Жаңа Корчин тарихы және географиясы

Кіріспе

Новый Корчин – Польшаның оңтүстік-орталық бөлігінде, Буско округінің шағын қаласы. Бұл Nowy Korczyn аталған гминаның (әкімшілік ауданның) орталығы. Кіші Польшада, Буско-Здруй қаласынан оңтүстікке қарай және аймақтық орталық Киелцеден оңтүстікке қарай орналасқан. Нида және Висла өзендерінің тоғысқан жеріне жақын жерде жатыр. Новый Корчин 1258 жылдан 1869 жылға дейін қала мәртебесіне ие болған.

Тарих

Қалалық құқығынан айырылғанға дейін ауыл Нове Миасто Корчин (Жаңа Корчин қаласы) деп аталды. Бар болған кезеңінде Новый Корчин Хадаш, Найштут, Нойштадт, Нови Кочин және Нови Корчин деп те аталып келді. Ол 1258 жылға дейін Болеслав Пакизатпен құрылған және маңызды сауда және саяси орталық болды. 15 ғасырдан бастап Кіші Польшаның Бас Ассамблеясы осы жерде өткізілді. 17 ғасырда қала құлдырауға бет бұрды және 1869 жылы қала мәртебесін жоғалтты. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, қазіргі ауылға айналған Новый Корчинде үлкен еврей қауымы тұрды, олардың көптеген мүшелері Холокост кезінде қаза болды. Орта ғасырларда Новый Корчин сауда ауылы болды, ол Краковтан Киев Русіне және Кошицеден Сандомиржға дейінгі көрікті сауда жолдарының тоғысында орналасқан. Жақын орналасқан Корчин ауылынан (қазір Стари Корчин, Ескі Корчин) ажырату үшін, князь Болеслав V Пакизат қалаға Нове Миасто Корчин (Жаңа Корчин қаласы) деп ат қойды, содан кейін оған Магдебург құқықтары берілді (1258). 1257 жылы ханзада әйелі Польша королевасы Кингамен бірге осы жерде болғанда, олар Новый Корчинде францискандық аббатхана құруға шешім қабылдады. Қала өзінің орналасуына және Висла су жолына, сондай-ақ Польшаның фрагментация кезінде жергілікті князьдер тұрған Краков қаласына жақындығына байланысты тез дамыды. Онда ағаш қамалы болды, ол 1300 жылы Рус жауынгерлерімен бірге өртенді. 1350 жылдары Казимир Ұлы патша жаңа тас қамалды салды, ол Польшадағы маңызды патшалық резиденциялардың біріне айналды. Новый Корчиннің айналасына қорғаныс қабырғасы салынды, сонымен қатар қаланы жасалмаған Czartoria көлі қорғады. Новый Корчин Кіші Польшаның орталығында орналасқандықтан, қалаға поляк билеушілері жиі келіп тұратын. Ол провинцияның маңызды саяси және сот орталығы болды, мұнда Кіші Польшаның шляхтасы өз кездесулерін ұйымдастырды. 1404 жылы король Владислав Ягелло Тютондық рыцарьлардан Добрынь жерін сатып алу үшін қажетті жаңа салықтарды талқылау үшін осындай кездесу шақырды. 1438 жылы, сондай-ақ Корчинда, шляхта король Ягелло Богемия тажын қабылдауы керек пе, жоқ па деген мәселелерді талқылау үшін жиналды. Сол жылдың 25 сәуірінде поляктардың чех гуситтерімен одақтасуына қарсы болған құдіретті кардинал Збигнев Олесницкий мұнда Конфедерацияны шақырды. 1439 жылы гуситтерді жақтаған поляктар Новый Корчинге жақын жерде Мельстиннің Спайтегі астында жиналды. 1439 жылы 4 мамырда Олесницкийдің басшылығындағы патша әскері Гротники шайқасында гуситтерді жеңді. 15 ғасырда Новый Корчин қамалында бірнеше маңызды кездесулер мен оқиғалар болды. 1461 жылы король Казимир IV Ягеллон бұл жерде Георгий Подебрадий, Қырым хандығы және Бранденбург маркграфы елшілерін қабылдады, ал 1465 жылы Кіші және Үлкен Польшаның шляхталары мұнда жиналып, он үш жылдық соғысты аяқтау үшін қажетті қаржыны талқылады. 