Кіріспе

Канада Қарулы Күштерінің бірлігі, 1996 жылы құрылған.

Апаттық көмекке жауап беру тобы (DART) (фр. Équipe d'intervention en cas de catastrophe (EICC)) – 200 Канада Қарулы Күштерінің әскери қызметкерінен тұратын жылдам орналастырылатын топ. Ол апаттан зардап шеккен аймақтарға 40 күнге дейін көмек көрсетеді. DART штаб-пәтері Онтарио провинциясының Кингстон қаласында орналасқан. DART 1996 жылы Канада үкіметі тарапынан 1994 жылғы Руанда геноцидіне берілген жауаптың жеткіліксіздігінен кейін құрылды, онда Канаданың көмегі холера эпидемиясының ең жоғары нүктесінен кейін келді. Үкімет көптеген апаттар кезінде ұзақ мерзімді көмек келгенше, адамдар тобын жылдам орналастырудың маңызы зор екенін анықтады. DART-тың жылдық бюджеті 1,8 миллион долларды құрайды, бірақ белгілі бір жағдайларда Канада Парламенті олардың жауап беру жұмыстарын қаржыландыру үшін DART-қа уақытша миллиондаған доллар бөлуге құқылы. Мысалы, 1999 жылы 17 мың адамның өмірін қиған жер сілкінісінен кейін Түркияға көмек көрсету миссиясы – «Торрент» операциясы кезінде DART осы көмекті пайдаланды.

Миссиялар

Канада үкіметі бір елдің немесе Біріккен Ұлттар Ұйымының өтініші бойынша DART-ты жіберу туралы шешім қабылдайды. Әдетте, зардап шеккен ел үкіметінің өтініші бойынша Канада үкіметі төрттен жеті адамнан тұратын Канадалық апатты бағалау тобын (CDAT) жібереді. CDAT мүшелері Global Affairs Canada және Ұлттық қорғаныс министрлігінен (DND) болады. Гуманитарлық көмек/DART миссияларының барлығы бойынша Global Affairs Canada Канада үкіметін білдіреді. CDAT жағдайды бағалап, ұсыныстарын Канада үкіметіне жібереді, ол DART көмектесе ала ма, жоқ па, соны шешеді. Егер көмек көрсетуге келіссе, гуманитарлық көмек көрсетуді барлау тобын (HART) құрайтын 12-19 адамнан тұратын қосымша топты жібереді, олар команданың қалған бөлігін зардап шеккен аймаққа қабылдауға дайындық жасайды.

Сын-пікірлер

DART-тың мақсаттары жақсы ниетпен қойылған болса да, осы бағдарламаға сын айтушылар табылды. Ол қымбатқа түседі, бұл әскери араласудың мәнінде жатыр. Бұдан өзге, ол Канаданың үш "Д" (қорғаныс, дипломатия және даму) қағидаларын қолдайтын сыртқы саясатына сай келсе де, жаһандық денсаулықтағы теңсіздікті азайтуға көмектеспейді.

Орталық операция (Гондурас), 1998 жыл

1998 жылдың қазан айында 5-санатты «Митч» дауылы Орта Американы үш күн бойы қамтыды. Оның салдарынан 6000 адам қаза тауып, миллионнан астам адам жоғалып кетті немесе үйсіз қалды. DART Гондурас солтүстік-орталық аймағындағы Рио Агуан аңғарының орталық бөлігінде орналасты. Көптеген қауымдар оқшауланғандықтан, олар бұзылған жолдар мен көпірлер арқылы ғана байланысатын болды, сондықтан DART-қа Канада әскерлерінің Петавава базасынан келген төрт CH 146 Griffon тікұшағы көмек көрсетті. 1998 жылдың желтоқсан айының ортасында миссия аяқталған кезде DART аңғарға 250 000 фунт азық-түлік және медициналық жабдықтар жеткізді. Олар сондай-ақ мыңдаған литр таза су өндіріп, жергілікті құдықтарды хлорлап, шамамен 15 000 адамды қамтамасыз етті. Гондурас медициналық қызметкерлерімен бірлесіп жұмыс істеген DART 7500-ге жуық пациентке тыныс алу жолдарының инфекциясы, конъюнктивит, тері инфекциялары, диарея, паразиттік және ішек инфекциялары сияқты ауруларды емдеді. Сонымен қатар, жолдарды, көпірлерді және электр жүйелерін жөндеуге көмектесті.

"Торрент" операциясы (Түркия), 1999 жыл

1999 жылдың 17 тамызында Түркияның солтүстік-батысында 7,4 балдық жер сілкінісі болғанда DART жедел түрде жауап берді. DART келесі күні Әдепазары қаласының маңындағы Сердиван елді мекенінде лагерь құрды, онда 180 000 адам тұрды. Осы миссия барысында DART қызметкерлері мектепті тазалауға, электр қуатын жаңартқанға, сондай-ақ 2500 адамды қабылдай алатын шатырлы лагерьті жобалап салуға көмектесті. Аталған лагерьде жуыну және душ бөлмелері де болды. DART 5000 науқасқа көмек көрсетті және 2,5 миллион литр су өндірді.

