Кіріспе

Флорида кілстері арқылы Ки-Уэстке дейінгі тас жол, Флорида, АҚШ. Флорида кілстеріндегі АҚШ 1-жолының бір бөлігі.

«Теңіз үстіндегі тас жол» – 182 шақырымдық (113 миль) жол, ол саяхатшыларға тропикалық саванна аймағынан өтетін ерекше маршрутты ұсынады және АҚШ құрлығындағы ең ірі коралл рифтеріне қол жеткізуге мүмкіндік береді. Флорида кілстерінің тропикалық аралдарында американдық аллигатор, американдық крокодил және кілл елігі сияқты көптеген экзотикалық жануарлар қоныстанған.

Маршрут сипаттамасы

Шетелдік тас жол US 1 және SR A1A арасындағы Т-түйіскен жерден басталады, содан шығысқа қарай бағыт алады. Сток-Айлендке өтіп, осы атпен аталатын аудан мен Ки-Уэст қаласының шекарасын құрғаннан кейін, US 1 Бока-Чика кілті арқылы Monroe округінен өтеді, Ки-Уэст теңіз әуе станциясы мен Рокленд кілтінен өтеді, сол жерде теңіз арқылы өтетін тас жол екі жолақты болады. Содан кейін ол Шығыс Рокленд кілті, Үлкен Коппит кілті (және оған сәйкес ауданы), Саддлбунк кілті, Шахарлы кілті, Парк кілті, Куджоу кілті (және оған сәйкес ауданы), Саммерленд кілті, Рамрод кілті, Орта Шұғыл кілті, Кіші Шұғыл кілті, Үлкен қарағай кілті (және оған сәйкес ауданы), Скаут кілті және Испан порты кілті арқылы өтеді. Бахия Хонда көпірінен өтетін кезде тас жол төрт жолақты болады, ал Бахия Хонда кілті, Огайо кілті, Миссури кілті және Кішкентай қаз кілті арқылы өтетін кезде екі жолақты болады. Little Duck Key-ден кейін US 1 Knights Key, Boot Key, Key Vaca және Жеті Мильдік көпір арқылы Марафон қаласына кіреді, осылайша төменгі кілттерді қалдырады. US 1 Марафон қаласынан төрт жолақты жол ретінде өтеді. Key Vaca-дан кейін жол тағы да екі жолақты болады және Фэт Дир кілті арқылы өтеді, онда ол Кей Колони Бич қаласының солтүстік шекарасын құрайды. Содан кейін ол Марафон қаласынан Лонг Пойнт кілті, Краул кілті және Грасси кілті арқылы жалғасады. Содан кейін жол Кіші Конч-Кейге және содан кейін Конч-Кейге өтеді, екеуі де Дак-Кей ауданының бөлігі. Содан кейін US 1 тас жолы Лейтон қаласынан басқа, көбінесе құрылмаған Лонг-Кейге дейін өтеді. Содан кейін жол Крейг-Кейге жетеді, содан кейін Исламорада ауылы, төменгі Матекумбе кілті, шай үстелі, жоғарғы Матекумбе кілті және Уиндли-Кейді қамтиды. US 1 Пландашн-Кейге көпірден өтеді, онда ол төрт жолақты болады, содан кейін Исламораданы тастап, Ки Ларгоға өтеді. Бірден теңізден тыс тас жол Таверньеге кіреді, онда ол уақытша қоғамдық жер арқылы екі бір бағытты жолға бөлінеді. Көп ұзамай жол Ки Ларго қауымдастығына кіреді. Ки Ларго ауданының солтүстік шетінде, аралдың үштен екі бөлігінде US 1 905 округтік жолымен (CR 905) қиылысады, бұл Солтүстік Ки Ларго және Кард Саунд көпірі арқылы кілттерден шығудың баламалы жолын ұсынады. Жол қиылысына жақындаған кездегі жол белгілері солтүстікке қарай бара жатқан жүргізушілерді, егер шамдар жанса, осы баламалы жолмен жүруге бағыттайды. US 1 солтүстік-батысқа бұрылады, Солтүстік Ки Ларгоның оңтүстік шекарасын құрайды және қиылыстан кейін екі жолақты бөлінген жолға айналады. Jewfish Creek көпірінен өтіп (ол жерде ол Monroe округіне қайта кіреді) және Cross Key бойымен жүріп, US 1 Манати Creek арқылы өтеді, Майами Дейд округінің шекарасымен бірге құрлыққа жетеді.

