Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ополе (нем. Oppeln) – Польшаның оңтүстігінде, Одер өзенінің жағасында орналасқан қала және Жоғарғы Силезияның тарихи астанасы. 2021 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы шамамен 127 387 адамды құрайды. Ополе – Ополе воеводшасының (облыстың) әкімшілік орталығы және Ополе ауданының орталығы. Қаланың құрамындағы (немесе агломерациялық аймақта) 146 522 адам тұрады. Бұл облыстың ең ірі қаласы. Ополе тарихы 8 ғасырға дейін жетеді және Польшадағы ең көне қалалардың бірі болып саналады. Польшаның маңызды бекінісі болған Ополе 1172 жылы ортағасырлық Польшаның герцогтығының астанасы атанды. 1217 жылы Польшаның герцогы Болеслав III Кривоустыйдің шөбересі, Ополе герцогы Казимир I қалаға қала құқығын берді. Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуірінде Ополе – маңызды сауда орталығы болды. Мұнда бірнеше маңызды сауда жолдары қиылысып, транзиттік саудадан тұрақты табыс әкелді. 1816 жылы Ополеде регенттік орналасқаннан кейін қала қарқынды дамуға ие болды. 1843 жылы Ополе, Бжег және Вроцлав қалаларын байланыстырған алғашқы теміржол құрылды, ал 1859 жылы алғашқы өндіріс орындары салынды, бұл қаланың аймақтық маңыздылығын арттырды. Ополе қаласының бай мұрасы Орталық Еуропаның түрлі мәдениеттерін қамтиды, себебі қала поляк, богемиялық (чех), пруссиялық және неміс үкімшілігінде болған. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін, 1945 жылы Ополе қайтадан Польшаның құрамына кірді. Ополе аймағында неміс жоғарғы силезиялықтары мен неміс текті поляктар көптеп тұрады. Алайда, 1945-1946 жылдарғы депортациялардан кейін, 21 ғасырдағы қала тұрғындарының арасында немістердің үлесі 3%-дан аспайды. Қалада төрт жоғары оқу орны бар: Ополе университеті, Ополе технологиялық университеті, Медициналық колледж және жекеменшік Басқару және Әкімшілік жоғары колледжі. 1963 жылдан бері қалада жыл сайын Польша әнінің ұлттық фестивалі өтіп келеді. Сонымен қатар, жыл сайын түрлі шаралар, көрмелер, шоулар мен жарыстар ұйымдастырылады. Ополе қаласының ескі қаласының көрнектілігі мен көптеген каналдары мен көпірлерінің арқасында оны кейде "Польшаның Венециясы" деп атайды.
Opole (; Oppeln ; ) is a city located in southern Poland on the Oder River and the historical capital of Upper Silesia. With a population of approximately 127,387 as of the 2021 census, it is the capital of Opole Voivodeship (province) and the seat of Opole County. Its built up (or metro area) was home to 146,522 inhabitants. It is the largest city in its province. Its history dates to the 8th century, and Opole is one of the oldest cities in Poland. An important stronghold in Poland, it became a capital of a duchy within medieval Poland in 1172, and in 1217 it was granted city rights by Duke Casimir I of Opole, the great grandson of Polish Duke Bolesław III Wrymouth. During the Medieval Period and the Renaissance, the city was known as a centre of commerce; several main trade routes intersected here, which helped to generate steady profits from transit trade. The rapid development of the town was also caused by the establishment of a seat of regency in Opole in 1816. The first railway connection between Opole, Brzeg and Wrocław was opened in 1843 and the first manufacturing plants were constructed in 1859, which greatly contributed to the city's regional significance. The city's extensive heritage entails several cultures of Central Europe, as it was under periods of Polish, Bohemian (Czech), Prussian, and German rule. Opole formally became part of Poland again in 1945 after the end of World War II. Many German Upper Silesians and Poles of ethnic German ancestry still reside in the Opole region; but, following the 1945–46 expulsions, in the city of the 21st century, ethnic Germans make up less than 3% of the population. There are four higher education establishments in the city: the Opole University, Opole University of Technology, a Medical College and the private Higher College of Management and Administration. The National Festival of Polish Song has been held here annually since 1963. Each year new regular events, fairs, shows and competitions take place. Opole is sometimes referred to as "Polish Venice", because of its picturesque Old Town and several canals and bridges connecting parts of the city.
