Кіріспе
Швед кафедралы шіркеуі (,), сондай-ақ Стокгольмнің domkyrka (Стокгольм кафедралы шіркеуі) және Sankt Nikolai kyrka (Киелі Николай шіркеуі) деп аталады, Стокгольмдегі ең көне шіркеу. Сторкиркан Стокгольмнің орталығында, Гамла стан ауданында, Стокгольм сарайы мен Сторторгет, Стокгольмнің ескі басты алаңының арасында орналасқан. Ол 1306 жылы Киелі Николасқа бағышталған, бірақ шіркеудің құрылысы 13 ғасырда басталған болуы мүмкін. Ішінде Сторкиркан әлі күнге дейін кеш ортағасырлық архитектурасының көп бөлігін сақтайды – кірпіш тіреулермен қолдау көрсетілген күмбезді зал шіркеуі. Алайда шіркеудің сыртқы көрінісі біркелкі барокко стилінде, бұл 18 ғасырда жасалған кеңейтілген өзгерістердің нәтижесі. Шіркеу Швециядағы Реформация кезінде маңызды рөл атқарды, өйткені осы жерде алғаш рет швед тілінде диаксия (қасиетті рәсім) өткізілді. Қазіргі уақытта ол 1942 жылы Стокгольм епархиясы құрылғаннан бері Швеция шіркеуінің Стокгольм епискобының резиденциясы болып табылады. Сторкиркан ұзақ уақыт бойы Стокгольмнің жалғыз приход шіркеуі болды және ерте кезден швед патша отбасымен байланысты болды. Ол көптеген тарихи оқиғалардың куәсі болды және ғасырлар бойы тәж кигізу шіркеуі ретінде пайдаланылды. Соңғы кезде 2010 жылы шіркеуде тәж мұрагері Виктория мен Дэниел Вестлингтің некесі қиылды. Сторкирканда әскери жеңістер мен ұлттық қайғылар еске алынды, ал ол әлі күнге дейін Астрид Линдгрен және Сара Даниус сияқты қоғам қайраткерлерінің жерлеу рәсімі үшін қолданылады. Шіркеуде бірнеше маңызды өнер туындылары, сондай-ақ әсем жиһаздар бар, олардың ішінде кеш ортағасырлық кезеңнің аяғында жасалған Киелі Георгий мен Аждаһа мүсіні және Веддерсолставалан картинасы – Стокгольмнің ең алғашқы бейнелерінің бірін көрсетеді.
Storkyrkan (, ), also called Stockholms domkyrka (Stockholm Cathedral) and Sankt Nikolai kyrka (Church of Saint Nicholas), is the oldest church in Stockholm. Storkyrkan lies in the centre of Stockholm in Gamla stan, between Stockholm Palace and Stortorget, the old main square of Stockholm. It was consecrated to Saint Nicholas in 1306 but construction of the church probably started in the 13th century. Inside, Storkyrkan still maintains much of its late medieval appearance in the form of a hall church with a vaulted ceiling supported by brick pillars. The exterior of the church is however uniformly Baroque in appearance, the result of extensive changes made in the 18th century. The church played an important role during the Reformation in Sweden as the place where Mass was celebrated in Swedish for the first time. It currently serves as the seat of the Bishop of Stockholm within the Church of Sweden since the creation of the Diocese of Stockholm in 1942. Storkyrkan was for a long time the only parish church of Stockholm, and from an early date it was connected with the Swedish royal family. It has been the scene of historical events on numerous occasions, and was used as a coronation church for centuries. More recently, the wedding between Crown Princess Victoria and Daniel Westling took place in the church in 2010. Military victories as well as national tragedies have been commemorated in Storkyrkan, and it is still used for funerals of public figures such as the writers Astrid Lindgren and Sara Danius. The church contains several important works of art as well as elaborate furnishings, among these a late medieval sculpture of Saint George and the Dragon and Vädersolstavlan, a painting which shows one of the earliest images of Stockholm.
