Кіріспе
Лазер 558 – 1984 жылдың мамыр айында АҚШ диджейлерін пайдалана бастаған оффшорлық пират радиостанция. Ол Панамада тіркелген MV Communicator кемесінен Солтүстік теңіздегі халықаралық суларда хабар таратты. Бірнеше айдың ішінде станцияның қуатты сигналы мен үздіксіз музыкасының (қазіргі және ескі жазбаларды араластырып) арқасында үлкен тыңдарман тобы пайда болды. Дегенмен, жеткіліксіз жарнама салдарынан 1985 жылдың соңында станция эфирден тоқтатылды. 1986 жылы «Laser Hot Hits» деген атпен қайта оралуға әрекет жасалды, бірақ сол мәселелер қайта туды. 2024 жылдың басында Лазер 558 онлайн станция ретінде қайта оралатыны туралы жоспарлар жарияланды, ал 2024 жылдың қаңтарында станция Freeview радио порталы арқылы іске қосылды.
Laser 558 was an offshore pirate radio station launched in May 1984 using disc jockeys from the US. It broadcast from the Panama registered ship MV Communicator in international waters in the North Sea. Within months the station had a large audience, due to its strong signal and continuous music, mixing current records with oldies. However, insufficient advertising starved the station off the air in late 1985. In 1986 an attempt was made to return as Laser Hot Hits, but the same problems arose. At the start of 2024 plans were announced for the return of Laser 558 as an online station and later in January 2024, the station launched on Freeview via the radio portal.
Лазерлік радионың басталуы
Джон Кеннинг есімді лондондық автосатушы және ди-джей бай ирландтық бизнесмен Филип Смитті оффшорлық радиостанцияны қаржыландыруға көндірді. Кеннинг Пол Руслингті жұмысқа алды, ол жобаны Радио Каролинаға қатысқан Рой Линдаумен таныстырды. Линдау Джин Отриге тиесілі Major Market Radio радиосының маркетингтік директоры болды. Ол 1983 жылдың ортасында "Лазерге" қосылып, оның Eurad сату компаниясының президенті болды. 1984 жылдың соңында басқару мәселесі бойынша келіспеушіліктер туындағаннан кейін ол кетіп қалды. Еуропалық биліктің қысымымен тамақ өнеркәсібінің алып компаниясы Philip Morris демеушіліктен бас тартқаны туралы хабарлар тарады, бірақ олардың бағдарламаларға демеушілік етуі туралы жарияланымдар жалғасты. Топ бір кемеде екі станция құруды жоспарлаған, ал музыка Music Media International компаниясының Нью-Йорк кеңсесінен спутник арқылы бағдарламаланатын болды. Саясат бойынша алғашқы келіспеушіліктерден кейін бұл жоспар бір станцияға, "Лазерге" дейін қысқартылды. Станция бұрынғы гидрографиялық зерттеу кемесі – "Гардлайн Сикерде" салынды, кейін "Коммуникатор" деп аталды. Кеме Панамадағы Deka Overseas Inc компаниясы арқылы тіркелді. Жоспар бойынша, антеннаны гелиймен толтырылған шармен көтеріп ұшыру немесе палубаға бекітілген икемді дирижабльді пайдалану көзделген. Студиялар мен хабар тарату құрылғыларын орнату жұмыстары 1983 жылдың күзінде Пол Руслинг Флорида штатының Эверглейдс портындағы Tracor Marine компаниясында жүргізді. Кеме Азор аралдары мен Ирландия арқылы Темза сағасының жанындағы зәкірге дейін жүзіп барды.
Операциялар мен антенна проблемалары
Музыка үнемі тоқтамай, "бір минуттан артық үнсіздік болмады", бұл Ұлыбританияның коммерциялық радиосындағы сөздердің 50 пайызына және BBC Radio 1-дегі осыған ұқсас үлеске қатысты күрт контраст құрады. Лазер радиосында жарнаманың болмауы және американдық диджейлердің жұмыс істеуі үлкен аудиторияны қамтамасыз етті. BBC зерттеулері Ұлыбританияда төрт миллион, ал континентте шамамен осындай көрсеткіш болғанын көрсетті. Лазер тек американдық диджейлерді пайдаланып, Испаниядан жеткізілімдерді талап ету арқылы заңды екенін мәлімдеді. Ұлыбританияның бақылауынша, Лазер Кенттен жабдықталған, ал Ұлыбритания радиостанциялары Лазер мен Каролинаны жабу үшін үгіт жүргізді, олардың кемелері "тыңдаушыларын тартып алып жатыр" деді. Бастапқы кезеңдерде әуе шары антеннасымен мәселелер туды. Солтүстік теңіздегі нашар ауа райы салдарынан бірнеше шар жоғалып кетті. 729 кГц жиілігіндегі қысқамерзімді хабарламалар бірнеше елде естілді, бірақ 720 кГц жиілігіндегі Radio 4 ретрансляциясының кесірінен Лондонда естілмеді. 1984 жылдың мамыр айында станцияның іске қосылуына орай екі мачта мен АМ жолағының төменгі шегіндегі жиілікке (558 кГц) ауыстырылды.