Атаулары мен этимологиясы
Ополе атауы ортағасырлық славян тіліндегі бірнеше елді мекендерді білдіретін сөзден туындаған болуы мүмкін. Қаланың басқа тілдердегі атаулары: , , Oppelia, Oppolia немесе Opulia.
The name Opole likely originated from the medieval Slavic term for a group of settlements. Names for the city in other relevant languages include , , Oppelia, Oppolia or Opulia.
Ортағасырлық Польшада
Ополе тарихы 8 ғасырда басталады. Осы кезде, археологиялық қазбаларға сәйкес, алғашқы елді мекен Островкеде негізделді – Пасиека аралының солтүстік бөлігі, Одер өзенінің ортасында. 10 ғасырдың басында ол лехиттік (поляк) ополдықтар тайпасының маңызды "горды" біріне айналды. Ғасыр соңында Силезия Польшаның құрамына кірді және Пиаст әулеті билік етті; 992 жылы пұтқа табынушы ополдықтар жерін герцог Миешко I жаулап алды. 11-12 ғасырларда бұл жер кастеляндық болып табылды. Герцог Владыслав II-нің қайтысынан кейін 1163 жылы Силезия екі Пяст тармағы арасында бөлінді – Төменгі Силезиядағы Вроцлав тармағы және Жоғарғы Силезиядағы Ополе-Рациборж тармағы. Ополе 1172 жылы герцогтікке айналды және көбінесе біріктірілетін Рациборж герцогтігімен көп ортақ нәрсеге ие болды. 1281 жылы Жоғарғы Силезия герцогтардың мұрагерлері арасында тағы да бөлінді. Ополе герцогтігі 1290 жылы уақытша қайта құрылды. 13 ғасырдың басында Ополе герцогы Казимир I елді мекенді Пасиека аралынан Одер өзенінің оң жағалауына көшіруге шешім қабылдады (17 ғасырдан бері Одер өзенінің ескі арнасы, Млыновка деп белгілі). Ескі қала орнына салынған қамалға сыйымды болу үшін барлық тұрғындарды көшіру қажет болды. Бұрынғы Островке тұрғындары, сондай-ақ Батыстан келген неміс саудагерлері шамамен 1217 жылы алғашқы қала құқықтарын алған болуы мүмкін, бірақ бұл дата даулы. Ополе 1254 жылы неміс қала құқығын алды, ол 1327 жылы Ноймаркт заңымен кеңейтілді. Ополе герцогы Болко I билігі кезінде қала дамыды. Осы кезде қамал толыққанды аяқталды және қала қабырғалары мен Ыстық Крест шіркеуі сияқты жаңа ғимараттар салынды. 1327 жылы Силезияның көп бөлігімен бірге Ополе герцогтігі Богемия Корольдігінің билігіне көшті, ол Киелі Рим империясының құрамында болды. 1521 жылы Ополе герцогтігі Рациборж (Ратибор) герцогтігін мұраға алды, ол кезде ол неміс тілінде Oppeln деп те белгілі болды. Ополенің екінші қамалы, болжам бойынша, 14 ғасырда герцог Владислав II-ге негізделген, бірақ кейбір дереккөздер бұл бастапқыда Ополенің кастелянының ағаш бекінісі болғанын айтады.