Орналасуы және айналасы
Сторкиркан – Стокгольмдегі ең көне шіркеу. Бұл бастапқыда бүкіл қаланың қауымдық шіркеуі болғандықтан, ортағасырлық қаланың ортасында салынған. Шіркеу Гамла станның ең биік нүктесінде, қор биржасы ғимараты мен Стокгольм сарайының арасында орналасқан. Сторкиркан сараймен, Сторторгетпен және Стокгольмнің алғашқы қалалық әкімшілік ғимаратымен (қазіргі қор биржасы ғимаратының орнында) бірге қаланың алғашқы дамуының ортасын құрады. Шіркеудің ішкі кеңістігі ортағасырлық келбетін сақтап қалғанмен, сыртқы пішіні көбінесе 18 ғасырда жасалған өзгерістердің нәтижесі. Сторкиркан патша сарайымен, Аксель Оксенштерна сарайымен, Слотсбакен және оның обелискімен, сондай-ақ Тессин сарайымен бірге барокко сәулетінің тұтас ансамблін құрайды. Ол Стокгольм қаласының "орны толтырылмайтын" бөлігі деп сипатталған. Сторкиркан үш жағынан көшелермен қоршалған: батысынан – Тронгсунд, солтүстігінен – Сторкиркобрринкен мен Хогвактстеррасен, ал шығысынан – Слотсбакен. Шіркеудің оңтүстігінде аула орналасқан. Ауланың қарсы жағы қор биржасы ғимаратының артқы жағына қарап тұр, ал Эрик Палмстедт жобалаған екі кішкентай павильон (қор биржасының қанаттары ретінде) шын мәнінде шіркеудің жерлеу орны және кареттер қоймасы ретінде салынған. Олар 1767 жылы салынған. Ауланың батыс және шығыс бөліктері қабырғалармен шектелген, кіреберістері темір торапты қақпалармен жабдықталған. Екі қақпаның тіректері бастапқыда аллегориялық мүсіндермен әшекейленген, бірақ қазіргі таңда тек батыс қақпадағы жұп сақталған. Бұл екі мүсін Ақыл-ойды (оңтүстік тіректе) және Құдайға деген махаббатты (солтүстік тіректе) бейнелейтін болса керек, оларды 1675 жылы Питер Шульц жасаған. Бұрын шығыс қақпа тіректерінде болған мүсіндерде Сақтықты және Үмітті бейнелейтін әйелдер сомдалған. Бұл жұп 1702 жылы жасалған. Шіркеудің шығыс жағында швед реформаторы Олаус Петридің мүсіні орналасқан. Ол Слотсбакенге қарап тұр және формальды түрде Сторкирканмен байланысты болмаса да, шіркеу ансамблінің бір бөлігі болып табылады. Ол 1898 жылы ашылған. Шіркеудің шығыс қасбетіне жақын жерде король Густав Вазаның тұсында бұрынғы шіркеу хорының шекарасын көрсететін сызықтар сақталған.
Орта ғасырлар
Стокгольмде шіркеудің бар екендігі алғаш рет 1279 жылы белгілі болды. Қалалық шіркеудің қадірлеу рәсімі 1306 жылы тіркелген, соның арқасында Сторкиркан Стокгольмдегі ең көне шіркеу атанды. Шіркеудің ерте тарихы толыққанды анық емес: Стокгольм 13 ғасырдың ортасында негірленген, ал 1306 жылға дейін қалада толыққанды жұмыс істейтін шіркеу болмауы екіпайлы көрінеді. Дәстүр бойынша, шіркеуді Биргер Ярл салған. Сондықтан 1306 жылы пайдалануға берілген шіркеуге дейін тағы бір шіркеу болған болуы мүмкін, немесе ол ұзақ уақыт бойы салынып келген, немесе 1306 жылы қайта қадірленген болуы мүмкін. Қалай болғанда да, қазіргі ғимараттың ең көне бөліктері, әлдебір 1306 жылы пайдалануға берілген шіркеуге тиесілі болуы мүмкін. Орта ғасырлар бойы шіркеудің бас қамқоршысы – әулие Николай болды. Балтық аймағындағы бірнеше шіркеулер 13 ғасырда, әсіресе Ханза лигасының ықпалында болған қалаларда, соның ішінде Стокгольмде, әулие Николайға арналған. Шіркеу сонымен қатар Әулие Мария мен Әулие Эрикке де арналған. 