Тақуа Па: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Такуа Па (ตะกั่วป่า) — Таиландтың оңтүстігіндегі Пханг Нга провинциясындағы аудан (амфоэ).

География

Аудан Андаман теңізінің жағалауында орналасқан. Ауданның солтүстігінде Си Пханг Нга ұлттық паркі жатыр. Ауданның оңтүстік бөлігінде Хао Лак Лам Ру ұлттық паркі орналасқан, оған 2004 жылғы Үнді мұхитындағы жер сілкінісінен туындаған цунамиден зардап шеккен Хао Лак жағажай курорттары кіреді. Ілесіп жатқан аудандар: солтүстікте Хура Бури, Сурат Тани провинциясының Фаном, шығыста Капонг және оңтүстікте Тай Муанг.

Тарих

Бастапқыда Такола (ตะโกลา) деп аталған қала, 13-шы ғасырдағы Шривиджая дәуірінен бастап тарихи қала-мемлекеттердің (муэанг) бірі болды. Ол сондай-ақ Такколам деп аталды, бұл «пипер кубеба» және «калиптрантс джамбалана» деген тамил сөзі. Тамил елінде әлі күнге дейін Такколам деп аталатын жер бар. Такуа Пада «калиптрантез джамбалана» және «пипер кубеба» дәмдеуіштерінің көп болуы мүмкін, немесе оны Тамил елінің Такколамынан келген қоныс салушылар мекендеген болуы мүмкін, немесе екеуі де мүмкін. Такуа Па тарихтың әр түрлі кезеңдерінде Шривиджая патшалығы мен Чолалар мен Паллавалардың ерте тамил патшалықтары арасындағы сауда үшін жарым аралдың батыс жағалауындағы ең жақсы порты болған деп есептеледі. Кейіннен қаланың жанында бай кендер табылғандықтан, оны Такуа Па деп атады: Такуа (ตะกั่ว) – бұл тай тіліндегі қорғасын сөзі, бірақ онда қалайы ең маңызды кен болған. Сурат Тани провинциясының Чайя ауданындағы Лаем Фо жағажайы, аралықтан 200 км қашықтықта орналасқан, 7-ден 13-шы ғасырларға дейін Шривиджая патшалығының теңіз порты болған деп саналады. Шривиджая – қазіргі Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ықпалды теңіз державасына айналған Индонезияның қала-мемлекеті. Бұл аймақта Тан әулетінің (7-10 ғасырлар) керамикасы, сондай-ақ Үндістаннан келген қыш ыдыстар мен Парсыдан әкелінген шыны бұйымдар табылған. Такуа Па ауданының Бан Тунг Тюек ауылында да осындай археологиялық жағдайлар табылды, бұл Таиланд шығанағы мен Андаман теңізі арасында құрлық жолы болғанын көрсетеді. Бұл жол саудагерлерге Малакка бұғазының тар жолындағы қарақшылықтан сақтануға мүмкіндік берген. VIII ғасырда мұнда индуисттік/Вишну ғибадатханасы болған. «Кодумбалур Маниграммам» деп аталатын маңызды сауда ұйымы осы ғибадатхана үшін су резервуары салған және тамил тілінде жазу қалдырған. Резервуар «Авани Нааранам» деп аталды, бұл Тамил Надудың Паллава императорларының бірінің есімі. Қала ұзақ уақыт бойы Нахон Си Таммараттың басқаруында болды. 1892 жылы ол Монтон Пхукеттің бір бөлігі болған провинцияға айналды. Бұл провинция 1932 жылдың 1 сәуірінде Пханг Нга провинциясына қосылды. «Үлкен базар» (ตลาดใหญ่) деген мағына беретін Талат Яй ауданы кейін Такуа Па деп аталды. Аудан 20-шы ғасырдың бірінші жартысында маңызды қалайы өндіру аймағы болды, ағылшын «Siamese Tin Syndicate Ltd.» және австралиялық «Satupulo No Liability Co.» компаниялары өзендерде кен шығарып, тар жолдармен ағынға қарай тасыған. «Asiatic Company» да Капонг ауданында кен шығарып, трамвай жолын салған, ол тайлық «Қылай шахтасы» фильмінде көрсетілген. «Siamese Tin» компаниясы кем дегенде 1967 жылға дейін осында жұмыс істеді, бірақ 1980 жылдардың басында тайлық компаниялар оның қызметін жалғастырды. 2008 жылға қарай кен өндірудің ешқандай белгісі қалмады, себебі плантациялар, әсіресе резеңке, бұрынғы кен шығару аймақтарын жапты. Такуа Па қаласындағы қоғамдық кітапханада 1920-1930 жылдардағы кен шығару және суды тазарту операцияларының суреттері қойылған. «Asiatic Company» компаниясының бұрынғы шеберханаларын Капонг қаласында әлі де көруге болады. 2004 жылғы цунамиден кейін табылған денелерді анықтау орталығы осы ауданда орналасқан. Анықтау орталығының қарамағысында барлық анықталмаған шетелдік денелер жерленген зират бар. Зират Канчанабуридегі Ұлттар Достастығының әскери зиратына ұқсас. 2008 жылдың соңына қарай зират өсіп кетіп, тозығы жетіп, жабайы иттің мекеніне айналды.

