Кіріспе

Висбрейкер – мұнай өңдеу зауытындағы өңдеу бірлігі, оның мақсаты – шикі мұнайды тазарту кезінде түзілетін қалдық мұнай мөлшерін азайту және мұнай өңдеу зауытының жоғары құнды ортаңғы дистилляттарын (жұмыс майы және дизель отыны) өндіруді арттыру. Висбрейкер майдағы ірі көмірсутек молекулаларын пеште қыздыру арқылы термиялық түрде ыдыратып, оның тұтқырлығын төмендетеді және аздаған мөлшерде жеңіл көмірсутектерді (СЖҚ және бензин) өндіреді. "Висбрейкер" атауы осы процестің қалдық мұнайдың тұтқырлығын азайтатынын (яғни бұзатынын) көрсетеді. Бұл процесс катализдік емес.

Шүлгілерді бұзатын

Пештің (немесе орамның) вискорректациясы термині пеш түтікшелерінде (немесе "орамдарда") крекинг процесі жүзеге асырылатын қондырғыларға қолданылады. Пештен шығатын материал крекинг реакцияларын тоқтату үшін сөндіріледі: көбінесе бұл пешке берілетін бастапқы материалмен жылу алмасу арқылы іске асырылады, бұл энергия тиімділігін арттырады, бірақ кейде бірдей эффект алу үшін суық мұнай ағыны (әдетте дизель отыны) қолданылады. Дизель отыны қалпына келтіріліп, қайта пайдаланылады. Крекинг реакциясының дәрежесі пеш түтікшелері арқылы мұнай ағынының жылдамдығын реттеу арқылы бақыланады. Сөндірілген мұнай содан кейін фракциялағышқа жіберіледі, онда крекинг өнімдері (газ, сұйытылған газ, бензин, дизель отыны және битум) бөлініп, қалпына келтіріледі.

Процесс нұсқалары

Вискоскорлық қара майды вакуумдық фракциялау колоннасына жіберу арқылы одан әрі тазартуға болады. Мұнда қосымша ауыр газ майы алынып, оны мұнай өңдеу зауытындағы каталитикалық крекинг, гидрокрекинг немесе термиялық крекинг бөлімдеріне бағыттауға болады. Вакуумда буланған қара май (кейде піш деп аталады) отын майларын араластыруға жіберіледі. Кейбір мұнай өңдеу зауыттарында вискоскорлық қара май анодтық кокс немесе инелік кокс сияқты белгілі бір арнайы кокс өндіру үшін кешіктірілген коксерге жіберіледі.

Суғарушыны бұзатын висселер мен катушканы бұзатын висселер

Өнімділік тұрғысынан алғанда, екі тәсілдің арасында айырмашылық көбінесе байқалмайды немесе мүлдем жоқ. Алайда, әрқайсысы белгілі бір жағдайларда маңызды артықшылықтар ұсынады:

Шеңберлік визбрекингте (coil visbreaking) крекинг реакциясының нәтижесінде мұнай кокс түзіледі. Бұл кокс пештің құбырларында жиналып, ақырында құбырлардың ластануына немесе бітелуіне әкеледі. Сол сияқты нәрсе сокер визбрекердің (soaker visbreaker) барабанында да болады, бірақ сокер барабанында қолданылатын төмен температуралар ластануды әлдеқайда баяулатады. Сондықтан, шеңберлік визбрекинг құрылғыларын жиі коктан тазарту қажет. Бұл еңбекке көп күш жұмсауды талап етеді, бірақ құбырларды кезегімен декокссыздандыру арқылы, визбрекинг процесін тоқтатпай, бұл процедураны жүйелендіруге болады. Сокер барабандарына жиі күтім жасау қажет емес, бірақ оларды қызметтен шығару әдетте операцияны толығымен тоқтатуды қажет етеді. Қайсысы көбірек бұзушылық тудыратыны мұнай өңдеу зауытынан зауытқа өзгереді. Отын үнемдеу: Сокер тәсілінде қолданылатын төмен температуралар осы құрылғылардың аз отын жұмсауына себеп болады. Егер мұнай өңдеу зауыты процестерді қолдау үшін отын сатып алатын болса, отын тұтынуды үнемдеу өте құнды болуы мүмкін. Мұндай жағдайларда, сокер визбрекинг тиімді болуы мүмкін.

Өнімділігі

Әр түрлі көмірсутек өнімдерінің мөлшері крекинг операциясының "қаттылығына" байланысты болады, ол майдың висбрейкер пешінде қыздырылатын температурасымен анықталады. Температура төмен болғанда, 425 °C-қа дейін қыздырылған пеш майды жеңіл жарады, ал 500 °C-тағы операциялар өте қатты деп есептеледі. Арабияның жеңіл шикі мұнайының қалдықтары 450 °C температурада висбреккеңге ұшыратылғанда, шамамен 76% (салмақ бойынша) кокс, 15% ортаңғы дистилляттар, 6% бензин және 3% газ және сұйық газ шығарады.