1590 жылдарға дейін бұл шіркеу Стокгольмнің жалғыз приход шіркеуі болып, қаланың барлық халқына қызмет етті. Жалпы алғанда, шіркеу ғимаратының ортағасырлық тарихы күрделі және толыққанды анықтау қиын. Жазбалар аз, әшекейлердің жетіспеуі әртүрлі бөліктердің стиліне сәйкес жасын анықтауға кедерілді. Бастапқыда шіркеу екі қанатты нефтен тұрған сияқты. Оның алты тіреуге сүйенген ағаш төбесі болды. Құрылыс материалы кірпіш болды. Басты кіреберіс батыс жағында орналасқан, бірақ солтүстік және оңтүстік қабырғаларында қосымша кіреберістер болған болуы мүмкін. Стилистикалық тұрғыдан алғанда, шіркеу сол кезде Меларен көлінің маңында салынған кірпіш шіркеулер тобының бір бөлігі болды, оның ішінде Стрэнгнес соборы, Әулие Мария шіркеуі, Сигтуна және Скоклостерс шіркеуі. Шіркеу 14 және 15 ғасырларда қайта жаңартылып, кеңейтілді. Шіркеуді әшекейлеу Швеция монархтары мен Стокгольм тұрғындарының билік пен ықпалын көрсету тәсілі болды. 1346 жылы король Магнус IV және оның әйелі Бланка Намурлықтың шіркеуге жасаған сыйлығы, шіркеуге бірнеше капеллалардың біріншісі қосылғанын көрсетеді. Бұл капелла бастапқыда Әулие Марияға арналған және шіркеудің шығыс жағының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Капеллаға тиесілі төрт бөлік әлі күнге дейін Сторкирканның ішкі бөлігінде көрініп тұр. Осыған ұқсас капеллалар шамамен сол уақытта Висби соборында және Любектегі Әулие Мария шіркеуінде салынған. Капелла ерте готикалық кескіндемелермен безендірілген, бұл стиль швед шіркеулері үшін ерекше (кейін қатты қалпына келтірілген). 1361 жылға дейін екінші капелла қосылды, ал 15 ғасырдың басында тағы да бірнеше капеллалар салынды. Орта ғасырдың соңында Сторкиркан 30-дан астам капеллаларды немесе арнайы арналған алтарьлық бейнелерді қамтыды, бұл көрсеткіш ортағасырлық Швецияның соборларымен салыстыруға болады. Осылайша шіркеу капеллаларды қосып, бірте-бірте өсті. 15 ғасырда салынған және оңтүстік-батыс күмбездерін безендірген Альбертус Пиктордың кескіндемелерінің тағы бір жиынтығы (суреттер қазіргі уақытта шіркеу еденінен көрінбейді). 1474 және 1496 жылдар аралығында шіркеудің ауқымды қайта құрылысы жүргізілді, содан кейін осы капеллалар бірыңғай кеңістікке біріктірілді және жаңа күмбездер орнатылып, біркелкі биік төбелер жасалды. Шамамен сол уақытта ғимарат шығысқа қарай едәуір кеңейтілді, сонымен қатар хор да қосылды. Бұл, әсіресе, шіркеудің қала халқының өсуіне шамасы жетпегендіктен болды. Хор 16 ғасырда бұзылды. Мұнара да 15 ғасырдың басында салынды және бастапқыда қорғаныс мұнарасы ретінде қарастырылды. 15 ғасырдың соңында Сторкиркан қазіргі пішіні мен көлемін алды.
Реформация және кейінгі өзгерістер
XVI ғасырда Швецияда Реформация шіркеуде маңызды өзгерістерге әкелді. Католик дінінен бас тартылып, лютеран діні қабылданды. Мемлекет шіркеудің көптеген мүлкін, оның ішінде Сторкирканның ғимаратындағы шапельдер мен алтарьлардан алынған көптеген күміс заттарды тәркіледі. Швеция реформация кезінде кең ауқымды иконаларға қарсы күреске ұшырамаса да, шіркеудің бұрынғы католик мүсіндерінің кейбіреулері зардап шекті. 1520 жылы Данияның Кристиан II Стокгольмде тұрғанда шіркеу нығайтылды, бұл саяси шиеленістің көрінісі болды, ол 1521 жылы Стокгольмдегі қанды оқиғаға және басқа да жағдайларға әкелді. Адам ван Дюрен осы жұмыстарға жауапты болды және шіркеудің бірінің тірегін әшекейлейтін аллегориялық мүсінді жасады. Онда еркек және әйел арыстан мен шабақ бейнеленген, сонымен қатар мағынасы күмәнді сатирикалық жазу бар. Ішкі кеңістікті одан әрі үйлестіру мақсатында король Иоанн III билік еткен кезде шіркеудің тіректеріне, күмбездеріне және қабырғаларына қосымша өзгерістер енгізілді.