Originally named Takola (ตะโกลา), the town was one of the historic city states (mueang) dating back to Srivijaya times in the 13th century. It was also known as Takkolam which is the Tamil word for "piper cubeba" and "calyptranthes jambalana". There is also a place in the Tamil country which up to now carries the same name Takkolam. Takua Pa could have either abounded in the spices "calyptranthese jambalana" and "piper cubeba" or it could have been occupied by settlers from the Takkolam of the Tamil country, or both. Takua Pa is said to have been the finest harbor on the west coast of the peninsula for trade between the kingdom of Srivijaya and the early Tamil kingdoms of the Cholas and Pallavas during different times in history. It was later renamed Takua Pa due to the rich ores found near the town: takua (ตะกั่ว) is the Thai word for lead, even though tin was the most important ore found there. Laem Pho Beach in the Chaiya district of Surat Thani province, on the other side of the isthmus 200 km distant, is thought to have been a Srivijaya Kingdom seaport in the 7th to 13th centuries. Srivijaya was an Indonesian city state that grew to become an influential maritime power in what is now Southeast Asia. Tang dynasty (7th–10th centuries) ceramics have been found in the area as well as pottery from India and glassware from Persia. Similar finds have been made in Ban Thung Tuek of Takua Pa District, indicating that there may have been an overland route connecting the Gulf of Thailand with the Andaman Seacoast. This route would have enabled traders to avoid piracy in the narrow Strait of Malacca. There was a Hindu/Vishnu temple there in the 8th century CE. An important mercantile organisation called Kodumbalur Manigramam, built a water tank for this temple. They left an inscription in Tamil. The tank was called "Avani Naaranam", the name of one of the Pallava emperors of Tamil Nadu. The town was long administered by Nakhon Si Thammarat. In 1892 it was converted to a province, part of the Monthon Phuket. This province was merged into Phang Nga Province on 1 April 1932. The district, Talat Yai ('big market', ตลาดใหญ่), was then renamed Takua Pa. The district was an important tin dredging area in the first half of the 20th century, with the English company, Siamese Tin Syndicate Ltd., and the Australian company, Satupulo No Liability Co., both operating dredges in the rivers, with narrow gauge tramways following them upstream. The Asiatic Company also had a dredge and tramway further inland in Kapong District, depicted in the Thai film, The Tin Mine. Siamese Tin operated here at least as late as 1967, but Thai firms assumed operations by the early 1980s. By 2008 there were no remaining signs of mining, as plantations, particularly rubber, covered the former dredged areas. The public library at Takua Pa town has photographs on display of the dredging and sluicing operations in their heyday in the 1920s and 1930s. The former Asiatic Company workshops can also still be seen in Kapong town. The centre for the identification of bodies found after the 2004 tsunami is in the district. Opposite the identification centre is the cemetery where all unidentified foreign bodies have been buried. Laid out somewhat like the Commonwealth War Graves cemetery at Kanchanaburi. By late 2008 the cemetery was overgrown, run down, and inhabited by feral dogs.

Орталық әкімшілік

Такуа Па ауданы сегіз кіші ауданға (тамбон) бөлінеді, олар әрі 51 әкімшілік ауылға (мұбан) бөлінеді. № Атауы Тайланд ауылдары Халқы. 1. Такуа Паตะกั่วป่า 8,815 2. Банг Най Сиบางนายสี 11,767 3. Банг Сайบางไทร 2,876 4. Банг Муангบางม่วง 10,091 5. Там Туаตำตัว 1,609 6. Хок Кхианโคกเคียน 6,076 7. Кхуек Кхакคึกคัก 5,870 8. Ко Кхо Кхаоเกาะคอเขา 5,900.