Opole's history begins in the 8th century. At this time, according to the archeological excavations, the first settlement was founded on the Ostrówek – the northern part of the Pasieka Island in the middle of the Oder river. In the early 10th century it developed into one of the main "gords" of the Lechitic (Polish) Opolans tribe. At the end of the century Silesia became part of Poland and was ruled by the Piast dynasty; the land of the pagan Opolanie was conquered by Duke Mieszko I in 992. From the 11th–12th centuries it was also a castellany. After the death of Duke Władysław II the Exile, Silesia was divided in 1163 between two Piast lines – the Wrocław line in Lower Silesia and the Opole Racibórz of Upper Silesia. Opole would become a duchy in 1172 and would share much in common with the Duchy of Racibórz, with which it was often combined. In 1281 Upper Silesia was divided further between the heirs of the dukes. The Duchy of Opole was temporarily reestablished in 1290. In the early 13th century, Duke Casimir I of Opole decided to move the settlement from the Pasieka Island to the right shore of the Oder river (since the 17th century, the old stream bed of the Oder, known as the Młynówka). All of the inhabitants had to be moved in order to accommodate the castle that was built in place of the old city. Former inhabitants of Ostrówek, together with German merchants that immigrated from the West, received the first town rights probably as early as around 1217, although this date is disputed. Opole received German town law in 1254, which was expanded with Neumarkt law in 1327. Opole developed during the rule of duke Bolko I of Opole. The castle was finally completed around this time and new buildings, including the city walls and the Holy Cross Church, were constructed. Along with most of Silesia, in 1327 the Duchy of Opole came under the sovereignty of the Kingdom of Bohemia, itself part of the Holy Roman Empire. In 1521 the Duchy of Opole inherited the Duchy of Racibórz (Ratibor), by then also known by its German equivalent – Oppeln. The second castle of Opole was probably founded in the 14th century by duke Vladislaus II, though some sources claim that it was originally a wooden stronghold of Opole's castellan dating into 12th century.
Австрия Габсбургтері мен Польша Вазаларының билігі
Богемия королі Людвик II Мохач шайқасында қаза болғаннан кейін, Силезия Фердинанд I-ге мұра болып өтті, Ополе Австрияның Габсбург монархиясының билігіне қарады. Габсбургтар 1532 жылы Ополедегі соңғы Пиаст герцогы Ян II Ізгі қайтыс болғаннан кейін аймақты бақылауға алды. Ол кезде қалада әлі негізінен поляк тілінде сөйлейтіндер (шамамен 63%) болды, ал қалған ұлттардың ішінде немістер, чехтер және еврейлер басымдық құрады. Ополе қаласының соңғы екі герцогы – Николай II және Януш II Ізгі – неміс тілін толық меңгермеген. 1532 жылдан бастап Габсбургтар герцогтікті Польшаның бірнеше монархтарын қоса алғанда, әртүрлі билеушілерге кепілге берді (Ополе герцогтарын қараңыз). 1655 жылы Польшаға шведтер басып кірген кезде Польша королі Ян II Казимир Ваза бүкіл сарайымен Ополеде тоқталды. 1655 жылдың қараша айында Ополеде король поляктарды шведтерге қарсы көтерілуге шақыратын Ополе универсалы (Uniwersał opolski) жарияланды, олар сол кезде Польшаның үлкен бөлігін басып алған болатын. 1668 жылы Польша королі Ян II Казимир Ополе герцогы лауазымынан бас тартып, аймақ Габсбургтардың тікелей басқаруына өтті. 18-шы ғасырдың басында Ополедегі неміс халқының саны шамамен 20% болды деп есептелді.
With the death of King Ludvík II of Bohemia at the Battle of Mohács, Silesia was inherited by Ferdinand I, placing Opole under the sovereignty of the Habsburg monarchy of Austria. The Habsburgs took control of the region in 1532 after the last Piast duke of Opole, Jan II the Good, died. At that time the city was still mainly Polish speaking (around 63%), with other nationalities represented mainly by Germans, Czechs and Jews. The last two dukes of Opole, Nicholas II and Janusz II the Good, did not master the German language. Beginning in 1532 the Habsburgs pawned the duchy to different rulers including several monarchs of Poland (see Dukes of Opole). After the Swedish invasion of Poland, in 1655 the King of Poland, John II Casimir Vasa, stayed with his entire court in Opole. In Opole in November 1655, the Universal of Opole (Uniwersał opolski) was issued by the King, calling for Poles to rise against the Swedes, who at that time occupied a large part of Poland. With the abdication of King John II Casimir of Poland as the last Duke of Opole in 1668, the region passed to the direct control of the Habsburgs. At the beginning of the 18th century the German population of Opole was estimated at 20%.