18 ғасырдағы өзгерістер
XVIII ғасырда Сторкирканның қасбеті масштабты өзгерістерге ұшырады. Ортағасырлық сыртқы келбеті толыққанды барокко стиліндегі сыртқы келбетке айналды. Никодим Тессин кішісі фасадты көбірек заманауи стильде қайта жасау туралы ұсыныс енгізген болатын. 1736 жылы Иоган Эберхард Карлберг шіркеу мұнарасын жөндеуді қадағалауға тағайындалды. Көп ұзамай, комиссияның өкілеттігі сыртқы жағын толыққанды қайта жаңарту және жаңа мұнара шпиліне дейін кеңейтілді. Карлберг пен Карл Харлеман, Корольдік сарайдың сәулетшісі ретінде Никодим Тессин кішісінен кейін қызмет еткен, жаңа мұнара шпиліне қатысты көптеген ұсыныстар жасады, бұл сыртқы келбетті жаңғырту идеясы бұрыннан бар екенін көрсетеді. Харлеман, әсіресе, шіркеудің стильдік тұрғыдан сарай аумағымен үйлесімде болуын қажет деп есептегендей. Екі сәулетші де бір-бірінің шіркеу шпиліне арналған жобаларында техникалық кемшіліктер бар деп айыптады. Нәтижесінде, Карлбергтің жаңа шпильге қатысты төртінші ұсынысы, оның және Харлеманның идеяларының арасындағы компромисс ретінде қабылданды, ал Карлберг фасадтың қалған өзгерістерін де жобалады. Шіркеудің готикалық сыртқы келбетінен барокко стиліне ауысуы 1736 және 1745 жылдар аралығында жүзеге асырылды. Бүгінгі күні көрініс беретін сыртқы келбет, көбінесе Карлбергтің еңбегінің нәтижесі болып табылады. Сол ғасырдың соңында сәулетші Эрик Палмштедт 1777 жылы Сторторгетте акциялық биржа ғимаратын салумен байланысты шіркеу ауласының оңтүстік жағын қайта жобалады. Осымен қатар, ол шіркеудің батыс жағындағы мұнараның оңтүстік жағына тіркелген баспалдақтарды да жобалады, ол 1778 жылы аяқталды. Кейін бұзылған осы және басқа да қосымшалар шіркеудің және оның айналасының классикалық келбетін одан әрі күшейтіп, ортағасырлық тамырларынан өзгешелендірді. Швеция королі Густав III одан да әрі барып, шіркеудің барлық құрылысын бұзып, оның орнына Римдегі Пантеоннан шабыттанған жаңа шіркеу салдыруды жоспарлады.
Кейінгі тарих
Терезелері 1860 жылдары неоготикалық стильдегі жаңа, соғылған темірмен жасалған әшекейлермен жабдықталды. Сол кезден бастап Сторкирканды тек швед тілінде сөйлейтін Стокгольм қауымы пайдаланғандықтан, ірі неміс және фин тілінде сөйлейтін қауымдар да неміс шіркеуіне және қала әкімдігіндегі капеллаға көшіп кетті. Шіркеу Швеция патшалары мен патшайымдарының тағына отыру салтанатына бірнеше рет куә болды. Сторкирканда өткен алғашқы патшалық тағына отыру рәсімі 1336 жылы Магнус IV пен Намурлық Бланштің тағына отыруы болды. Тағына отыру рәсімін Тарту епископы барлық швед епископтарының куәлігінде жүргізді. Дегенмен, орта ғасырлардағы көптеген тағына отыру рәсімдері Уппсала соборында өтті. Сторкирканда келесі тағына отыру 1497 жылы Кальмар одағы кезінде король Иоаннның Швеция королі болып тағына отыруымен болды. Оның ұлы, Дания королі Кристиан II, 1521 жылдың 4 қарашасында Сторкирканда Швецияның Кристиан патшаның үстемдігіне бағынуын белгілеу мақсатында өткізілген салтанатта тағына отырды. Салтанат барысында император