Мильдік белгілер

Флорида Көлік департаменті ("FDOT") Монро округінің Флорида Киі бөлігінде, Теңіз артындағы тас жол (АҚШ тас жолы № 1) бойында мильдік белгілерді орнатады және күтіп ұстайды. Нөмірлеу Ки-Вестте "0" санынан басталады және Исламорадаға дейін шығысқа қарай өседі, онда бағыт солтүстік-шығысқа қарай өзгереді, Теңіз артындағы тас жолымен Кей-Ларгоға дейін "106" санына жетеді. Ки-Вест және Марафон қалаларының шегінен тыс, Теңіз артындағы тас жолындағы көше мекенжайлары мильдік белгілерге сәйкес келеді. Мысалы, Mote Marine Laboratory-ның тропикалық зертханасының физикалық мекенжайы 24244 Теңіз артындағы тас жолы. Алғашқы екі цифр зертхананың 24-ші мильдік белгіде орналасқандығын көрсетеді (Саммерленд-Кидегі мекенжайға сәйкес). Келесі екі цифр оның 24-ші мильдік белгіден (MM 24.24) шамамен ширек миль шығысқа қарай екенін көрсетеді, ал соңғы цифр, жұп сан болғандықтан, Теңіз артындағы тас жолының шығанақ жағында орналасқандығын көрсетеді ("шығанақ жағы" термині Орта және Төменгі Киілерде қолданылады, себебі Теңіз артындағы тас жолы солтүстік-батысқа қарай жүреді; "байсай" термині Upper Keys-те қолданылады, онда Теңіз артындағы тас жолы солтүстік-оңтүстікке қарай жүреді. Барлық Киілерде "океан жағалауы" термині қолданылады).

Алғашқы екі-үш цифр мильдік белгіні білдіреді, ал келесі цифр мильдің ең жақын оннан бір бөлігін көрсетеді (мысалы, MM 102.5). Бір тақ санмен аяқталатын мекенжай Атлант мұхитының немесе океан жағындағы Теңіз артындағы тас жолында орналасқандығын, ал жұп санмен аяқталатын мекенжай Флорида шығанағы/Мексика шығанағының немесе шығанақ жағындағы Теңіз артындағы тас жолында орналасқандығын көрсетеді. Дегенмен, осы ережеден ауытқулар болуы мүмкін. Кейде океан жағалауында жұп санмен аяқталатын мекенжайлар және керісінше кездеседі.