Пруссиялық Силезияда
Пруссия королі Фредерик II 1740 жылы Силезия соғыстары кезінде Силезияның көп бөлігін Австриядан басып алды; Пруссияның үстемдігі 1742 жылы Бреслау бейбіт шартында бекітілді. XVIII ғасырда Ополе Прудник салық инспекциясының аймағына қарасты. Пруссия билігі тұсында қаланың этникалық құрамы өзгеріске ұшырады. ХХ ғасырдың басында Ополедегі поляк және екі тілді тұрғындардың саны, ресми неміс статистикасы бойынша, 25%-тан 31%-ға дейін ауытқыды. Дегенмен, Ополе Жоғарғы Силезия поляктары үшін маңызды мәдени, әлеуметтік және саяси орталық болып қала берді. 1849 жылдан бастап Ополеде «Gazeta Wiejska dla Górnego Śląska» атты поляк газеті жарияланды. Польша журналисі және германизацияға қарсы күрескен Бронислав Корашевский 1890 жылы «Gazeta Opolska» газетін, ал 1897 жылы Ополедегі Халық банкін (Opolski Bank Ludowy) құрды. 1911 жылы Франциск Курпиерз тағы бір поляк газетін, «Nowiny» газетін іске қосты. 1816–1945 жылдар аралығында Ополе Пруссияның Оппель округінің астанасы болды. Қала 1871 жылы Германияның бірігуі кезінде Германия империясының құрамына енді.
King Frederick II of Prussia conquered most of Silesia from Austria in 1740 during the Silesian Wars; Prussian control was confirmed in the Peace of Breslau in 1742. In the 18th century, Opole belonged to the tax inspection region of Prudnik. Under Prussian rule the ethnic structure of the city began to change. In the early 20th century the number of Polish and bilingual citizens of Opole, according to the official German statistics, varied between 25% and 31%. Nonetheless, Opole remained an important cultural, social and political center for the Poles of Upper Silesia. From 1849 the Polish newspaper Gazeta Wiejska dla Górnego Śląska was published in Opole. Polish reporter and opponent of Germanisation Bronisław Koraszewski founded the newspaper Gazeta Opolska in 1890 and the People's Bank in Opole (Opolski Bank Ludowy) in 1897. Another Polish newspaper, the Nowiny was founded by Franciszek Kurpierz in 1911. From 1816–1945 Opole was the capital of Regierungsbezirk Oppeln within Prussia. The city became part of the German Empire during the unification of Germany in 1871.
Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Бірінші дүниежүзілік соғыста Императорлық Германия жеңілгеннен кейін 1921 жылғы 20 наурызда Оппельн қаласында халықтың пікірін білу үшін референдум өтті. Референдумның мақсаты – қаланың Веймар Республикасының құрамында болуы ма, әлде жаңадан тәуелсіздік алған Екінші Польша Республикасының бөлігіне кіруі ме, оны анықтау болды. Дауыс беруге қатысқандардың 20 816-сы (94,7%) Германияны, 1 098-і (5,0%) Польшаны қолдады, ал 70 (0,3%) дауыс жарамсыз деп танылды. Сайлауға қатысу деңгейі 95,9% құрады. Оппельн округіндегі референдум нәтижелері басқаша болды – халықтың 30% Польшаны қолдады. Оппельн қаласында жергілікті «Oppelner Nachrichten» газеті жарық көрді. 1919–1939 жылдары Оппельн Жоғарғы Силезия провинциясының әкімшілік орталығы болды. 1928–1931 жылдары неміс аймақтық әкімшілігінің шешімімен Пиаст қамалы бұзылды. Бірақ жергілікті поляк қауымының қарсылығы мен Германиядағы поляктар одағының ұйымдастырған наразылықтарының арқасында қамалының мұнарасы сақталды. Бүгінде Пиаст мұнарасы қаланың танымал нысандарының бірі. 1929 жылы Катовицеден келген поляк театры Ополеде Станислав Монюшконың «Халка» операсын қойды. Көрсетілімнен кейін актерлер неміс милициясы тарапынан, неміс полициясының үнсіз келісімімен қатыгездікпен ұрып-соғылды. 1937 жылдан бастап жергілікті поляк белсенділеріне қарсы қудалау күшейді. Жергілікті гестапо Жоғарғы Силезияның неміс бөлігінде поляктардың қызметін қадағалап, террорлық шаралар қолданды, ал Польшаның поляк бөлігінде тыңшылық және саботажға қатысты, сондай-ақ Польшаға қарсы шекаралық провокациялар ұйымдастырды. Қала мен аймақта поляктарға қарсы үгіт-насихат жүргізілді. 1938–1939 жылдары жергілікті гестапо аймақтан поляк белсенділерін қуғынға түсірді, бұл туралы жергілікті поляк баспасөзінде хабарланды. 1939 жылғы 2 шілдеде нацистік милиция поляктарға шабуыл жасап, қасиетті Себастьян шіркеуіне бара жатқандарды қатты ұрып-соқты. Құрықталғандардың арасында белсенділер, кәсіпкерлер, журналистер, редакторлар, скауттар жетекшілері, жергілікті поляк банкінің директоры және жергілікті поляк кітапханасының директоры болды. 1 қыркүйекте «Nowiny Codzienne» газеті жабылды, ал оның редакциялық алқасы, бас редактор Ян Ланговский қоса, концлагерьлерге депортацияланды. 1939 жылдың қыркүйегінде жергілікті поляк ұйымдары неміс полициясы мен гестапосы тарапынан жабылды, ал жергілікті поляк банкінің мүлкі тәркіленді. 1939 жылғы 13 қыркүйек пен 4 қазанда тұтқынға алынған поляктар қаладан концлагерьлерге депортацияланды, еркектер Бухенвальдқа, ал әйелдер Равенсбрюкке жіберілді. Кейбір поляктар тұтқындалудан бұрын Польшаға қашып құтылды. Неміс 10-шы және 14-ші армиялары қаладан Польшаға шабуыл жасады, ал Einsatzgruppe I және II әскерлерді Ополеден Польшаның әртүрлі қалаларына еріп, поляк халқына қарсы қылмыстар жасады. Польша жеңілгеннен кейін Польшаның Шығыс Жоғарғы Силезиясы Жоғарғы Силезия провинциясына қайта қосылды, ал Оппельн провинциялық астана мәртебесін неміс оккупациясы астындағы Катовицеге (Kattowitz деп аталды) жоғалтты. Қаладан келген поляк тұтқындары Бухенвальдта құпия қарсылық қозғалысын құрды, ал қаладан қашып шыққан поляктар оккупацияланған Польшадағы поляк қарсылығына қатысты. Жергілікті поляк қарсыластарының мүшелері қаладан қуылды. Соғыс кезінде нацистер қалада одақтас әскери тұтқындары үшін Stalag VIII B/344 әскери тұтқын лагерінің он үш қосымша еңбек лагерін, ал қазіргі Гросзовице ауданында екі лагерь ұстады. Жаңа синагога 1893–1897 жылдары Феликс Генридің жобасы бойынша салынды. 1938 жылғы 9–10 қарашада Кристалл түнінде нацистер рабби Ханс Хиршбергті ғимаратты өртеп жіберуге мәжбүр етті.