Операциялық құрылым (Шри-Ланка), 2004 жыл

2004 жылғы 26 желтоқсанда Үнді мұхитында болған жер сілкінісі мен цунамиге DART жауап берді. 2004 жылдың 30 желтоқсанында барлау тобы Шри-Ланканың Коломбо қаласына аттанды. Коммерциялық ұшақ Канада Сыртқы істер министрлігінен (үш өкіл), Канаданың Халықаралық даму агенттігінен (екі өкіл), Халық денсаулығы агенттігінен (бір өкіл) және DART-тан (алты өкіл) құралған барлау экипажын тасыды. Премьер-министр Пол Мартин 2005 жылдың 2 қаңтарында аймаққа DART жіберу жоспарларын жариялады. Төрт күннен кейін 150 DART мүшесі бар ұшақ Шри-Ланканың Ампара қаласына ұшып кетті. 2005 жылдың 8 қаңтарында тағы 50 адам келді. Шри-Ланка жер сілкінісінен қатты зардап шекті, ал Канада үкіметі көмек көрсету жұмыстарын осы елде шоғырландыруды мәлімдеді. Олар негізгі лагерін бұрынғы қант фабрикасына орналастырды. Ампара қаласы цунамиден ең көп зардап шеккендердің бірі саналады. Канада үкіметі қалада тұратын 600 мың адамның 105 560-ы уақытша баспана іздеуге мәжбүр болғанын хабарлады. Жер сілкінісі салдарынан 10 400 адам қаза тапты. DART тобы төрт су тазарту қондырғысын әкелді, олар күніне 200 000 литрге дейін таза сумен қамтамасыз ете алады. Сондай-ақ, алғашқы медициналық көмек, арнайы инженерлік қызметтер және DART, Шри-Ланка және басқа да көмек көрсету ұйымдары арасында байланыс орнату жұмыстары жүргізілді. Миссияның алты аптаға созылуы күтілді. Олардың бірінші міндеті ауруханаларды ішуге жарамды сумен қамтамасыз ету болды (олар су тазарту қондырғыларын пайдаланып, күніне 150 000 – 200 000 литр тазартуға үміттенді). Соңғы деректер бойынша, DART 5800 науқасты емдеп, 2,5 миллион литрден астам тазартылған су өндірді. Олар Шри-Ланкада мектептерді жөндеуге, қираған үйінділерді тазалауға, уақытша баспаналар салуға, балық аулау қайықтары мен су құбырларын жөндеуге көмектесті. Жедел жауап беру тобы болуға тиіс болғандықтан, дереу әрекет етпегеніне байланысты сын көп болды. Апат болғаннан кейін 24 сағат ішінде DART тобы кетуге дайын болғанымен, үкімет команданы жіберу туралы екі күннен кейін ғана хабарлады, ал DART-тың Шри-Ланкаға ұшуына әуе көлігінің жетіспеуіне байланысты екі аптаға жуық уақыт кетті. Осы кешігулерге қарамастан, DART басшысы Майкл Войт команданың жұмысын жоғары бағалап: «Бұл миссиядан кейін мен сізге айта алатыным – қазіргі DART ұйымдастырылуы тиімді, ол апат аймағына керемет мүмкіндіктер әкеледі» деді. CARE Canada өкілі Джон Уотсон бұл операцияны «әуесқойлық» деп сипаттады. Войт бұл пікірге келіспеді, команда «маңызды олқылықты» толтырғанын айтты. DART-ты қолдаушылар алғашқы жауап шараларына (құлаған ғимараттардан адамдарды құтқару, жарақат алғандарға жедел хирургиялық және ауыр жарақаттарға байланысты көмек көрсету) DART-тың жауапкершілігі кірмейтінін атап өтті. Бұл олардың травматологтары, іздеу-құтқару құралдары, өрт сөндірушілер немесе апат болғаннан кейінгі алғашқы күндері маңызды болатын басқа да мамандардың жоқтығынан көрінеді. DART-тың негізгі міндеті – апаттан кейін маңызды инфрақұрылымның жетіспеушілігінен туындаған салдарды азайту.

"Гестия" операциясы (Гаити), 2010 жыл

DART 2010 жылдың қаңтар айында елде болған күшті жер сілкінісінен кейін Гаитидегі қалпына келтіру жұмыстарына көмектесу үшін жөнелтілді. Олар 12 мың АҚШ MINUSTAH күштерімен және 2000 канадтық әскермен (негізінен 5-ші канадтық механикаландырылған бригада тобынан) бірлесіп жұмыс істеді. Порт-о-Пренс маңындағы алғашқы бағалау және көмек көрсету жұмыстарынан кейін, DART тобы 2010 жылдың 18 қаңтарында Жакемель аймағына күшін жұмылдыра бастады.

"Ренессанс" операциясы 13-01 (Филиппин) 2013

2013 жылдың 11 қарашасында DART Филиппинге тайфун Хайяннан кейін көмек көрсету үшін 43 мүшені жіберді, ал тағы 54 мүше жолға шықты. DART-тың толыққанды орналастырылуы 18 желтоқсанда аяқталды. DART-тың мүмкіндіктеріне инженерлік жолдарды тазалау, медициналық мобильді топтар (ММТ) арқылы медициналық көмек көрсету және суды тазарту кірді. Операциялар Панай аралында шоғырландырылған.

Ренессанс операциясы 15-1 (Непал) 2015

2015 жылдың 26 сәуірінде DART 200 адамнан тұратын құрамды Непалда болған 7.8 магнитудалы жер сілкінісінен кейін инженерлік жұмыстарға, медициналық көмек көрсетуге және карта жасауға жәрдемдесу үшін жіберді.