Тарих

Бүгінде Оверсиан тас жолы бұрынғы Оверсиан темір жолының бойымен өтеді, бірақ оның кейбір бөліктері темір жол әлі жұмыс істеп тұрған кезде басқа бағытта салынған. Оверсиан тас жолының идеясы 1921 жылы Майами мотор клубында туды. 1920-ші жылдарда Флоридада жер бағамы өсіп, клуб туристерді сол кезде қайықпен немесе пойызбен ғана жетуге болатын балық аулау аймақтарына тартуды көздеді. Жер бағамының өсуі жылжымайтын мүлікпен айналысатын компанияларды да қызықтырды, олар дамып жатқан жоғарғы кілттерге көлікпен қатынау мүмкіндігін іздеді. Темір жолдың салынысы кілттер арқылы тас жол салудың мүмкін екенін көрсетті. Бастапқы Оверсиан тас жолының құрылысы, 4А мемлекеттік тас жолы (Майамиден Хоумстедке дейінгі бағыттың жалғасы), 1920-ші жылдардың ортасында аяқталды. 1928 жылдың 25 қаңтарында ресми түрде ашылған тас жол екі бөліктен тұрды. Бір бөлігі материктен Кард Саунд тас жолы арқылы Ки-Ларгоға дейін, ал екіншісі Төменгі Матекумб кілтіне дейін созылды. Ал төменгі кілттердегі бөлігі Но-Нейм кілтінен Ки-Уэстке дейін жетті. Төменгі Матекумб пен Но-Нейм кілттері арасындағы 41 шақырымдық қашықтықты автомобиль паромдарымен байланыстырды. Қазіргі тас жолдың 73-ші шақырымындағы Төменгі Матекумб кілтінің батысында сақталған сегіз бетон тіреу және шағын арал – сол кездегі жұмыстың қалдығы. Арал қазірде Ветеран кілті деп аталады, ал тіреулер Крейг кілтіндегі ескерткіш тақтасымен бірге ардагерлерге құрмет көрсету үшін сақталған. Ұлы дауылдан кейін Флориданың Шығыс жағалау темір жолы зақымдалған Оверсиан темір жолының бөліктерін қайта құруға қаржылай шамасы келмеді. Мемлекет сирек мүмкіндікті пайдаланып, темір жолдың барлық жер құқығы мен қалған инфрақұрылымын 640 000 долларға сатып алды. Оверсиан тас жолы және төлемдік көпірлер басқармасы бастапқы жобаларынан бас тартып, 4А мемлекеттік тас жолының екі бөлігін біріктіретін жаңа жоспар жасады: Төменгі Матекумб кілтінен Кіші Торч кілтіне дейін ескі теміржол төсегінде тас жол салу. Дауылға төтеп берген және жақсы жағдайда болған теміржол көпірлері автомобильдерге арналған екі қатарлы бетон жабынымен жаңартылды. Баия Хонда теміржол көпірі, фермалық конструкция болғандықтан, бетонды жол беті фермалардың үстіне салынды. Теміржол көпірлерін автомобильдерге бейімдеу жұмысын Вест Палм-Бич қаласының «Клери Бразерс Констракшн» компаниясы жүзеге асырды, ал 1938 жылы жолдың барлық бөлігі Ки-Уэстке дейін жұртшылыққа ашылды. Жолдың кейбір бөліктері 1954 жылдың 15 сәуіріне дейін төлемді болды, төлем кабиналары Биг Пайн-Кей және Төменгі Матекумб кілттерінде орналасқан. Жеті шақырымдық көпірдің орта тұсында орналасқан Пиджен-Кей «Оверсиан тас жолы және төлемдік басқармасының» штаб-пәтері болды. Автомобильдер үшін төлем 1 доллар, әрбір жолаушыға 25 центтен болды. Материктен Ки-Уэстке дейінгі толық тас жол 1938 жылдың 29 наурызында ресми түрде ашылды. Аяқталғаннан кейін маршрут АҚШ-тың 1-ші тас жолының ең оңтүстік бөлігіне айналды, ол бұрын Майамиде аяқталған (4А мемлекеттік тас жолы 1945 жылға дейін Флорида штатының тас жолдарын қайта нөмірлеуге дейін жасырын белгі ретінде сақталды, ал жасырын белгі 5 мемлекеттік тас жолына айналды). Президент Франклин Д. Рузвельт 1939 жылы жолмен саяхаттады. Ол кезде Оверсиан тас жолы ортаңғы кілттердегі ескі теміржол бағытымен ғана өтетін, ал жоғарғы және төменгі кілттердегі бастапқы тас жол бөліктері әлі де қолданыста болды. АҚШ Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезде, АҚШ Әскери-теңіз күштері ұлттық қауіпсіздік мақсатында Бока Чика кілтіндегі Әскери-теңіз әуе стансасынан материкке қатынауды жақсарту үшін тас жолды жақсартуды сұрады. 1920-ші жылдардағы төменгі кілттер бөлігі бұрылысты жолдары мен шайқанып тұратын ағаш көпірлерімен идеалды емес еді. Осының нәтижесінде кілттердегі тас жолдың қалған бөлігі бұрынғы теміржолдың жер құқығында аяқталды, ол мемлекетке тиесілі және жоғары жылдамдықпен жүруге мүмкіндік беретін тегіс бұрылыстармен тікелей бағыт болды. Бұл жобаға Флорида Ситиден Ки-Ларгоға дейінгі тас жолды салу да кірді, ол Jewfish Creek арқылы өтіп, Ки-Ларгодан материкке дейінгі жолды 17 шақырымға қысқартты. Жаңа бағыттар 1944 жылдың 16 мамырында Флориданың губернаторы Спессард Холландтың қатысуымен лента кесу рәсімімен аяқталды. Jewfish Creek бағыты ашылғаннан кейін Кард Саунд көпірінің алғашқы бөлігі жабылды, ал оның қалдықтары өрттен кейін жойылды (Кард Саунд бағыты 1969 жылы қазіргі көпірдің ашылуымен қосалқы бағыт ретінде қайта қалпына келтірілді). Бүгінде тас жолдың кейбір бөліктері қазіргі тас жолдың жанындағы және алдындағы жолдар ретінде сақталған. Ки-Ларго мен Таверньер арқылы өтетін бастапқы тас жол 1970-ші жылдардың басында төрт қатарлы бөлінген тас жолға кеңейтілген кезде қайтадан Оверсиан тас жолының бөлігіне айналды. Мұнда солтүстіске қарайтын қатарлар бастапқы тас жолдың бағытымен, ал оңтүстікке қарайтын қатарлар теміржолдың бағытымен өтеді, бұл маршрут екі біржолалы көшеге бөлінетін жерлерде ерекше көзге түседі. Бұл жол Флорида кілттерінен Ки-Ларгодан Ки-Уэстке дейін велосипед және жаяу жүргіншілерге арналған көп мақсатты жол болады. Аяқталғаннан кейін FKOHT біріктірілген білім беру стендтері, жол бойындағы демалыс орындары, көрнекті жерлер, балық аулау көпірлері, суға қатынау орындары және велосипед және жүгіру жолдарынан тұратын жүйе болады. Жолды дамыту тарихи Флаглер теміржол көпірлерін сақтау және пайдалану механизмін ұсынады, олардың 23-і әлі де бар және көбінесе сақталған. Жолдың бағытын анықтау үшін бірнеше нұсқалар бар, оның ішінде 1940-шы жылдардағы 22 футтық (7 метрлік) жолдың енін бастапқы 12 футқа (4 метрге) дейін қысқарту немесе көп мақсатты аймақтарда 22 футтық (7 метрлік) жолды өзгеріссіз пайдалану. Барлық жағдайларда бастапқы көпір құрылысы жөнделеді немесе қайта салынады, ал 1980-ші және 1990-шы жылдардағы балық аулау көпірлерін салу кезінде туған үзілістер қайта жалғастырылады. Бастапқы жол болмаған жағдайда, жол уақытша түрде қазіргі US 1 тас жолының көпірінің қабырғасына тіреліп салынады, жаңа 12 футтық (4 метрлік) жол көпірінің бөліктері салынғанша. Жаңа бөліктер бастапқы көпірлердің тарихи сипатына сәйкес салынады.