After the defeat of Imperial Germany in World War I, a plebiscite was held on 20 March 1921 in Oppeln to determine if the city would be in the Weimar Republic or become part of the Second Polish Republic, which just regained independence. 20,816 (94.7%) votes were cast for Germany, 1,098 (5.0%) for Poland, and 70 (0.3%) votes were declared invalid. Voter participation was 95.9%. Results of the plebiscite in the Oppeln Land county were different, with 30% of the population voting for Poland. The local newspaper Oppelner Nachrichten was published in Oppeln. Oppeln was the administrative seat of the Province of Upper Silesia from 1919–1939. In the years 1928–1931, by the decision of the German regional administration, the Piast Castle was demolished. Thanks to the strong opposition of the local Polish community and protests of the Union of Poles in Germany, the castle tower was saved from demolition. Nowadays called the Piast Tower it is one of the city's landmarks. In 1929, a Polish theatre from Katowice came to Opole to perform the opera Halka by Stanisław Moniuszko. After the performance, the actors were brutally beaten by a German militia with the silent consent of the German police. Local Polish activists were intensively persecuted from 1937 onwards. The local Gestapo terrorized and spied on Polish activities in the German held part of Upper Silesia, participated in espionage and sabotage in the Polish part of Silesia and prepared border provocations against Poland. There was strong anti Polish propaganda in the city and region. In 1938–1939, the local Gestapo carried out expulsions of Polish activists from the region, which the local Polish press could still report. On July 2, 1939, a Nazi militia attacked and severely beat Poles going to a Polish service in the Saint Sebastian Church. Among the arrested Poles were activists, entrepreneurs, journalists, editors, scout leaders, the director of the local Polish bank and the director of the local Polish library. The Nowiny Codzienne newspaper was closed down on September 1, and its editorial team, including editor in chief Jan Łangowski, was deported to concentration camps. In September 1939, local Polish organizations were closed down by the German police and Gestapo, and the assets of the local Polish bank were confiscated. On September 13 and October 4, 1939, arrested Poles were deported from the city to concentration camps, men to Buchenwald and women to Ravensbrück. Some local Poles avoided arrest by escaping earlier to Poland. The German 10th Army and 14th Army attacked Poland from the city, and the Einsatzgruppe I and II followed the armies from Opole to various Polish cities to commit crimes against the Polish people. After the defeat of Poland, Polish Eastern Upper Silesia was re annexed to the Province of Upper Silesia and Oppeln lost its status as provincial capital to German occupied Katowice (renamed Kattowitz). Polish prisoners from the city co founded the secret resistance movement in Buchenwald, while Polish escapees from the city participated in the Polish resistance in occupied Poland. Local members of the Polish resistance were expelled from the city. During the war, the Nazis operated thirteen forced labour subcamps of the Stalag VIII B/344 prisoner of war camp for Allied POWs in the city, and two in the present day district of Groszowice. The New Synagogue was built in 1893–1897, designed by Felix Henry. During the Kristallnacht on 9–10 November 1938 Nazis forced Rabbi Hans Hirschberg to set the building on fire.