Карл V-нің өкілдері патшаға Алтын жүн орденін табыс етті. Бірнеше күннен кейін Стокгольмде қанды оқиға болды. Содан кейін Сторкирканда билік құрған монархтардың тағына отыруы ыңғайсыз деп есептелді. Алайда, Швеция королі Эрик XIV пен Карин Мунсдоттердің некесі, сондай-ақ оның некесінен кейінгі тағына отыруы 1568 жылы Сторкирканда өтті. Бранденбургтың Мария Элеонора 1620 жылы король Густав Адольфқа үйленгеннен кейін Сторкирканда Швеция патшайымы болып тағына отырды. 130 жылдық үзілістен кейін 1650 жылы Сторкирканда тағына отырған келесі монарх Кристина патша болды. Келесі екі корольдің тағына отыру рәсімдері Уппсалада өтті, бірақ король Карл XII 1697 жылы тағына отыру рәсімі үшін Сторкирканды қайта таңдады. 1720 жылы король Фредерик I-нің тағына отыруы да Сторкирканда өтті. Сол кезден бастап, Густав IV Адольфты қоспағанда, барлық швед монархтары Сторкирканда тағына отырды. Швеция монархтарының соңғы тағына отыруы 1873 жылы король Оскар II-нің тағына отыруы болды, ол Сторкирканда өтті. Шіркеу бірнеше рет патшалық үйлену тойларында қолданылды. Король Густав Вазаның екі қызы және король Иоанн III-нің ұлы Сторкирканда үйленді. Болашақ король Оскар I мен Леухтенбергтің Жозефинасы арасындағы үйлену тойы 1823 жылы Сторкирканда өтті, ал 19 және 20 ғасырларда патша отбасының басқа да бірнеше мүшелері шіркеуде үйленді. 2010 жылы Сторкиркан Швецияның тәж мұрагері Виктория мен Дэниел Вестлингтің үйлену тойына орын болды. Сторкиркан патшалық әулеттердің жерлеу шіркеуі ретінде сирек пайдаланылса да (оның орнына Риддархолмен шіркеуі 1950 жылға дейін сол рөлді атқарды), 20 ғасырда Сторкирканда бірқатар жоғары деңгейдегі жерлеу рәсімдері өтті. 1930 жылы сәтсіз Андре Арктикалық шары экспедициясының үш мүшесінің (Саломон Август Андре, Кнут Френкель және Нильс Стриндберг) денелері табылғаннан кейін Стокгольмге қайтарылды. Олардың жерлеу рәсімі Сторкирканда өтті. Соңғы уақыттарда Сторкирканда жазушы Астрид Линдгреннің (2002 жылы қайтыс болған) және Швед академиясының тұрақты хатшысы Сара Даниустың (2019 жылы қайтыс болған) жерлеу рәсімдері өтті. 1994 жылы MS Estonia кемесі көптеген шведтердің өмірін қиған оқиғада суға батқанда, король отбасы мен Швеция премьер-министрі қатысқан мемориалдық қызмет Сторкирканда өтті. Сол сияқты, 2003 жылы сыртқы істер министрі Анна Линдтің қазасынан кейін шіркеуде қосымша қызмет өткізілді. Сторкиркан басқа да қоғамдық іс-шараларға пайдаланылды. Швед империясы кезінде шіркеуде бірнеше әскери жеңістер ашық түрде тойланды. Олардың ішіндегі ең маңыздысы Нарва шайқасындағы жеңісті тойлау болды (1700). Пультуск (1703), Торн (1703) және Свенссунд (1790) шайқастарындағы жеңістер де шіркеуде көпшілік алдында атап өтілді. Еліміздің Риксдаг отырыс кезінде діни қызметкерлердің өкілдері әдетте Сторкирканда жиналыстарын өткізді. Бүгінгі күні де әр күзде Риксдагтың ашылуы Сторкиркандағы уағызбен дәстүрлі түрде белгіленеді. Орта ғасырларда шіркеу Стокгольм қалалық кеңесінің отырыстарын өткізу үшін де пайдаланылды.