Танымал мәдениетте

Анимациялық теледидардағы Wacky Races жарыстарының бірі – The Overseas Hi Way Race, 1968 жылдың 28 желтоқсанында CBS телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді. Ол Ки-Ларгодан Ки-Уэстке дейінгі нақты маршруттың барлығын қамтыды. Лонг-Кей дұрыс бейнеленгенімен, қалған көптеген аралдарға ойдан шығарылған атаулар берілді. Флорида аралдарының картасына сәйкес, Сомбреро-Кей ашық суда, тас жолдан оңтүстікке қарай бес шақырымдай қашықтықта орналасқан еді. Оверсийлік тас жолы американ суретшісі Ральстон Кроуфордтың графикалық туындысында бейнеленген. Супербой сериалының 1-ші маусымның титрлерінде осы көпір көрсетіледі. Актер Джон Хаймс Ньютон көпірдің үстінен ұшып бара жатқан күйінде бейнеленген. 1994 жылы Джеймс Кэмеронның "Шын өтірік" фильмі үшін ескі Жеті мильдік көпірдің бір бөлігінде автомобиль мен истребитель ұшағының қатысуымен экшн-сахна түсірілді. Фильм түсірілімі кезінде көпірдің ешбір бөлігі қиратылмады, оның орнына Sugarloaf Key аралында салынған 80 футтық көпірдің макеті жарылды.

Негізгі қиылыстар

Майлпосттар АҚШ 1 тас жолынан алынады, ол Ки-Вест қаласында Уайтхед және Флеминг көшелерінің қиылысынан шамамен 4 миль (6 км) оңтүстікке қарай басталады.