Кіріспе

Үндістан коммунистерінің орталығы (CIC) – Үндістанның Керала штатындағы шағын маоистік ұйым. Бұл ұйым 1974 жылы Ернакулам қаласында өткен құрылтайда құрылған. Оның құрамына Үндістанның Коммунистік партиясынан (марксистік) (CPI(M)) бөлініп шыққан топтар кірген.

Керала, кіріспе

Үндістан Коммунистік Орталығы (CIC) ешқандай оқшаулықта танымал болған жоқ, олардың платформасы саяси шешімдерінде солшыл құндылықтарды пайдаланғанымен әйгілі Керала халқының кең контекстінде қалыптасты. 1957 жылғы сайлауда Керала халқы Үндістан Коммунистік партиясына дауыстардың 35 пайызын берді, бұл халық арасындағы берік коммунистік көзқарастарды көрсетті.

Кераладағы авангардтық және ХКП

Үндістан Коммунистік Орталығы (ҮКО) Үндістан Коммунистік Партиясынан (ҮКП) көбінесе шаруаларды пролетариатқа қарағанда революцияның негізгі күші деп қарағандықтан алшақтады. Бұл айырмашылық Маоизм мен Марксизм арасындағы ұқсастыққа ие, Мао өзінің еңбектерінде шаруаларға баса назар береді, ал Маркс пролетариаттың маңыздылығын ерекше атап өтеді. Екі революциялық авангард та сыныптық күрес идеологиясын басты риторикалық стратегия ретінде пайдаланғанымен, олардың арасындағы ерекшеліктер маңызды. Пролетариат – барлық жұмысшы табын қамтиды, ал шаруа – жеке тұлғаның тікелей бақылауындағы адам, осылайша жеке деңгейде үстемдік иерархиясын күшейтеді. Әрине, коммунистік көзқарастардың қалыптасуына қажетті шарттарды анықтау үшін күрделі теңдеу қажет, бірақ кейбір саясаттанушылар Кералада коммунизмнің қабылдануын ауыл шаруашылығы жұмысшылары мен шаруалардың көп санымен байланыстырады. Бұл талдау Үндістан Коммунистік Орталығын Үндістан Коммунистік Партиясымен салыстырғанда маңызды болып табылады.

Керала мен Маоның Қытайдағы демографиялық туыстық

Үндістан Коммунистік Орталығы (CIC) Керала халқының арасындағы ауыл шаруашылығымен айналысатын шаруалардың маңыздылығын ескере отырып, өз таралу стратегиясын тиімді деп санады. (CIC) – Маоның Қытайындағы демографиялық жағдайға ұқсас жағдайда дамыған маоистік ұйым болды. Маоизм (CIC) үшін өте қолайлы болды, себебі Мао «деклассификацияланған зияткерлік элита» деп атаған революцияның тиімді механизміне басымдық берілді. Маоның Қытай туралы айтқандарына ұқсас, Керала халқының көп бөлігі жоғары білімді болды, олар Үндістандағы ең жоғары сауаттылық деңгейлерінің бірін көрсетті. Бұл тұрғысынан, олар жұмыссыздық пен жоғары деңгейдегі кедейлікке ұшырады. Революцияға дейінгі Қытаймен демографиялық байланыстың нәтижесінде Үндістан Коммунистік Орталығы Керала халқына революциялық маоистік саяси идеологияны таратуды көздеді.

Марксизмнің негіздері

Карл Маркс өз еңбегінде теориясын қолдануға қажетті өндірістік жағдайларды анық белгілеп қойды. Бұл жағдайлардың ішінде капитализм сияқты, жетістіктерге негізделген нормативтік сыныптық құрылым да болды. Сондай-ақ, өнеркәсіптік дамудың алғы шарты ретінде жоғары деңгейдегі мансаптық мобильділік қажеттілік тудырды. Маркс, батыстың өнеркәсіптік дамыған қоғамында өндіріс артпай тұрып, өнімге деген сұраныс көбейетінін, осылайша өнеркәсіптік дамудың орнына баға инфляциясына алып келетінін айтады. Осы модельде тауарлар мақтан тұту құралына айналады, жер, технология және тіпті азық-түлік иеленуі экономикалық жетістіктің символы болады. Маркс бұл жүйенің тек автономия туралы жалған ойға негізделгенде ғана сақталуы мүмкін дейді, онда қаржылық сәттілікке қатысты жалғыз өзгермелі фактор – адамның жауапкершілігі мен адалдығы. Маркс үшін, халықтың коммунистік революциясы пролетариат осы талдаудың бұрыс екенін түсінгенде ғана мүмкін болады, бұл кедей және орта таптың көпшілігіне бай және қуатты азшылыққа қарсы күресуге жол ашады. Бұл революция моделі, әсіресе Үндістандағыдай, бүкіл әлемде өнеркәсіптік жұмысшылардың маңыздылығын ескере отырып, кеңінен қолданылуға жарамды.