"Евросидж"
1985 жылдың 9 тамызында Ұлыбританияның Сауда және өнеркәсіп департаменті (DTI) Лазер мен Каролинаны бақылау үшін Диоптрикалық зерттеуші кемесін жақын жерге тікелей орналастыруға шарт жасады, бұл ай сайын 50 000 фунт стерлинг тұрады деп хабарланды. Қараша айында оның орнына ірі Gardline Tracker келді, ол Communicator кемесімен бір туыс, ол Gardline Shipping компаниясынан Грейт-Ярмут қаласынан Gardline Seeker ретінде сатып алынған. Лазер радиостансасының диджейлері DTI кемесіне сілтеме жасап, кеме мен оның экипажын әжуалады. Олар Moronic Surveyors тобымен "I Spy For The DTI" атты пародиялық ән жазды. "Eurosiege" термині диджей Чарли Вольф тарапынан қолданылды. Бір күні MV Communicator кемесі MV Ross Revenge кемесінен уақытша алыстады, бірақ DTI кемесі оны артынан еріп, нысананың Каролина емес, Лазер екенін растады.
Іскерлік сәтсіздік және соңғы хабарландыру
Нью-Йорктегі MMI агенттігі, Лондон негізделген агенттер станцияда эфир уақыты үшін ірі төлемдер алғанына қарамастан, жарнама алуға қол жеткізе алмады. Станция Ұлыбритания мен Нидерландтың жазба компанияларынан "ақы төленіп ойнатылатын" жарнаманы көптеп тартты, олар өнімдерін Laser 558 станциясының 8 немесе 9 миллион тыңдаушысына жеткізуге мүдделі болды. Блокада мен қаражаттың жетіспеуі салдарынан MV Communicator кемесі Gardline Tracker сүйемелдеуімен портына кірді, онда ол кредиторлардың өкілі ретінде Адмиралтейство Маршалымен тәркіленді, оның ішінде Laser кемесін сатқан Gardline Surveys және бірінші инженері, үйлестірушісі Пол Раслинг, ол тарату құралдарын сатып алып, иесінің атынан қызметкерлерге жалақы төлеген. Кеме шамамен 2 жыл бұрын өткізілген жабық аукционда сатылымға шығарылды және құны шамамен 1 миллион фунт болғанына қарамастан, шамамен 35 000 фунтқа сатылды. Мониторинг шаралары көп ұзамай, 1985 жылдың 12 желтоқсанында аяқталды. Лазердің жабылуынан кейін бір күннен соң Radio Caroline 576 кГц-тен 558 кГц жиілігіне көшті, бұл жиілік айқынрақ болды.
Техникалық негіздер
Лазерлік радионың көп бөлігін американдық басшылық таратылатын материалды бақылауда ұстағысы келгендіктен, магниттік ленталардан ойнатты. Кеменің кормасындағы бұрынғы зертхана екі студия мен жаңалықтар бюросына айналдырылды, онда Kaypro 4 компьютері және Нью-Йорктегі станция кеңсесімен телекс байланысы болды. Бұл байланыс бастапқыда кеменің үстіңгі палубасында орналасқан COMSAT орнатылымы арқылы жасалды, ол Inmarsat желісін пайдаланды; осы арқылы қалыпты телефондарға қосылуға болды, бірақ минутына 15 доллар тұсты. Кейіннен кеме Кенттегі базаға арналған жеке теңіз VHF арнасын пайдаланды. Хабар тарату трансляциялық құралдары – Флорида штатының Бока-Ратон қаласында жасалған CSI 25 киловатттық АМ трансляциялық құралдары. Антеннаның реттегіш элементтерінің шектеулеріне байланысты, көбінесе олардың тек біреуі жартылай қуатпен қолданылды. Бұл "кері L" тәрізді антенна 100 фут биіктіктегі бастион мачтасының үстіне дейін, содан кейін кеменің кормасындағы ұқсас конструкцияға дейін созылды. Сигналдың таралу аймағы жақсы болды, "саудаға жарамды" негізгі аймағы 140 мильге дейін жететін, оған Англияның көп бөлігі, Нидерланды мен Бельгияның барлығы және Парижге дейінгі Францияның солтүстік бөлігі кірді. Дыбыс сапасы Батыс Еуропадағы көптеген басқа АМ радиостансаларға қарағанда сәл жақсы болды, себебі жабдық 8 кГц жиілікке дейін модуляциялауға баптамаланған, ал мысалы, Ұлыбританиядағы көптеген стансалар жоғары жиілікті дыбыстарды 4,5 кГц жиілікте қысқартатын. Бағдарламалық эфир Аризона штатының Circuit Research Labs компаниясы жасаған аудио процессормен өңделді, ал Radio Caroline (жақын маңдағы басқа кемеде орналасқан) Optimod процессорын қолданды. Ұлыбританиядағы басқа да БАҚ иелерінің кім болуы мүмкін екендігі туралы хабарлар тарады, ал 1984 жылдың тамызында "Evening Standard" газеті BBC тележурналисі Роджер Парри мен ирландтық кәсіпкер Филип Смиттің есімдерін атады.
