынды. Лоуи тез арада Soccer Australia-ны таратып, оны кейіннен Австралия Футбол Федерациясы деп аталған жаңа «Австралия Футбол қауымдастығымен» алмастырды, бұл бұрынғы нұсқалардан алшақтау және әлем бойынша «футбол» сөзінің жалпы қолданылуымен үйлесу үшін жасалды. Лоуи Крауфорд есебіндегі көптеген ұсыныстарды қабылдамады, оның орнына Федерация мен Австралиядағы спорттың құрылымы мен болашағына қатысты өз шешімдерін қабылдады. Бақылауын күшейту үшін ең маңыздысы, ол ойыншылар, жаттықтырушылар, төрешілер, жабық футбол ойыншылары және әйелдер футболының нақты өкілі кіруі керек деп ұсынған басқарма құрамына қатысты ұсыныстарды елемеді. Ол сондай-ақ Сидней мен Мельбурнда екі команда болуын ұсынған Ойыншылар қауымдастығының есебін де елемеді. Лоуи 2003 жылдан 2015 жылдың қарашасына дейін Австралия Футбол Федерациясының (АФФА) төрағасы болды. Кейбір сарапшылар оны және бұрынғы регби одағының басшысы Джон О'Ниллді Австралияда футболды қайта жандандырғандары үшін мақтады. Қазіргі таңда теледидардан көрсетілетін «А лигасы» бар, ал ел Азия Футбол Конфедерациясының мүшесі атанды. 2007 жылы Лоуи Австралия үкіметінің 43 миллион доллары көмегімен 2022 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатын Австралияда өткізу науқанын бастады. 2010 жылы парақорлық, саясат және жалтақтау туралы айыптаулар орын алғаннан кейін ФИФА Катарға Әлем Чемпионатын өткізу құқығын берді. 2015 жылы А лигасының кубогын табындауға дайындалып тұрғанда ол сахнадан құлап кетті. 2015 жылдың мамырында ол құлаудың салдарынан туындаған асқынуды жою үшін операция жасады. Лоуи АФФА басшылығындағы шектеулі мерзімін аяқтады, содан кейін билікті ұлы Стивен Лоуиге қарсылықсыз тапсырды. Бұл қадам даулы болды және оны жеке бастыққа сайлау деп қарастырды, ал Стивеннің футбол басқарудағы тәжірибесінің жетіспеуі жоғары деңгейдегі билік күресіне ықпал етті. ФИФА-ның араласуы жаңа басқару моделіне, А лигасының АФФА-ның тікелей бақылауынан бөлінуіне және басқарма деңгейіндегі үлкен өзгерістерге әкелді. Стивен осы қызметінен кетті, ал Лоуи сонымен қатар Сидней ФК-дегі соңғы үлесін сатты.

Қайырымдылық

Лоуи көптеген мақсаттарға уақытын және қаржылық көмегін жұмсайтынымен танымал. 2002 жылы 10 миллион доллар көлемінде қайырымдылық жасағаны үшін «Филантропия Австралия» ұйымы оны Австралияның жетекші қайырымдастырушысы деп атады. 2003 жылғы сәуірде Австралияға келгенінің 50 жылдығын мерекелеу үшін Лоуи сыртқы саясат және Австралияның әлемдегі рөліне арналған тәуелсіз халықаралық саясатты зерттеу институты – Лоуи институтын құрды. Институтты құруға 30 миллион австралиялық доллар салынды. 2010 жылы Лоуи және оның отбасы 10 миллион доллар көмектесіп, UNSW Лоуи қатерлі ісіктерді зерттеу орталығының құрылысын жеңілдетті. Бұл орталық Балалар қатерлі ісіктер институты Австралия және Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің Медицина факультетінің бірлескен орталығы болып табылады. 2022 жылы ол Тель-Авив университетіне 18 миллион доллар сыйлады.

Тірілердің шеруі

2013 жылдың сәуір айында Лоуи «Өмір сақшыларының жорығына» қатысты, онда ол әкесінің Холокост кезінде қалай қаза болғаны туралы әңгімесін Холокост құрбандарын еске алу күнін белгілеу үшін Аушвиц-Биркенауға жиналған әлемнің түкпір-түкпірінен келген мыңдаған жас студенттермен бөлісті. 13 жастағы Лоуи әкесі Уго Лоуидің қалай өлгенін білмеген, ол еврей дұғасы мен талит және тефилин салынған сөмкесін тастаудан бас тартып, Аушвицте ұрып өлтірілген.

Марапаттар мен мойындау

2000 жылы ол Австралия орденінің серігі болып тағайындалды, Австралияда және халықаралық деңгейде жылжымайтын мүлік индустриясын дамыту және бөлшек сауда секторын кеңейту арқылы қоғамға қызмет еткені үшін, сондай-ақ кең ауқымды әлеуметтік және мәдени жобаларды қолдауға белсенді қайырымдастық қызметін атқарғаны үшін. 2002 жылы ол Ирландияның Дублин қаласында Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығын алды, оны марапаттау кеңесінің мүшесі Эхуд Барак табыстады. Лоуи институтын құру нәтижесінде 2005 жылы Вудро Вильсонның халықаралық ғалымдар орталығынан корпоративтік азаматтық үшін Вудро Вильсон сыйлығымен марапатталды. 2007 жылдың 2 қазанында Лоуи АҚШ-тың Мэн штатындағы Брансуиктегі Боудин колледжінде жалпы игілік үшін Хени Фридландер сыйлығын алды. 2008 жылы Лоуи Австралия Посты тарапынан қайырымдылыққа қосқан үлесі үшін елдің бес жетекші, тірі қайырымдастықшысының бірі ретінде ескерткіш пошта маркасымен құрметтелді, ол Австралия күні қарсаңында «Австралиялық аңыздар» сериясының аясында жарық көрді. Ол 2017 жылғы Королеваның туған күні құрметіне бизнес және қайырымдылық саласындағы қызметтері үшін рыцарь дәрежесіне ие болды (Ұлыбритания).