Қазіргі Польшада
1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Оппельн Германиядан Польшаға Потсдам конференциясының келісімдеріне сәйкес берілді және оған Ополе деген бастапқы славян атауы қайта берілді. Ополе 1946–1950 жылдар аралығында Катовице воеводтығының құрамына кірді, содан кейін Ополе воеводтығының құрамына енді. «Қайтарылған аумақтар» деп аталатын басқа аймақтардан өзгеше, Ополе және оның төңірегіндегі жергілікті тұрғындардың бір бөлігі қалды, ал қалғаны басқа жерлердегідей қуылмады. Тілі мен салты бойынша поляктар деп есептелген немесе билік тарапынан осылай танылған 1 миллионнан астам силезиялыққа, арнайы тексеруден өткеннен кейін поляк ретінде танылса, қалуға рұқсат берілді. Бұл поляк ұлтын жариялау және Польша ұлтына адалдық серт беруді білдірді. Сонымен қатар, бұрынғы Польшаның Крес далаларынан (мысалы, Львов) КСРО-ға қосылған көптеген поляктар Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ополе және оның айналасына келіп қоныстанды. Алайда, кейінірек көптеген немістер (және неміс силезиялықтары) коммунистік Шығыс блогынан қашу үшін Батыс Германияға кетіп қалды (Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Польшадан Германияға эмиграция қараңыз). Бүгінде Ополе, оны қоршаған аймақпен бірге, Польшадағы неміс азшылығының орталығы ретінде белгілі, ол негізінен теріс нәтиже бермеген жергілікті тұрғындардың ұрпақтарынан құралады. Дегенмен, 2002 жылғы соңғы халық санағы бойынша қала тұрғындарының тек 2,46% ғана неміс ұлтын атады. 2017 жылдың 1 қаңтарында Борки, Хмиеловице, Черновясы, Кряновице, Славице, Сверкле, Винув, Врзоски, Жерковице, сондай-ақ Бжезе, Добжень Малы және Карчоудың бір бөлігі Ополе құрамына қосылды, осылайша халық саны шамамен 9500 адамға, ал ауданы 5300 гектардан астамға ұлғайды, тұрғындардың наразылығына қарамастан.
After the end of the Second World War in 1945, Oppeln was transferred from Germany to Poland, pursuant to the agreements of the Potsdam Conference, and given its original Slavic name of Opole. Opole became part of the Katowice Voivodeship from 1946–1950, after which it became part of the Opole Voivodeship. Unlike other parts of the so called Recovered Territories, Opole and the surrounding region's indigenous population partly remained and was only partly expelled as elsewhere. Over 1 million Silesians who considered themselves Poles or were treated as such by the authorities due to their language and customs were allowed to stay after they were verified as Poles in a special verification process. It involved declaring Polish nationality and an oath of allegiance to the Polish nation. Additionally, many Poles displaced from the former Polish Kresy annexed by the USSR (for example Lwów) came to Opole and the surrounding area and settled here after Second World War. In the later years however many of Germans (and German Silesians) people left to West Germany to flee the communist Eastern Bloc (see Emigration from Poland to Germany after World War II). Today Opole, along with the surrounding region, is known as a centre of the German minority in Poland that recruits mainly from the descendants of the positively verified autochthons. In the city itself however only 2.46% of the inhabitants declared German nationality according to the last national census of 2002. On January 1, 2017, Borki, Chmielowice, Czarnowąsy, Krzanowice, Sławice, Świerkle, Winów, Wrzoski, Żerkowice as well as parts of Brzezie, Dobrzeń Mały and Karczów became a part of Opole, enlargening its population by about 9,500, and its area by over 5,300 ha, despite the protests of inhabitants.
Тарихи тұрғындар саны
20 ғасырдың басында Ополедегі поляк және екі тілді азаматтардың саны, ресми неміс статистикасы бойынша, 25-тен 31%-ға дейін ауытқып келді. (Польшадағы немістер туралы да қараңыз).
In the early 20th century the number of Polish and bilingual citizens of Opole, according to the official German statistics, varied from 25 to 31%. (See also Germans of Poland.)
География
Ополе Польшадағы ең жылы қалалардың бірі. Польшаның абсолютті жылу рекорды Ополе қаласының жанындағы Прушкувта тіркелді. Климаты мұхиттық, бірақ континенттік әсер де зор.
Opole is one of the warmest cities in Poland. The national all time heat record was measured in Prószków, near Opole. The climate is oceanic with sizeable continental influences.