MV коммуникаторы
1987 жылы "Laser Hot Hits" эфирден тоқтағаннан кейін, MV Communicator қайтадан тәркіленді. Бұл жолы студиялық жабдықтары бұрынғысынша алынып тасталды, бірақ хабар таратушылар мен генераторлар зақымдалмады. Кеме бірнеше рет сатылып, Лиссабонда Португалия үкіметімен тәркіленді. 1994 жылы кеме Нидерландыға жеткізілді. Онда 50 киловатттық жаңа таратушы және мачта орнатылып, IJsselmeer көлінде Holland FM бағдарламаларын тарату үшін пайдаланылды. Келесі жылы Communicator, Veronica Broadcasting Society компаниясына сатылды, ол оны жаңа ұлттық голланд станциясы Veronica Hit Radio-ны таратуға қолданды. FM радиоға көшкеннен кейін, олар кемені Quality Radio компаниясына сатты. Сосын кеме Дейв Миллердің The Superstation компаниясына өткізіліп, 2004 жылы 105,4 МГц жиілігінде жергілікті станцияны Оркни аралдарында таратып тұрды. The Superstation кемені 1000 фунт стерлингке сатты, одан кейін ол Оркнидегі Сент Маргарет Хоуп портының жанында жағаға тірелді және металл тескілеріне жіберілді. MV Communicator-дың 21 жылдық радио кеме ретіндегі толық тарихы 2016 жылдың соңында World of Radio Ltd. баспасынан шыққан "Radio Adventures of the MV Communicator" атты жаңа кітапта баяндалды. Кітапта диджейлер, инженерлер және жабдық жеткізушілердің естеліктері мен ойлары, сондай-ақ Communicator экипажының көптеген суреттері бар. 2017 жылы жарық көрген тағы бір кітап – "LASER RADIO PROGRAMMING", онда форматтың қалай жасалғаны және оның қалай іске асырылғаны, сондай-ақ эфирдегі уақытты тиімді пайдалану, сатуға ықпал ететін сөздер мен басқа да радио бағдарламалау әдістері сипатталады.
Лазерлік жарқын шабуылдар
MV Communicator кемесі East Anglian Productions компаниясы сатып алды және Эссекс округінде қайта жаңарту жұмыстары кезінде тосқауылсыз қалды. Кеме 1986 жылдың соңында халықаралық суларға оралды және 1 желтоқсанда Radio Caroline станциясы әлі 558 арнасын пайдаланып жүргендіктен, Radio Caroline тастаған 576 арнаны пайдаланып, Laser Hot Hits ретінде сынақ хабарларын таратуды бастады. Станция 7 желтоқсанда қайтадан хабар таратуды жаңартты. Кемеде 25 кВт қуатты екі хабар тарату құрылғысы болды және бастапқыда сынақтар күшті сигналмен естілді. Laser Hot Hits станциясы алғашқы станциядан аз уақыт істеді және 558 арнасына қарағанда нашаррақ сигнал болғандықтан, түнгі уақыттағы таралу аймағы нашар болды. 1987 жылдың қаңтар айында болған дауылда мачталарын жоғалтқаннан кейін, ол уақытша жабылды және 1987 жылғы Пасха күні толығымен жабылды. Қызметті қайта іске қосу жоспарлары қаржылық тәртіпсіздіктермен, кемеге иелік етумен және ақырында американдық кәсіпкер Джеймс Райанға ішінара сатумен қиындыққа тап болды.