1470 жылы Казимир IV Ягеллон Новый Корчин қамалында папаның легаты және император Фредерик III-нің елшісімен кездесті. 1479 жылы 9 қазанда Тевтон рыцарларының бас шебері Мартин Трухсесс фон Ветцхаузен Новый Корчин қаласында Польша патшасына құрмет көрсетті. Польша Корольдігінде Новый Корчин Кіші Польшаның ең маңызды әкімшілік орталықтарының бірі болды. Бұл жерде Кіші Польша сеймиктері өтті, онда аймақтық сенаторлар мен Сейм депутаттары өз саясаттарын талқылау және үйлестіру үшін кездесті. Новый Корчин сеймиктеріне Краков воеводиясы, Сандомир воеводиясы, Люблин воеводиясы, Подоль воеводиясы және Волын воеводиясы өкілдері кірді. Сонымен қатар, қалада староста (Сандомир воеводиясының алты старостасының бірі) және Вислица мен Пилзно округтерінің сотының ордасы болды. 1474 жылы Новый Корчиннің көп бөлігі өртеніп кетті, содан кейін қала 12 жылға салықтан босатылды. 1549 жылы король Зигмунт Август аурухананы қаржыландырды, ал сол кезде Корчин 19 шағын сыраханасы бар ірі сыра өндіруші болды. Сонымен қатар, 1578 жылы король Стефан Баторидің рұқсатымен салынған су құбыры мен моншалары болды. Жыл сайын сегіз рет астық базарлары ұйымдастырылып, Новый Корчиннен сатып алынған астық Висла өзені бойымен Гданьскке жеткізілетін. Корчинде бірнеше астық қоймалары болды, 1566 жылы жаңа қалалық әкімдік салынды, ал 1568 жылы Czartoria көлін Нида өзенімен байланыстыратын канал аяқталды. 1589 жылы Новый Корчин қаласында оқ-дәрі, оқ-дәрілер мен мылтықтар шығаратын қару өндіруші ашылды. Қаланың маңызы 17 ғасырдың басында, одақтастықтың астанасы Краковтан Варшаваға көшірілгеннен кейін азайды. 1606 жылы Зебрзидовский көтерілісі кезінде Корчин көтерілісшілер тарапынан тоналанды, ал 1607 жылы 266 үйі бар қала өртеніп кетті. 1657 жылы шведтердің Польшаға басып кіруі кезінде одан әрі және толыққанды қирау болды, қала өртеніп, кең аумақты мұрағаттарымен бірге жанып кетті. 1702 жылы Ұлы Солтүстік соғысы кезінде швед әскері Корчинды қайтадан қиратты, және қала содан бері қалпына келген жоқ. Польшаның бөлінуінен кейін Новый Корчин қысқа мерзімге Австрия империясына қарасты, ал 1815 жылдан бастап Ресей бақылауындағы Конгресс Польшасының бөлігіне айналды. Новый Корчин 1811, 1855 және 1857 жылдары өртенді, қала Висла және Нида өзендерінен де жиі су тасқынына ұшырады. 1860 жылы Новый Корчинде 3319 адам тұрды, оның ішінде 2370 еврей. 1869 жылы Ресей билігі оны қалалық хартадан айырды. 1914 жылдың қыркүйегінде Новый Корчин Польша Легиондарының әрекет еткен аймағы болды. Мұнда Юзеф Пілсудський штабы қысқа мерзімге орналасқан, ал соғыстан кейін ауыл Кельце воеводиясына қарасты. Екінші Польша Республикасында ол еврей халқының көптігімен кедей ауыл болып қала берді. 1942 жылы Новый Корчиннің еврейлері Треблинкаға депортацияланып, өлтірілді. Новый Корчин еврейлерінің депортациясы туралы куәгер келесіні мәлімдеді: "1942 жылдың 2 қарашасы түнде Новый Корчин неміс әскерімен және екі украин бөлімімен қоршалды. Қаланың еврейлері қаланың орталығындағы қала алаңына немесе нарыққа қуылды. 2000 еврей немесе 3000 немесе одан да көп болды, мен білмеймін, әртүрлі сандар айтылады. Алайда, Новый Корчиннің барлық еврейлері депортацияланды [ ]". 1944 жылы "Темпест" операциясы кезінде, үй армиясының бөлімдері Новый Корчиндегі неміс полиция бекетіне шабуыл жасады. 2014 жылдан бері Новый Корчин синагогы сақтауға алынған.

