Кіріспе

Дизельдік электрлік локомотивтер желісі

EMD F моделі – 1939 жылдың қарашасынан 1960 жылдың қарашасына дейін General Motors Electro Motive Division және General Motors Diesel Division компанияларында шығарылған дизельдік электрлік локомотивтер желісі. Барлық F модельдерінің соңғы құрастырылуы GM EMD зауытында (Ла Гранж, Иллинойс штаты) және GMDD зауытында (Лондон, Онтарио) жүргізілді. Олар АҚШ, Канада және Мексиканың теміржолдарына сатылды, ал бірнешеуі Сауд Арабиясына экспортталды. «F моделі» термині әрбір кезекті типке берілген модель нөмірін білдіреді (мысалы, F3, F7 және т.б.), олардың барлығы «F» әрпімен басталады. Алғашқыда «F» әрпі «он төрт» дегенді білдірген, «жүк» емес. Жолаушылар тасымалына арналған ұзын EMD E модельдері екі дизельді қозғалтқышпен жабдықталған (осы типтегі қолданыста «негізгі қозғалтқыштар» деп аталды). «E» әрпі «он сегіз» дегенді білдірді. Сол сияқты, EMD маневрлік локомотивтерінің алғашқы модельдерінде «S» әрпі «алты жүз», ал «N» әрпі «тоғыз жүз ат күші» дегенді білдірді. F модельдері бастапқыда жүк тасымалы үшін жасалған, бірақ көптеген модельдерде бу генераторлары болмағандықтан (бумен жылытылатын жолаушылар вагондары үшін) негізінен күндізгі уақыттағы, қысқа қашықтықты жолаушылар пойыздарын тартты. Кейбір тасымалдаушылар F модельдерінің шағын бөлігін ұзақ қашықтыққа жолаушылар тасымалы үшін бу генераторларымен жабдықтады. Алайда, Santa Fe компаниясы жоғарғы деңгейдегі жолаушылар пойыздары үшін (мысалы, Chief, Super Chief және El Capitan) арналған толық жабдықталған, жоғары жылдамдықты F3 және F7 модельдерінің үлкен паркін «warbonnet» бояу схемасында жасады. F модельдерінің басым көпшілігі BB локомотивтері болып табылды, яғни олар екі Blomberg B экипажымен, барлық осьтері қозғалмалы күйде жұмыс істеді. F модельдеріндегі негізгі қозғалтқыш – 16 цилиндрлі EMD 567 сериялы, механикалық түрде тартқыш, екі тактілі дизельді қозғалтқыш болды, ол 16 567 модельінен 16 567D модельіне дейін жетілді. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, локомотив – корпуспен біріктірілген конструкция, корпусы негізгі жүк көтергіш құрылым ретінде жасалған, көпірлі фермаға ұқсас және сыртқы панельдермен жабылған. Локомотивтің ерекше белгісі – «бұқа мұрны» болды, ол жолаушылардың есте сақтауында ұзаққа созылды. F модельдері Солтүстік Америкадағы ең сәтті «бірінші буын» магистральдық дизельдік локомотивтері болып есептеледі және магистральдық жүк тасымалында бу локомотивтерін ығыстыруға үлкен үлес қосты. Осыған дейін дизельдік локомотивтер негізінен маневрлік локомотивтер ретінде жасалып, теміржол станцияларында ғана пайдаланылған. F модельдері кейде «жабық вагондар» деп аталды, себебі F модельдерінің шатыры Conestoga вагонының шатырына ұқсас болды, ал Conestoga вагоны – 18 және 19 ғасырларда АҚШ-тың батысқа қарай кеңею кезеңінде қолданылған жануарлар тартқан вагон. Егер пойыздың локомотивтері тек F модельдерінен тұрса, онда пойыз «вагондық пойыз» деп аталды. Бұл екі термин теміржол әуесқойларының арасында әлі де кең таралған.