Эфирлік кейіпкерлер
Еуропа мен АҚШ-та көптеген диджейлер радиода жұмысын жалғастырды. Олардың ішінде:
Чарли Вольф Массачусетс штатының Бостон қаласынан. Ол Солтүстік Лейк-Ситиде (Юта штаты) жұмыс істеп жүргенде АҚШ-тағы апталық басылым – “Radio & Records Magazine” журналындағы жарнамаға жауап берді. Вольф достарына Лондонға тегін саяхатқа барғанын айтты. “Лазер” жабылып қалғаннан кейін ол “Atlantic 252” радиосындағы алғашқы диджейлердің бірі болды. Ол “GWR Group” (қазір “Global Radio”) радиостанцияларында жұмыс істеді. “TalkSport” радиосында хабарлар жүргізді (2000–2006). Ол өнер сыншысы Эстель Ловатқа үйленді және олардың бір ұлы бар. Чарли “Sky News” және “BBC TV News Channel”, сондай-ақ “Radio Five Live” телеарналарында комментатор ретінде көрінді және естілді, Республикалық партия туралы сарапшылық пікірлерін білдірді, бірақ қазір қоғамдық өмірден шеттеуге шықты және Паркинсон ауруына шалдыққан. Блейк Уильямс бірнеше жыл Гуамға барды, бірақ кейін Нью-Мексико штатындағы Мориарти қаласының жанында тұрып, жеке ранчосын, Альбукеркидегі шағын радиостанциясын басқарды және кинода эпизодтық рөлдерде ойнады. Блейк 2017 жылдың маусымында ауыр астма шабуылынан кейін миына зақым келгеннен кейін қайтыс болды. Дэвид Ли Стоунның “Hot Hits” бағдарламасында жексенбі күндері алдын ала жазылған шоуы тыңдалды. Бір кезде “Radio Luxembourg” радиосында жұмыс істеді, содан кейін Калифорнияға оралды. Дэвид 1997 жылы қайтыс болды. Форт-Лодердейлден Еуропаға “MV Communicator” кемесімен саяхаттаған Джесси Брэндон “Radio Nova”, “Capital Radio” және “Radio Luxembourg” радиостанцияларында жұмыс істеді. Ол АҚШ-қа оралып, Вашингтонда Саймон Маркстің “FeatureStoryNews” агенттігінде жұмыс істеді. 2020 жылы Портлендтегі “WCLZ” радиосында диджей болып жұмыс істейді. Стив Мастерс Вашингтон (Колумбия округі) және Парижде консалтингтік бизнес жүргізді. Рик Харрис 1985 жылы “Radio Nova” радиосында жұмыс істеу үшін кетіп, кейін АҚШ-қа оралды, онда ол IT саласында жұмыс істейді. Крис Карсон (Скелли) Давенпорт/Квад-Ситис (АҚШ) қаласындағы “Rock KFMH/99” радиостанциясына барып, эфирде болды және жарнамалық шараларды ұйымдастыруға көмектесті. Эрин Келли Вашингтондағы “WAVA” радиостанциясына барып, Детройттегі “WYCD FM” радиосында күйеуі Эрин Вебердің атымен эстрададан кантри музыкасына ауысты. Қазіргі уақытта (2020 жылы) ол көптеген қайырымдылық ұйымдарына фотограф және қаржы жинаушы ретінде көмектеседі. Менеджер Джон Кэтлетт “Atlantic 252” радиостанциясына кеңесші болып, “Radio Luxembourg” және “Radio Star India” радиостанцияларын басқарды. Содан кейін ол “Radio Free Europe/Radio Liberty” радиостанциясының операциялық директоры болды. Қазір Нью-Йорк қаласында радио хабарларын тарату бойынша кеңесші болып жұмыс істейді. Пол Раслинг тағы екі радио кеме жобасында, содан кейін Еуропаның бірнеше радиостанцияларында және ұйымдарында жұмыс істеді. 1993 жылы ол “Classic FM” радиостанциясының Нидерландыдағы FM лицензиясын алу үшін конкурсын ұйымдастырды, содан кейін осы тәжірибені Финляндия мен Швецияда қайталады. Содан кейін ол “Sky Radio”, “Virgin Radio” және басқа радиостанциялармен лицензиялық өтініштер бойынша, ал “Radio 10” және басқа радиостанциялармен техникалық жұмыстар бойынша жұмыс істеді. Ол сонымен қатар Нидерландыдағы барлық радио хабар таратушыларды басқарған Нидерланды мемлекеттік хабар тарату компаниясы “Nozema” компаниясында жұмыс істеді. Джон Льюис 1987 жылғы қазан айында “Laser Hot Hits” деп қайта іске қосылған станцияға қосылды және қазан айында “Radio Sunk” деп аталған станцияны өз күшімен басқарды. Кейін Кенттегі бірнеше радиостанцияда жұмыс істеді және қазір Сандвич қаласының жанында тұрады, сонымен қатар “RNLI” ұйымының экипажының мүшесі болып табылады. Майк Баррингтон 1989 жылдың басында жаңа иелеріне сатылғанға дейін “MV Communicator” кемесінде жұмысын жалғастырды. Қазір ол Феликсстоу портының жанындағы Темза өзенінің сағасында орналасқан “Roughs Tower” мұнарасында құрылған тәуелсіз мемлекет – “Sealand” мемлекетінің қауіпсіздік бөлімінің басшысы. Д.