Британ империализмі, пролетариат және ірі бәсекелестік

Марксизмнің кең таралған тартымдылығы Үндістан Коммунистік Орталығының (ҮКО) ұлттық деңгейде маңызды әсер ете алмауының себебін түсіндіруге болады. Олардың шаруалар мен ауыл шаруашылығы жұмысшыларына бағытталған маоистік үндеуі, Үндістанның жалпы контексінде марксистік пролетариатқа қарағанда осыншалықты кең емес еді. Ашутош Кумар британ империализмін Үндістан пролетариатының қалыптасуына ықпал еткен, ал ел бойынша марксистік саяси идеологияның күшеюіне күшті катализатор болған фактор деп көрсетеді. Британ үкіметі Үндістанды мақта, жүн, қырық және индиго сияқты экспортқа арналған тауарларды өндіруге міндеттеді. Британ империализмінің күлінен туған күшті және саналы пролетариат, көбінесе Үндістан Коммунистік Партиясына (Марксистік) (ҮКП(М)) қолдау көрсетті. Ұлттық деңгейдегі беделінің арқасында ҮКП(М) өз ықпалын Үндістанның барлық аймақтарына, соның ішінде Кералаға да жеткізе алды. Кераланың демографиялық ерекшеліктері мен ҮКО-ның шаруаларға бағытталған риторикасын ескеретін болсақ, олардың жергілікті деңгейдегі ықпалы зор болуы мүмкін еді. Алайда, британдық билік Үндістанда ірі өнеркәсіптік пролетариат қалдырды, ол ҮКП(М)-нің идеологиялық үстемдігіне әкелді.

Индира Ганди мен Фахруддин Әли Ахмед

1975 жылы қазір "Төтенше жағдай" деп танылатын оқиғаға дейін Үндістан Коммунистік орталығы (CIC) бейбіт түрде өмір сүрді. Индира Ганди сол кезде Үндістанның премьер-министрі болды, ол өсіп келе жатқан коммунистік көзқарастардан қорқып, президент Фахруддин Али Ахметке төтенше жағдай жариялауды ұсынды. Бұл демократияны тоқтатты, сайлаулар тоқтатылды және Ахметтің көптеген саяси қарсыластары түрмеге қамалды. Төтенше жағдай режимі сонымен қатар, аудандық әкім сияқты кез келген билікке, Үндістан үкіметіне қарсы деп күдіктенген кез келген адамды ұстауға мүмкіндік берді. Төтенше жағдайдың жариялануы Үндістанның жаңалықтар құралдары мен ойын-сауық саласына кең ауқымды цензура енгізуді де білдірді. Осы кезеңде Үндістанда үкіметтен жеке бостандықтарға қатысты ешқандай норма болған жоқ, атқарушы билік демократияның тағдырына толыққанды билік етіп қана қоймай, сонымен қатар халықтың олардың шешімдерін сотқа шағымдануына да рұқсат берілмеді.

352-бап

Ганди мен Ахмет Үндістан Конституциясының 352-бабының нәтижесінде өздерінің заң аясында Үндістанның саяси жағдайын өзгертуге қол жеткізді. Бұл бапта ұлттық қауіпсіздік төтенше жағдайы қалай жарияланатыны, сондай-ақ Үндістанның барлық аумағындағы билігін қорғау үшін төтенше жағдай шаралары қолданылуы туралы сипатталады.

Жағдай

Ганди мен Ахмед Үндістанның әртүрлі өңірлерінде туындаған қарсылық қозғалыстары ұлттық қауіпсіздікке төндіретін қауіптің белгісі екенін мәлімдеді және соңында 352-бапты келіспеушіліктерді жою құралы ретінде пайдаланды. Дегенмен, көптеген ғалымдар бұл ұлттық қауіпсіздік мәселесі емес екенін, керісінше, Ахмет басқаруы кезіндегі мұнай бағасының өсуі мен тұрмыстық жағдайдың нашарлауы Үндістанның саяси жағдайын өзгертуге ықпал еткенін айтады. Әрине, Ахмет Үндістанды бақылауын жоғалтудан қорқып, Ганди мен Ахмет саяси оппоненттерін тыйым салудың пайдалы екеніне келісті, өзін қолдаудың жалғыз заңды жолы ретінде қалдырды. Индира Ганди мен Фахруддин Әли Ахмет көпшілік алдындағы беделін күрт төмендетті. 1984 жылдың 31 қазанында Индира Гандиді оның күзетшілері өлтірді, одан кейін оның ұлы Раджив Ганди премьер-министр лауазымын иеленді. Бұл оқиғалар Үндістандағы төтенше жағдай аяқталғаннан кейін болды, бірақ олар Үндістан Коммунистік орталығының пайда болуына себеп болған саяси тұрақсыздықтың деңгейін көрсетеді, соңында олардың премьер-министрі қаза тапты.

CIC құлдырауы

Коммунизмнің бүкіл Үндістанға таралуын тоқтатуға бар күштерін салғанына қарамастан, төтенше жағдайдың өте басында көптеген қарсылық топтары Үндістан демократиясының болашағына байланысты үдеп келе жатқан қорқыныш салдарынан танымал болды. Дегенмен, бұл өсім қысқа ғана болды, Ахмет Үндістан бойынша бірнеше жеке қарсылық топтарына тыйым салды, соның ішінде CIC де болды. Бұл Үндістан Коммунистік орталығының құлауына әкеп соқты, бірақ Керала және Үндістанның қалған бөлігіндегі халық арасында революциялық идеялардың таралуын тоқтата алмады. Үндістан Коммунистік орталығы және оған ұқсас басқа да қарсылық топтары 70-ші жылдардағы Үндістанда кең таралған теңсіздік пен мемлекеттік жемқорлықтың көрінісі болды.