Үлгілерді әзірлеу

FT, 1939 жылы жаңа 567 қозғалтқышымен және Blomberg B доңғалақ жұбымен бірге ұсынылды, бұл табысты конструкция болды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде өндірісте қалды. F3 (1946) шатырының құрылымы өзгертілді, оның ішінде FT-нің тіктөртбұрышты динамикалық тежегіш құрылымы екі шатыр астындағы торлармен, төрт емес, екі түтін шығару құбырымен және жеке-жеке орналасқан емес, біріктірілген төрт салқындатқыш желдеткішпен алмастырылды. F3, FT-ден 2 фут (1 м) ұзын болды, бұл агрегаттың артқы жағына стандартты буферлік құрылғыны орнатуға мүмкіндік берді. 567B қозғалтқышы жаңартылды. Кейбір F3 локомотивтері қозғалтқыш бөліміндегі ауа қабылдағыштарының түріне байланысты "Chickenwire" (торлы) деген лақап атқа ие болды. F7 (1949) және F9 (1954) үлгілері дамымалы болды: F7 жақсартылған сүйреу моторларына, ал F9 – 567C қозғалтқышына ие болды. Жақтаулардың үстіндегі люктердің орналасуы F3 үлгісінен өзгеше болды. Сонымен қатар, FP7 және FP9 4 фут (1 метр) ұзын нұсқалары болды, қосымша ұзындығы су қоймасы үшін резервуар орнатуға пайдаланылды. Тек бір F үлгісінде Blomberg B доңғалақ жұбы болмады: FL9 электродизель локомотиві алдында жеңіл Flexicoil B және артқы жағында стандартты жолаушы A 1 A доңғалақ жұбына ие болды. Модельдердің сипаттамалары жасалған күйінде берілген, бірақ EMC/EMD локомотивтері көбінесе жаңа стандарттарға сәйкес қайта жаңартылады.

Жолаушылар қызметі

F сериясы бастапқыда жүк тасымалы үшін жоспарланған болса да, көптеген локомотивтер жолаушылар пойыздарын тасымалдауға қолданылды. Алғашқы EMC FT демонстрациялық үлгісінде B блогында пойызды жылытуға арналған бу генераторы орнатылған. Бірнеше теміржол компаниясы B блогының артқы жағындағы кеңістікті пайдаланып, бу генераторларын қосты. 1945 жылдың ақпанында Santa Fe 167 төрт локомотивтен тұратын жиынтығы, жолаушыларға арналған алғашқы FT болып салынды. Осыдан сабақ алған EMD, кейінгі F сериясының барлық модельдеріне қосымша бу генераторын ұсынды. Ол локомотив корпусының артқы бөлігіне орнатылды; бу генераторы бар локомотивтерді шатырдың артқы жағындағы түтін шығаратын құбыр мен қауіпсіздік клапандарының болуынан тануға болады. F сериясы локомотивтері таулы жолдарда (EMD ұсынғандай) танымал болды, себебі төрт локомотивтен тұратын жиынтықта, эквивалентті қуатты E сериясының үш локомотивіне қарағанда, жетекші дөңгелектердің саны көп болды (он алтыға қарсы он екі), демек, жетек қозғалтқыштарына артық жүктеме түсу қаупі азайды. Сонымен қатар, төрт локомотивтен тұратын F жиынтығының барлық салмағы жетек дөңгелектерге түсіп, осылайша жоғары тарту күшіне ие болды. AT&SF Super Chief, CB&Q/D&RGW/WP California Zephyr және GN Empire Builder 1950 жылдары Чикагодан Батыс жағалауына қарайтын бағыттарында F сериясы локомотивтерін пайдаланды. F7 қысқа пойызбен жүретін қалалық және басқа да жолаушылар тасымалы үшін де танымал болды.

Опциялар

Клиенттерге мүйіздер мен қоңыраулардың түрі және орналастыру орны сияқты бірнеше таңдау мүмкіндіктері ұсынылды.

Динамикалық тежегіштер

Таулы және көлбеу участаларда жұмыс істейтін темір жолдар тапсырыс берген F сериялы локомотивтерде динамикалық тежегіштер қосымша опция ретінде қарастырылды.

Жолаушылар немесе жүк тасымалдаушы ұшқыш

Жолаушылар немесе жүк пилоты тапсырыс берілуі мүмкін. EMD E локомотивтеріндегідей стандартты үлгідегі жолаушы пилоты, мұрынның төменгі бөлігінен тегіс еңіспен төмен қарай созылып, фарадан бастап бір қалыпты еңіс құрайтын. Қосқыш жасырылатын есіктермен жиырылатын. Бұл өте тартымды сыртқы түрін жасады, ол қуатты және жылдам машина туралы әсерді күшейтті. Жүк пилоты мұрынның төменгі бөлігінен сәл ішке қарай иіліп, содан кейін сыртқа қарай қайта еңіске шығатын, бұл қосқыш пен шлангтарға көбірек кеңістік берді. Қосқыш бекітілген және пилоттағы тікбұрышты тесіктен шығып тұратын.