Кіріспе

Джеймс Луис Гарвин (12 сәуір 1868 – 23 қаңтар 1947) – британдық журналист, редактор және автор. 1908 жылы Гарвин «The Observer» жексенбілік газетінің бас редакторлығына келісіп, жексенбілік журналистиканы түбегейлі өзгертіп, сол кезде қаржылық қиындыққа тап болған газетті қайта табысқа жеткізді.

Жастық шағы мен журналистиканың алғашқы жылдары

Екі баланың кенжесі Гарвин Біркенхедте дүниеге келді. Оның әкесі Майкл Гарвин, кедей ирланд жұмысшысы болған, Гарвин екі жасқа толғанда теңізде қаза болып, оны анасы Кэтрин тәрбиеледі. Ол жақсы оқырман болғанымен, он үш жасында мектепті тастап, алдымен хабаршы, кейін кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Оның ағасы Майкл мұғалім болды; отбасының негізгі табыс көзі ретінде 1884 жылы Халлға, ал бес жылдан кейін Ньюкаслға көшуге тура келді. Мемлекеттік қызметке емтихан тапсырғанына қарамастан, Гарвин ерте жасынан редактор болуға құштарлық танытты. Жасөспірім шағында «Eastern Morning News» және «Dublin Weekly Freeman» газеттеріне хаттар мен мақалалар жазды, олардың көпшілігі оның үй автономиясын қолдауын көрсетті. 1891 жылы Гарвин Джозеф Коуэнге «Newcastle Evening Chronicle» газетінде жұмыс беру үшін өтініш берді. Коуэн оның ұстазы және әкесі секілді болғандықтан, Гарвин келесі сегіз жыл бойы журналист ретінде өнерін жетілдірді. Бірақ Гарвин үлкен аренаға ұмтылды, және онжылдықтың соңында «Fortnightly Review» журналына тұрақты (бірақ анонимді) мақалалар жаза бастады, оны сол кезде У. Л. Кортни басқарды. Гарвиннің амбициясы Ньюкаслдан асып түсті. Кортнимен байланысы арқасында 1899 жылы «Daily Telegraph» газетінің мақала жазушысы болып тағайындалды. Лондонға көшіп келгеннен кейін, саясат және әдебиет туралы жазғандары оған тез атақ әкелді. Осы кезде оның саяси көзқарастары өзгерді, ол одақтасқа айналып, Джозеф Чемберленді қолдады. 1904 жылы Гарвин Чемберленнің тарифтік реформасын насихаттау үшін платформаға айналған «The Outlook» апталық басылымының редакторы болды. «The Outlook» таралымы мен ықпалы тез өсті, бірақ пайда табуға жетпегендіктен, газет сатылып, Гарвин екі жылдан кейін кетіп қалды.

Соғысқа дейінгі "The Observer" редакторы

"The Outlook" газетінен кеткеннен кейін Гарвинге газет магнаты Лорд Нортклифф жүгінді. Гарвин Нортклифтің флагмандық басылымы "Daily Mail" үшін жазуға жасалған әлдеқандай табысты ұсыныстан бас тартса да, 1908 жылы тарихи жексенбілік "The Observer" газетінің бас редакторы лауазымын қабылдауға келісті. 1791 жылы тұңғыш рет жарық көрген газет жақында қаржылық қиындықтарға тап болғандықтан, Нортклифф оны сатып алды. Он сегіз ай ішінде Гарвин "The Observer" газетін жаңартты, жексенбілік журналистикаға революция жасады және газетті қайтадан табысқа жеткізді. Юнионист партиясы 1906 жылғы жалпы сайлаудағы ауыр жеңілістен әлі де қалпына келмей жатқан кезде, Гарвин Юнионист саясатындағы маңызды тұлға ретінде тез арада көзге түсті. "The Observer" газетін платформа ретінде пайдаланып, ол 1909 жылы Қаржы министрі Дэвид Ллойд Джордж ұсынған бюджетті сынап, оны ветолау үшін Юнионист басымдығы бар Лордтар палатасын шақырып алды. Ирландияға дербестік беру мәселесі британ саясатын басып озған кезде, Гарвин осы мәселені федералистік тұрғысынан шешуді жақтады. 1911 жылға қарай Гарвин мен Нортклифф арасында тарифтік реформа мәселесі бойынша келіспеушілік туды. Олардың дауларына тосқауалғанда, баспасөз магнаты газетті Уильям Уолдорф Асторға сатуға келісті, ол Гарвиннің Асторға тиесілі "Pall Mall Gazette" газетін де басқаруы шартымен меншігін қабылдады. 1915 жылы Астор екі газетті ұлы Вальдорфқа туған күніне сыйлық ретінде табыстады; Вальдорф Астор кейін "Pall Mall Gazette" газетін сатты, бұл Гарвинге сол газеттегі лауазымынан кетуге және "The Observer" газетін басқаруға толық назар аударуға мүмкіндік берді.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Гарвин неміс мәдениетінің жанкүйері болғанымен, елдің халықаралық саясатта Ұлыбританияға төнген күшейіп келе жатқан қаупінен алаңдады. Бірінші теңіз лорды адмирал Джон Фишермен достығы арқасында ол теңіз істері бойынша құпия ақпаратқа қол жеткізіп, үлкен теңіз күшін құру бағдарламасын талап ететін редакциялық мақалалар жариялады. 1914 жылы соғыс басталғанда Гарвин Ұлыбританияның қақтығысқа араласуын қолдады. Ол биліктегі көптеген адамдармен жақын қарым-қатынаста болды, ең бастысы Фишер (қақтығыс басталғаннан кейін көп ұзамай Бірінші теңіз лорды лауазымына қайтып келді), Ллойд Джордж және Уинстон Черчилль, және ол осы кезеңде зор ықпалға ие болды. Бірақ бұл соғыс Гарвинге зор қайғы әкелді. Соғыс басталған кезде оның жалғыз ұлы Роланд Джерард Гарвин (отбасында "Гед" деп танылған) Оңтүстік Ланкашир полкіне қатысып, Францияға жіберілді. Кейіннен штабқа бекітілгенімен, Гед Сомма операциясы басталғаннан кейін көп ұзамай қайтадан жауынгерлік бөлімге ауыстырылды және шілде айының соңында неміс шебіне түнгі шабуыл кезінде қаза тапты. Гедтің қазасы Гарвинге ауыр соққы болды, ол одан ешқашан қалпына келмеді, және бұл оның кейінгі оқиғаларға деген көзқарасын қалыптастырды. Немістерге деген ашуына қарамастан, Гарвин соғысты әділ шешу қажеттігіне сенді. Бітімге келгеннен кейін көп ұзамай ол өзінің алғашқы кітабын, "Бейбітшілік экономикалық негіздері" атты еңбегін жариялады, онда ол тиімді Ұлттар Лигасының құрылысы үшін кеңшілдік келісім және ағылшын-американдық ынтымақтастыққа шақырды. Версаль келісімінің жазалау шарттары жарияланғанда, ол бас мақаласында немістерге "құтылудан басқа ешқандай үміт қалдырмағанын" айыптады.