Сыртқы
Шіркеудің құрылыс материалы кірпіш. Шіркеудің негізі құмтас пен гранитпен нығайтылған. Сторкиркан "сәл ғана үлкен" болып келеді, ол ұзын және енді. Шіркеудің сыртқы пішіні біркелкі барокко стилінде, тек Палмстедт салған баспалдақтар ғана сәл өзгеше стильде. Солтүстік және оңтүстік қасбеттері піллерлер ретінде жасалған тіреулермен бөлінген. Басқа жағдайда, сыртқы элементтер тік емес, көлденең бағытта орналасқан. Мұнара мен шіркеудің шатырлары Карлбергтің бастапқы жобасының жеңілдетілген нұсқасында піллерлер мен қалыптармен әшекейленген. Шіркеудің оңтүстік-шығыс бұрышында 16 ғасырға жататын күн сағаты қабырғаға орнатылған. Шіркеудің шығыс қабырғасының ортасында 18 ғасырда шіркеуді қайта жаңартуды еске салатын латын тіліндегі жазуы бар үлкен ескерткіш тақта орналасқан. 28 терезе ішкі кеңістікті жарықпен толтырады. Басты кіреберіс шіркеудің батыс жағындағы мұнараның ішінде. Тағы бір кіреберіс солтүстік қабырғада, ал оңтүстік жағында екі кіші кіреберіс бар.
Интерьер
Сторкиркан – бес қанатты және сегіз қабатты залдық шіркеу. Планы – бұрыс төртбұрыш, себебі ғимараттың пішіні бұрыннан бар көршілес көшелерге бейімделуі тиіс болды. Ішкі кеңістікті кірпішпен жасалған күмбездер жабады, олар бағаналармен және күрделі піллерлермен сүйеніп тұр. Сегіз орталық қабат күрделі және ерекше дизайндағы қабырғалық күмбездермен жабылған. Шіркеудің қалған бөлігінде қиылысқан күмбездер бар. Ішкі кеңістік орталық нефпен бөлінген, екі жағында ашық жақшалар орналасқан. Хор едені шіркеудің қалған бөлігінен үш саты биік, және солтүстік және оңтүстік жақтарында темір қоршаулармен шектелген. Ішкі бөлігінің батыс жағында үш галерея орналасқан, олардың бірінде шіркеу органы орналасқан. Көптеген терезелер мөлдір, бірақ солтүстік-батыс терезесі 20 ғасырда Эйнар Форсет жасаған боялған шынымен әсемделген. Шығыс қабырғасындағы боялған шыны роза тәрізді терезе 1858 жылы шіркеуге сыйға берілді. Ол Францияда жасалған.
Құрбандық үстелінің кестесi
Сторкирканның басты құрбандық алтарі күміс алтарь (silveraltaret) деп аталады. Оны 1652 жылы Иоган Адлер Салвидің жесірі Маргарета Педерсдоттер сыйға берді. Алтарь орталық бөлігінен және екі қанатынан тұрады; қанаттар орталық бөлімнен кейінірек жасалған. Барокко стиліндегі алтарь Гамбургтегі Эвстахий Эрдмюллер шеберханасында жасалған. Ол эбен ағашы мен күмістен жасалған. Орталық бөлігі пределладан жоғары үш деңгейге бөлінген және қайта тірілген Исаның мүсінімен күмбезделген. Әр деңгейде күміс рельефтері бар панель орналасқан. Рельефтер төменнен жоғарыға қарай айқыштағы, қабірге қойылуы және өлгендер әлеміндегі Исаны бейнелейді. Пределладағы рельефте Соңғы Тоқсан бейнеленген. Айқыштағы бейнеленген рельеф ең үлкені, ал оның композициясы 1620 жылғы Питер Пауль Рубенстің «Кресттегі Иса» картинасынан шабыттанған болуы мүмкін. Орталық панельдердің екі жағында тұрған күміс мүсіндер бар. Мұса мен Жақия айқыштағы Исаның бейнеленген панелінің екі жағында тұр. Екінші және үшінші панельдерді Төрт Евангелист қоршап тұр. Орта ғасырларда шіркеуде бірнеше қосымша алтарлар болған. Олардың кейбіреулері басқа жерлерде сақталған. Қазіргі уақытта Уппландтағы Боглоса шіркеуіндегі алтарь 15 ғасырда Сторкиркан үшін жасалған, бірақ 1478 және 1481 жылдар аралығында сатылған. Қазіргі уақытта Сёдерманландтағы Йедер шіркеуіндегі алтарь да бастапқыда Сторкирканға тиесілі болған. 1468 жылы Любекте жасалған үшінші алтарь, мүмкін Гермен Роде жасаған, Швед тарих мұражайында сақталған. 1629 жылы Карл Гилленхильм Сторкирканға тағы бір алтарь сыйлаған, ол осы күні Польшадағы Браневодан олжа ретінде әкелген. Күміс алтарь орнатылғаннан кейін Гилленхильмнің алтары қажетсіз болды және ақырында сыйға берілді. Оның тек орталық бөлігі ғана сақталған, ол бүгінде Смоландтағы Кляккеберга шіркеуінде орналасқан.