Until it lost its city rights, the village was known as Nowe Miasto Korczyn (New Town Korczyn). During its existence, Nowy Korczyn was also known as Khadash, Nayshtut, Neustadt, Novi Kochin, and Novi Kortchin. It was established before 1258 by Boleslaus the Chaste, and used to be an important trade and political center. From the 15th century onwards the General Assembly of Lesser Poland was held there. In the 17th century the town began a decline, and lost its city status in 1869. Up until the Second World War, Nowy Korczyn, by now a village, had a large Jewish community, many of whose members were murdered in the Holocaust. In the Middle Ages, Nowy Korczyn was a trade village, located on a junction of busy merchant roads from Kraków to Kievan Rus', and from Kosice to Sandomierz. To distinguish it from the nearby village of Korczyn (now known as Stary Korczyn, Old Korczyn), Prince Boleslaus V the Chaste named the town Nowe Miasto Korczyn (New Town Korczyn), when he granted it Magdeburg rights (1258). In 1257, when the Prince stayed here with his wife Kinga of Poland, the pious couple decided to found a Franciscan abbey in Nowy Korczyn. The town quickly developed, due to its location, and proximity both to the Vistula waterway and the city of Kraków, where local princes resided during the fragmentation of Poland (see History of Poland during the Piast dynasty). It had a wooden castle, which, together with the town, was burned by the Rus warriors in 1300. New, stone castle was built here in the 1350s by King Kazimierz Wielki, and it quickly emerged as one of the major royal residences in Poland. A defensive wall was built around Nowy Korczyn, furthermore the town was protected by a man made lake Czartoria. Since Nowy Korczyn is located in the center of Lesser Poland, the town was frequently visited by Polish rulers. It was an important political and judicial center of the province, here Lesser Poland's szlachta organized its meetings. In 1404, King Władysław Jagiełło called such a meeting, to discuss new taxes, needed for the planned purchase of the Dobrzyń Land from the Teutonic Knights. In 1438, also in Korczyn, the szlachta convened to discuss whether King Jagiełło should accept the Bohemian crown. On April 25 of the same year, powerful Cardinal Zbigniew Oleśnicki, who opposed Polish alliance with Czech Hussites, called a Confederation here. In 1439, Polish supporters of the Hussites gathered near Nowy Korczyn, under Spytek of Melsztyn. On 4 May 1439 the royal army under Oleśnicki defeated the Hussites in the Battle of Grotniki. In the 15th century, several important meetings and events took place at the Nowy Korczyn castle. In 1461, King Casimir IV Jagiellon hosted here envoys of George of Poděbrady, the Crimean Khanate, and the Margraviate of Brandenburg, and in 1465, szlachta of both Lesser and Greater Poland gathered here to discuss finances needed to end the Thirteen Years' War. In 1470, Casimir IV Jagiellon met at the Nowy Korczyn castle with papal legate and envoy of Emperor Frederick III. On 9 October 1479 Martin Truchseß von Wetzhausen, Grand Master of the Teutonic Knights, paid homage to the Polish king at Nowy Korczyn. In the Kingdom of Poland, Nowy Korczyn was one of the most important administrative centers of the vast province of Lesser Poland. Here Lesser Poland sejmiks took place, in which regional senators and deputies of the Sejm met to discuss and coordinate their policies. The Nowy Korczyn sejmiks included representatives from Kraków Voivodeship, Sandomierz Voivodeship, Lublin Voivodeship, Podole Voivodeship, and Volhynian Voivodeship. Furthermore, the town was the seat of a starosta (one of six starostas of Sandomierz Voivodeship), and the seat of court for the Wiślica and Pilzno counties. In 1474 most of Nowy Korczyn burned in a fire, after which the town was released from its tax duties for 12 years. In 1549, King Zygmunt August funded a hospital, and at that time, Korczyn was a major beer producer, with 19 small breweries. Furthermore, it had waterworks and baths, built in 1578 with permission of King Stefan Batory. Eight times a year grain markets were organized, and the grain purchased in Nowy Korczyn was transported along the Vistula to Gdańsk. Korczyn had a number of granaries, in 1566 a new town hall was built, and in 1568 a canal was completed, which connected the man made lake Czartoria with the Nida river. In 1589, a weapon manufacturer was opened in Nowy Korczyn, producing gunpowder, cannons and rifles. The importance of the town diminished in the early 17th century, after the capital of the Commonwealth was moved from Kraków to Warsaw. In 1606, during the Zebrzydowski Rebellion, Korczyn was ransacked by the rebels, and in 1607, almost whole town with its 266 houses burned in a fire. Further and complete destruction came during the Swedish invasion of Poland, when in 1657 the town was burned to the ground, together with its extensive archives. In 1702, during the Great Northern War, Swedish troops destroyed Korczyn once again, and the town never recovered since then. After the Partitions of Poland, Nowy Korczyn briefly belonged to the Austrian Empire, and since 1815, it became part of Russian controlled Congress Poland. Nowy Korczyn burned in 1811, 1855 and 1857, the town was also frequently flooded both by the Vistula and the Nida. In 1860, Nowy Korczyn had the population of 3,319, including 2,370 Jews. In 1869 Russian authorities stripped it of the town charter. In September 1914, Nowy Korczyn was the area where Polish Legions operated. Here the headquarters of Józef Piłsudski was briefly stationed, and after the war, the village belonged to Kielce Voivodeship. In the Second Polish Republic it remained a poor village, with a significant Jewish population. In 1942, the Jews of Nowy Korczyn were deported to and murder in Treblinka. Concerning the deportation of the Jews of Nowy Korczyn, a witness stated the following: "In the night of November 2. in 1942 Nowy Korczyn was surrounded by the German military and two Ukrainian units. The Jews of the town were chased to the town square or rather a market place in the centre of the town. There could have been 2000 Jews or 3000 or more, I don't know, different figures are mentioned. However, all the Jews of Nowy Korczyn were deported [ ]". In 1944, during Operation Tempest, units of the Home Army attacked German police post in Nowy Korczyn. The synagogue of Nowy Korczyn has been under preservation since 2014.

Көлік

Nowy Korczyn-де теміржол станциясы жоқ. Ауылдық жер No 79 ұлттық тас жолының (Варшава – Бытом) және No 973 жергілікті тас жолының қиылысында орналасқан, ол Тарновтан Бускоға дейін созылады. Борусова паромдық өткелі – реакциялық кабельдік паром, ол Борусова мен Nowy Korczyn арасында Висла өзенінен өтеді.