Л. Богарт радио кемесінде өткен уақытына негізделген киносценарий жазып, оны бірнеше голливудтық кинокомпанияларға ұсынды. Көпшілігі бұл оқиғаны тым қиялдауға берілген деп ойлады және американдық көрермендер Еуропадағы радионың бұрын-соңды осындай қарапайым болғанына сенбеседі, сондықтан ол сценарий кезеңінен асып кетпеді. Д.Л. апта сайын “Very Heavy Uncle” деп аталатын прогрессивті музыка шоуын ұсынады. “Лазер” радиосында диджейлер мен жаңалықтар оқырман ретінде естілген барлық дауыстардың толық тізімі, олардың өмірбаяндары мен фотосуреттері “Laser Radio Programming” кітабында жарияланды.
Steve Masters ran a consulting business in Washington, D. C., and in Paris. Rick Harris left in 1985 to work on Radio Nova and then returned to the US where he works in IT. Chris Carson (Skelley) went to Rock KFMH/99 in the Davenport/Quad Cities (US), on air and helping with promotions. Erin Kelly went to WAVA in Washington DC, moving on from pop to country on WYCD FM in Detroit under her married name Erin Weber. Currently in 2020 she's a photographer and fundraiser to many charitable causes. Manager John Catlett went on to consult for Atlantic 252 and manage Radio Luxembourg and Radio Star India. He then was the COO of Radio Free Europe/Radio Liberty. He is now a broadcasting consultant in New York City. Paul Rusling worked on two more radio ship projects and then for several radio stations and organisations across Europe. In 1993 he organised Classic FM's bid for a Dutch national FM licence and then repeated this in Finland And Sweden. He then worked with Sky Radio, Virgin Radio and others on other licence applications and for Radio 10 and others on technical work. He also worked with Nozema, the Dutch state transmission company, which ran all radio transmitters in the Netherlands. John Lewis joined the station when it relaunched as Laser Hot Hits and single handedly ran a station from the ship in October 1987 called Radio Sunk. He then joined several stations in Kent and now lives near Sandwich where he is also a crew member for the RNLI. Mike Barrington continued to work on the MV Communicator until it was sold to new owners in early 1989. He is now Head of Security at Sealand, the independent nation established on Roughs Tower, in the Thames estuary off Felixstowe. DL Bogart wrote a film script based on his time on the radio ship and hawked this around several Hollywood film companies. Most thought the story was too unbelievable and that American audiences wouldn't believe radio in Europe had ever been so primitive, so it never went beyond a screenplay stage. DL broadcasts a weekly online progressive music show called Very Heavy Uncle. A full listing of all the voices heard on Laser as DJs and newsreaders, together with their biographies and photographs, was published in the book Laser Radio Programming.
Синглдар
"I Spy For The DTI", The Moronic Surveyors тобының "I Spy (For The FBI)" әніне жасаған пародиасы, 1985 жылдың 23 қыркүйегінде жарық көрді (Farce Records 7 дюймдік DTI 007 және 12 дюймдік DTIT 007 синглдері). "I Spy For The DTI" әнінің негізгі вокалын Манчестердегі Sad Café рок тобының вокалисі Пол Янг, сондай-ақ Mike and the Mechanics орындады. "Laser Radio" әнін The Communicators тобы жазды, ал оның авторы – станцияның жанкүйерлері Роджер Кинг пен Янни Цамплакос. "Laser Rap" Jazzy E орындады; бұл ән станцияның жарнамалық бейнесі үшін жазылған.