Георгий және айдаһар
Хордың солтүстігінде үлкен, соңғы ортағасырлық ат үстіндегі мүсін орналасқан, ол Киелі Георгий мен Аждаһа туралы аңызды бейнелейді. Ол "ортағасырлық өнердің ең әсерлі туындысы" және "Сторкирканның ең қызықты ескерткіші" деп сипатталған. Мүсіннің биіктігі шамамен төрт метрді құрайды және атқа отырған әулие айдаһармен күресіп жатқанын көрсетеді. Қосалқы топта әулие құтқарып алып жатқан ханшайым және онымен бірге Құдайдың символдық қозысы бейнеленген. Тұғыры сонымен қатар Киелі Георгий аңызынан көріністермен әсемделген. Бұл мүсін 1471 жылы Брункеберг шайқасында даниялық әскерлерді жеңгеннен кейін, регент Стен Стюре Үлкені өзі мен әйелі үшін жерлеу ескерткіші ретінде тапсырыс берген. Стен Стюре шайқас кезінде әскерін қорғау үшін әулиеге дұға еткен. Мүсін 1489 жылы ашылған. "Киелі Георгий және Аждаһа" мүсінінде автордың қолы қойылмаған, бірақ стильдік ерекшеліктері мен архивтік дереккөздерге сүйене отырып, оны Бернт Нотке жасаған деп санайды. Бұл мүсін діни өнер туындысы ғана емес, сонымен қатар Стен Стюренің саяси және жеке ескерткіші ретінде түсіндірілді, оның даниялық армияны жеңгенінің естелігі ретінде қарастырылды.
Ортағасырлық басқа да жиһаздар
Сондай-ақ, шіркеуде крест бар, оны да Нотке немесе сол дәстүрде жұмыс істейтін суретші жасаған болуы мүмкін. Крест еменнен жасалған және бұрынғы түсқабығын жоғалтқан. Ол шамамен 1475 және 1500 жылдар аралығында жасалған болуы мүмкін. 1400 жылы жасалған роод кресі бұрын Сторкирканға тиесілі болған, бірақ қазір Орта ғасырлар Стокгольм мұражайында қойылған. Шіркеудің шомылдыру тағы 1514 жылы жасалғаны, оның қабырғасындағы жазудан белгілі. Ол Швецияның орталық және солтүстік бөліктеріндегі ұқсас стильдегі шомылдыру тағдарынан құралған топқа жатады. Ол Уппландтан алынған әктастан жасалған. 15 ғасырдың соңында жасалған, жеті тармақты қола шамдандырғыш шіркеуге тиесілі. Оның негізінде арыстан мүсіндері, ал тірегінде екі адам беті бейнеленген. Мұндай шамдандырғыштар Швецияда сирек кездеседі (басқа бір мысалы Лунд соборында бар), бірақ Германияда көбірек таралған, ол жерде оның жасалғаны мүмкін. 1564 жылы швед әскерінің алғашқы сақталған әскери трофейлері – Әулие Олафтың қаруы мен шпоры Сторкирканға қойылды. 1860 жылдары олар Швед тарих мұражайына көшірілді.
Vädersolstavlan (Ауылдық су айдыны)
Стокгольмнің ең көне түсті бейнесі – 1535 жылы Олаус Магнус шіркеуге сыйлаған, «Күн итінің суреті» (Vädersolstavlan) деп аталатын картина. Оны Урбан Мэллер салған. Қазіргі тамашаланатын картина – 1636 жылы Якоб Генрих Эльбфас жасаған көшірмесі, ал картинадағы ғимараттардың егжей-тегжейлі бейнесіне қарағанда, ол нақты көшірме болып көрінеді. Сурет 16 ғасырдың басындағы Стокгольмді бейнелейді, ал оның үстінде 1535 жылғы 20 сәуірде Стокгольмде байқалған атмосфералық оптикалық құбылыс – күн иті көрсетілген. Картина 1998–99 жылдары қайта жаңартылды.