Кейінгі жылдар

1921 жылы Гарвин Лондоннан Биконсфилдке көшіп келді. Сол жерде, бір кезде Эдмунд Берк агентіне тиесілі болған үйден ол "The Observer" газетін редакциялауын жалғастырды және өзінің құрмет тұтқан Джозеф Чемберленнің өмірбаянын жазуға кірісті. Чемберленнің өмірбаянының үш томы 1930 жылдардың басында жарық көрді, бірақ Гарвин төртінші, соңғы томды жазбады, ал жобаны оның қайтысынан кейін Джулиан Амери аяқтады. Осы кезеңде Гарвин "Encyclopædia Britannica" энциклопедиясының 14-шы басылымының бас редакторы қызметін атқарды (1926–1932). Дегенмен, Гарвиннің әдебиеттегі беделі осы кезеңде оның ықпалының төмендеп бара жатқанын жасырды. Биконсфилдте жұмыс істеу оны британ астанасының саяси өмірінен алшақтатты. Гарвинмен байланысы аз болған британ саясаткерлерінің жаңа буыны қалыптасты. Германияда Адольф Гитлердің билікке келуіне алаңдаған ол қайта қарулану бағдарламасын қолға алды. Ол сондай-ақ Гитлерге уақыт беру және итальяндық басшының қолдауын алу үшін Бенито Муссолинимен келісуді жақтады. 1939 жылдың қыркүйегінде соғыс басталғанына қарамастан, Гарвин соғысқа белсенді қолдау көрсетті. Черчилльдің Әскери-теңіз министрлігіне оралуынан күш алып, Гарвин 1940 жылдың мамырында премьер-министр болғаннан кейін ескі досына толыққанды қолдау көрсетті. Мұндай қолдау Гарвин мен Астор арасында шиеленіс тудырды. Екеуі де келісу саясатын қолдағанмен, Астор Черчилльдің қолына соғыс билігін шоғырландыруға қарсы болды. Астордың ұлы Дэвид газетке көбірек либералдық көзқарас енгізуге тырысқанда, Гарвин мұны премьер-министрді сынау әрекеті деп қарады. Нәтижесінде, 1942 жылдың ақпанында Гарвин Черчилльдің қорғаныс министрі және премьер-министр лауазымында қалуын қолдаған редакциялық мақала жариялағанда, Асторлар бұл шартты бұзу деп есептеп, Гарвиннің отставкасын талап етті. Гарвин 1941 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсетулерде "Құрмет серіктері орденінің" мүшесі аталды. Бұрын ол 1918 жылы Ллойд Джорджтан, ал 1929 жылы Рамзи Макдональдтан құрметті атақтарды қабылдаудан бас тарған еді. Гарвинге Лорд Бивербрук оның "Sunday Express" газеті үшін апталық бағана жазуды ұсынды. 1945 жылдың қаңтарында "Daily Telegraph" газетіне ауысқан Гарвин 78 жасқа толғанда пневмониядан қайтыс болғанға дейін апталық бағанасын жазуын жалғастырды.

Жеке өмір

Гарвин екі рет үйленген. 1894 жылы ол Кристина Эллен Уилсонға үйленді, ол оған ұл Гедті және төрт қызды: Виола, Уна, Кэтрин және Урсула туды. 1918 жылы Кристинаның қазасынан кейін Гарвин, юнионист саясаткер Морис Вудстың бұрынғы әйелі Виола Вудсқа (Тейлор) үйленді.