Экономика
Ополе – Ополе воеводалығының сауда, банк, өнеркәсіптік кешендер және басқа да ірі қызмет көрсету салаларының орталығы. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Ополе маңындағы ірі әк тас кен орындарының арқасында қала Германияда цемент өндірісінің ірі орталығына айналды, ал «Одра» цемент зауыды бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Француз құрылыс материалдары компаниясы Lafarge да аймақта белсенді, оның шатыр бөлімі Lafarge Roofing және неміс еншілес компаниясы Schiedel (мұржа жасау) Ополеде орналасқан. Қаладағы басқа компаниялар: неміс клапандар өндірушісі Kludi, неміс ерлер сәнін шығарушы Ahlers және американдық автокөлік өндірушісі Tower Automotive. Ополе воеводалығының барлық аймақтары сияқты, қалада да тамақ өнеркәсібі қызметтері жақсы дамыған. Тамақ секторындағы ірі компаниялар: Zott, голландиялық балалар тағамы және тамақтану компаниясы Nutricia (Danone азық-түлік корпорациясының бөлігі). Ополеде PKO, Pekao, Deutsche Bank және Raiffeisen Zentralbank сияқты барлық ірі банктердің филиалдары бар. Ополедегі бөлшек сауда секторына Metro AG брендінің ірі дүкендері: Metro Cash and Carry, Media Saturn Holding және Real кіреді. Қалада Biedronka, Lidl, Aldi және Netto сияқты поляк супермаркеттерінің желілері де бар. Басқа ірі брендтік дүкендерге аяқ киім сататын Deichmann және Rossmann дәріханалары жатады. Сонымен қатар, қалада үш ірі сауда орталығы бар. 86 дүкені бар Solaris орталығы 2009 жылдың мамыр айында Миколай Коперник алаңының орталығында ашылды. Қала шетінде, Вроцлавская көшесінде (ul. Wrocławska) Karolinka сауда орталығы (Centrum Handlowe Karolinka) орналасқан. 2008 жылдың қыркүйегінде ашылған орталықтың жалпы ауданы 38 000 м², онда 99 дүкен бар, олардың ішінде сән, шаруашылық тауарлары мен электроника дүкендері де бар. Қаланың шығысында, 46-шы ұлттық тас жол бойында, үш сауда орталығының ең кішісі – 50 дүкені бар Turawa Park орналасқан. Басқа сауда орталықтарына 1974 және 1981 жылдар аралығында салынған және аяқталысымен Польшадағы ең үлкен сауда орталығы болған Galeria Opolanin кіреді.
Opole is the Opole Voivodeship's centre for commerce, banking, industrial complexes and other major service sector industries. Prior to World War II, due to major limestone deposits in Opole's vicinity, the city developed as a centre for cement production in Germany, with the Cementownia "Odra" being active till this day. The French building materials company Lafarge is also active in the area, having its roofing division, Lafarge Roofing, together with its German subsidiary Schiedel (chimney manufacturing) based in Opole. Other companies in the city include: the German valve manufacturer Kludi; the German men's fashion manufacturer Ahlers and the American automotive manufacturer Tower Automative. As is the case with the entire Opole Voivodeship, there is a strong presence of food industry services in the city. The largest companies in the food sector include: Zott, the Dutch baby food and nutrition company Nutricia, part of the Danone food products corporation. Opole has branches of all major banks, including: PKO, Pekao, Deutsche Bank and Raiffeisen Zentralbank. The retail sector in Opole includes major Metro AG brand stores: Metro Cash and Carry and Media Saturn Holding, as well as Real. The city has a plethora of other major supermarket chains, namely: the Polish supermarket chains Biedronka, Lidl, Aldi and Netto. Other major brand stores include the shoe retailer Deichmann and Rossmann drugstores. Furthermore, the city has three major shopping centres. The Solaris Center, with a total of 86 shops, opened in May 2009 and is located in the centre of Mikołaj Kopernik Square. In the city's suburbs, by Wrocławska Street (ul. Wrocławska) is the location of Karolinka Shopping Centre (Centrum Handlowe Karolinka). The shopping centre, which opened in September 2008, has a total area of 38,000 m2, with a total of 99 stores, including fashion, hardware and electronics stores. To the east of the city, by the National Road 46, is the smallest of the three shopping centres, Turawa Park, with a total of 50 stores. Other shopping centres include Galeria Opolanin, built between 1974 and 1981 and upon its completion, was the largest shopping centre in Poland.