Басқа суреттер
Сторкирканда Дэвид Клокер Эренстралдың 1695 және 1696 жылдары суреттелген екі монументалды суреті – "Крестке шалыну" және "Соңғы үкім" орналасқан. Олар бастапқыда Тре Кронрдағы Корольдік капелласында көрсетілуге арналған, бірақ қаланы қиратқан өрттен құтқарылып, оның орнына Сторкирканда қойылды. "Крестке шалыну" суреті биік, ал "Соңғы үкім" одан да үлкен. Шіркеудегі басқа суреттердің арасында 1626 жылы Фромборктан соғыс олжасы ретінде әкелінген эпитафия және 17 ғасырда Мәскеуде жасалған, 1703 жылғы шайқастан кейін швед әскерлері тәркілеген және генерал Св. шіркеуге сыйға берген Санкт-Николай иконасы бар.
Among the other paintings in the church, there is an epitaph taken as war loot from Frombork in 1626 and a 17th century Russian icon of Saint Nicholas probably made in Moscow, which was seized by Swedish troops after a battle in 1703 and donated to the church by General sv.
Патшалық орындықтар мен аулалар
Шіркеудің мінбері, негізгі залдың солтүстік жағындағы бағаналардың біріне орнатылған. Оны 1698 және 1702 жылдар аралығында Бурхард Прехт жобалап, салған. Ол алтын жалатылған ағаштан жасалған және ою-өрнектермен, бейнелеулермен әсемделген. Мiнберден шығысқа қарай екі патша тағы орналасқан, біреуі солтүстік, екіншісі оңтүстік бағанаға тіркелген. Олар екі бөліктен тұрады. Төменгі бөлігі – әсемделген ағаш қоршаумен жабық отыру орны. Алғашқыда әр таққа тәж орнатылған. Әр тақтың жоғарғы бөлігі – алтын жалатылған ағаштан жасалған шатыр, ол үлкен патша тәжінің пішінінде, ал фонында періштелердің мүсіндері мен еліктеліп жасалған маталар бар. Патша отбасы үшін арналған патша тақтарын Никодим Тессин кіші жобалап, Бурхард Прехт салған.
Қабірлер мен жерлеу ескерткіштері
XIX ғасырда бұл әдет тоқтатылғанға дейін, шіркеу ішінде жерлеулер мәртебелі саналды және шіркеудің қабірлермен толып кетуіне себеп болды. Шіркеуде әлі де көптеген әсем безендірілген қабірлер мен басқа да жерлеу монументтері сақталған. Олардың арасында Джеспер Маттсон Крус аф Эдеби отбасының және Йохан Адлер Салвиус қабірі ең әсем әрі күрделілерінен саналады. Сондай-ақ, қабырғаларға орнатылған көптеген естелік тақталар бар; олардың ішіндегі Никодим Тессин Ұлының, Никодим Тессин Кішінің және Карл Густав Тессиннің есімін сақтайтын тақтасы мүсінші Карл Миллс жасаған жаңағы ескерткіштердің бірі болып табылады.
Негізгі кеме
Әлемдегі ең көне дауыстық кемелердің бірі Сторкирканнан табылған. Ол 17 ғасырға жатады және қазір Стокгольм теңіз мұражайында сақтаулы. Шіркеуде оның көшірмесі ілінген.
Музыка
Сторкиркан шіркеуінің органы 1960 жылы жасалған, оны Даниядағы Marcussen & Søn компаниясы шығарды. Органның фасады 1789 жылы жобаланған және үш бөліктен тұрады. Шіркеу 18-шы ғасырдың соңынан бері концерттер өткізілетін орын ретінде қолданылып келеді. Бүгінде шіркеуде төрт хор бар. Олардың бірі – Storkyrkans Gosskör (Сторкирканның балалар хоры) – 17 ғасырға дейін тамыр тартады. Сторкирканның кем дегенде үш органшысы сонымен қатар композиторлар болды: Андреас Дюбен (1597/98–1662), Фердинанд Зеллбелл кіші (1719–1780) және Харальд Фрайклоф (1882–1918).