Кіріспе

Адам тәрізді робот

Робонавт – адам тәрізді робот, бұл жобаны Хьюстон қаласындағы NASA-ның Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығының (JSC) «Декстер робот» зертханасы жүргізіп жатыр. Робонавт қазіргі ғарышқа ұшып бара жатқан басқа роботтардан өзгешелігі – көптеген ғарыш робот жүйелері (роботтық қолдар, крандар және зерттеу роверлері сияқты) үлкен объектілерді жылжытуға арналған болса, Робонавттың міндеттеріне көбірек ептілік қажет. Робонавт сериясының басты идеясы – ғарышкерлермен бірге жұмыс істейтін адам тәрізді машина құру. Оның конструкциясы мен ептілігі Робонавттың «ЭВА-ға дайындалған экипаж мүшесінің барлық міндеттерін орындай алуына» мүмкіндік береді. NASA мәлімдемесінде «Робонавттар NASA-ның болашағы үшін маңызды, өйткені біз Жердің төменгі орбитасынан әрі қарай шығамыз» делінген. Халықаралық ғарыш станциясында (ISS) құрастырылған алғашқы АҚШ роботы R2 – экипаждың ЭВА жұмысына көмектесуге арналған роботтың денесі, ол экипаж қолданатын құралдарды ұстай алады. Дегенмен, Robonaut 2 ғарыш станциясының сыртында жұмыс істеу үшін жеткілікті қорғанысқа ие емес, ал станцияның ішінде қозғалуына мүмкіндік беру үшін жаңартулар мен өзгерістер қажет. Robonaut B 2002 жылы таныстырылды, ал R1B – R1-дің портативті нұсқасы. R1 бірнеше төменгі бөлікке ие болды. Олардың бірі – Zero G Leg, егер Робонавт ғарыш станциясында жұмыс істесе, ол сыртқы поручньдерге көтеріліп, WIF ұясы арқылы станцияға бекіну үшін нөлдік гравитациялық аяғын пайдаланатын еді. Тағы бір құрылғы – 2003 жылы жасалған Segway PT платформасын қолданатын екі дөңгелекті Роботтік мобильдік платформа (RMP). Сондай-ақ, 2006 жылы құрастырылған төрт дөңгелекті Centaur 1. Робонавт NASA-ның Аризона шөліндегі Далалық зерттеулер мен технологиялық сынақтарына қатысты. 2006 жылы автомобиль компаниясы General Motors жобаға қызығушылық танытып, NASA-мен серіктестік құруды ұсынды. 2007 жылы GM мен NASA арасында роботтардың келесі буынын бірлесіп дамытуға мүмкіндік беретін «Ғарыш актісі келісіміне» қол қойылды.

Робонавт 2

2010 жылдың ақпан айында Robonaut 2 (R2) жұртшылық назарына ұсынылды. R2 жылдамдығы R1-ге қарағанда еселеп төрт есе жоғары, ықшамдалып, икемділігі артып, сенсорлық қабілеттері кеңейтілген. Ол қолдарын секундтына 2 метр жылдамдықпен қозғалта алады, 40 фунт салмақты көтере алады, ал әр саусағының қысқыш күші шамамен 5 фунтқа жетеді. Роботтың ішінде 350-ден астам сенсор мен 38 PowerPC процессоры орнатылған. Ғарыш станциясы экипажының мүшелері де, жердегі операторлар да R2-ні телеприсутствие арқылы басқара алады. Алдыңғы буын Robonaut-тан айырмашылығы, R2 үнемі бақылауды қажет етпейді. Егер болашақта қашықтық пен уақыт кешігуі үздіксіз басқаруды қиын жағдайға түсірсе, R2 міндеттерді қойып, оларды белгілі бір уақыт аралығында жағдайын тексеріп, дербес орындау үшін жасалған. R2 моделінде саусақ ұштарында да сенсорлар бар. R2 бастапқыда Жерде пайдалануға арналған прототип ретінде жобаланды, бірақ миссия жетекшілері R2-нің мүмкіндіктеріне әсерленіп, оны ХҒС-ке (ISS) жіберуге шешім қабылдады.

2011 жылы АКС-те сынақтар

Робонавт 2 2011 жылдың 24 ақпанында STS 133 ұшырылымымен ұшырылып, ХҒС-қа жеткізілді. 22 тамызда R2 Жердің төменгі орбитасында тұрып, алғаш рет қосылды. Бұл "қуатты сынау" деп аталды, ол қозғалыссыз қуат жүйесін тексеру болды. 13 қазанда R2 ғарышта алғаш рет қозғалды. Ғарыш станциясының жағдайлары роботтарға микрогравитацияда адамдармен бірге жұмыс істеуге мүмкіндік беретін сынақ полигоны болып табылады. Бұл станция ішінде көрсетілгеннен кейін, бағдарламалық жасақтама жаңартылып, төменгі бөліктері қосылуы мүмкін, бұл R2 станция ішінде жылжуға және сүзгілерді тазалау сияқты техникалық қызметтерді орындауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, R2 ғарышкерлерге жөндеу жұмыстарын жүргізуге, станцияға жаңа құрылғылар орнатуға немесе ғылыми эксперименттер жүргізуге көмектесетін кеңістіктің вакуумында жұмыс істеуге мүмкіндік беретін қосымша жаңартулар енгізілуі мүмкін. Бастапқыда ұшырылған R2-ні Жерге қайтару жоспарланбаған. 2018 жылы НАСА R2-ні жөндеу үшін қайтаруды және қайта іске қосуды жоспарлады. НАСА-ның R2 стансасындағы тәжірибесі оның болашақ терең ғарыш миссияларындағы мүмкіндіктерін түсінуге көмектеседі.

M жобасы (айдағы R2)

2009 жылдың соңында Джонсон ғарыш орталығы «М» жобасы деп аталатын миссияны жариялады, егер мақұлданған болса, онда ол 1000 күн ішінде Айға R2 роботын қондыруды көздеген болар еді.