Кіріспе

Тайланд провинциясы

Уттарадит (อุตรดิตถ์, ; Солтүстік тай тілінде:) – Тайландтың жетпіс алты провинциясының (чанват) бірі. Ол Таиландтың жоғарғы солтүстігінде орналасқан. Іргелес провинциялар (оңтүстіктен бастап сағат тілі бойынша) – Фицанулок, Сухотай, Фрае және Нан. Шығыс жағынан Лаос елінің Ксайнгабули провинциясымен шектеседі. Уттарадит Бангкоктан 488 км солтүстікте, ал Чиангмайдан 238 км оңтүстік-шығыста орналасқан.

Тарих

Уттарадиттің мағынасы – "солтүстік порты" немесе "солтүстікке түсу орыны", себебі бұл жер бұрын Нан өзеніндегі сауда орталығы болған. Сухотай дәуірінде қазіргі провинция аумағында патшаға бағынышты бірнеше қала-мемлекеттер (Муэанг) орналасқан. Мюанг Фанг қазіргі Уттарадит ауданында, Мюанг Тунг Ян Лапляеде, ал Мюанг Та Чучок Трон ауданында болған. Аюттая патшалығы кезінде Мюанг Фичай Тай патшалығының 16 маңызды Муэангтарының бірі саналған. Патша Нарэсуан билік еткен кезде Фичай билеушісі Саванхалок аймағының билеушісімен бірігіп көтеріліс жасады. Көтеріліс басылып, екі қаланың халқы Фицанулокқа көшірілуге мәжбүр болды. 1767 жылы Аюттая қаласы бірмалықтарға түскеннен кейін, Фичай басқыншыларға қарсы бірнеше шайқас өткен орынға айналды. Фичай билеушісі бірмалықтарды кері шегіндіруге қол жеткізіп, "Сынған қылышы бар Фичай Иесі" – Пхрайя Фичай Дап Хак атағын алды, себебі ол жаумен жекпе-жекте қылыштарының біреуін сындырған. Патша Рама III тұсында Мюанг Фичай Солтүстік Сиамның Нан, Фра сияқты бірнеше Муэангтарын, тіпті Луанг Прабанг пен Вьентьянды басқарған. Нан өзенінің суы азайған жерде порт салынып, бұл қала маңызды сауда орталығы ретінде дамыған. 1887 жылы ол Фичай Муэангтарының бағынысына көшті. 1899 жылы Фичай орталығы осы жаңа жерге көшіріліп, 1915 жылы Уттарадит деп аталды.

Денсаулық

Уттарадиттің бас ауруханасы – Денсаулық сақтау министрлігі басқаратын Уттарадит ауруханасы.

Таңбалар

Облыстық мөрде Лопля ауданындағы Баан Фра Тхандағы Ват Пхра Тхан Сила Ат ғибадатханасындағы мондоп бейнеленген. Ғибадатханадағы басты құлшынып тілейтін нысан – латериттен жасалған блок, ол Будданың рухани оянуға қол жеткізуі үшін пайдаланған деп саналады. Мондоп осы блок үстінде салынған. Мөр алғаш рет 1940 жылы жасалды, кейіннен Таиландтың символы – гаруда және провинцияның атауы қосылды. Облыстың ағашы – терек (Tectona grandis). Сақ Яй орман саябағында (สักใหญ่) әлемдегі ең үлкен терек ағашы өседі. Бұл ағашқа 1500 жылдан астам болған, биіктігі 37 метр, ал тамырының көлденеңі 9,58 метр. Дауыл кезінде ағаштың жоғарғы бөлігі сынғанымен, діңгегі әлі тірі. 1927 жылы табылған алып терек 35 шаршы километрлік аралас жапырақты орман саябағының бір бөлігі болып табылады.

Көлік

Уттарадит Таиланд мемлекеттік темір жолының Солтүстік желісімен қызмет көрсетеді. Уттарадит қаласында екі теміржол станциясы бар: Уттарадит теміржол станциясы – басты станция және Сила Ат теміржол станциясы, ол Солтүстік желісінің маңызды операциялық орталығы болып табылады. Қаланың әуежайы жоқ. Ең жақын әуежай Фрейде орналасқан.

Жергілікті билік

2019 жылдың 26 қарашасына қарай провинцияда бір Уттарадит провинциялық әкімшілік ұйымы (оңкан борхан суан чаңват) және 26 муниципалдық (тесабан) аймақ бар. Уттарадит қала (тесабан муянг) мәртебесіне ие. Тағы 25 ауылдық муниципалитет (тесабан тамбон) бар. Муниципалдық емес аймақтарды 53 ауылдық әкімшілік ұйымы (АӘҰ) басқарады.