Кіріспе

Sid Meier’s Covert Action – 1990 жылы MicroProse компаниясы IBM PC және Amiga үйлесімді компьютерлер үшін шығарған әрекет және стратегиялық видео ойын. Ойыншы Максимилиан Ремингтон (немесе оның әйел әріптесі Максин) рөлінде, Орталық барлау агенттігіне жұмысқа алынған, ағымдағы қылмыстық және террористік қызметтерді зерттейтін, дағдылы және қауіпті тәуелсіз агент болады. Tommo компаниясы осы ойынның құқықтарын сатып алып, 2015 жылы Retroism таңбасымен цифрлық форматта жариялады.

Ойын процесі

Ойын 1987 жылы шыққан Pirates! сияқты, сол әзірлеуші Сид Мейердің ойыны бірнеше өздігінен басқарылатын, ерекше және бірегей ойын режимдерінен тұрады. Ойын барысында ойыншыға тыңдау құрылғыларын орнату, жаудың қауіпсіз үйлеріне ену, құпия хабарламаларды ұстап алу және оларды шифрдан шығару, сондай-ақ тұтқындарды сұраққа алу міндеті жүктеледі. Ойын сюжеттері әр ойын кезінде кездейсоқ түрде жасалады, бұл ойынды қайта-қайта ойнауға ынталандырады. Ойын миссияларға бөлінген, және ойыншы әр сәтті аяқталған миссиядан кейін қызмет бабында өсу мүмкіндігіне ие болады. Әр миссияның басты мақсаты – қылмыстық құлпыратын ашу. Ойыншылар уақытпен жарысып, кімдер қатысқан және олардың рөлдері қандай екенін білуге тырысады, әйтпесе кеш болады. Ойыншыға қажетті көптеген мәліметтер түрлі мини-ойындар арқылы жиналады. Мини-ойындарды сәтті аяқтағаннан кейін, қатысушылардың аттары мен суреттері, сондай-ақ сюжетке байланысты жерлер сияқты бір немесе бірнеше мәліметтер ашылады. Ойыншы өз эгентінің қандай дағдыларды алдын ала меңгергенін өзі шеше алады, бұл тиісті мини-ойындарды оңайлатуға көмектеседі. Ең ұзақ мини-ойын – жау ғимаратына енумен байланысты ұрыс. Ойыншылар қару-жарақ, гранаталардың түрлі-түрлері және бронежилет таңдайды. Ішке кіргеннен кейін, ойыншылар үстелдерді, сейфтерді және шкафтарды іздеп, оларды суретке түсіреді. Жау эгенттерін болдырмау керек, оларды өлтіру немесе есінен айыру керек. Егер кейіпкердің денсаулығы таусылса, ол есінен айырылып, құтылу үшін уақытты жоғалтуға немесе тұтқынға алынған жау эгенттерін босатып, тұтқын алмасуға келісуге мәжбүр болады. Автокөлікті басқару мини-ойынында ойыншы күдіктіні қуалайды немесе қақтығыстан аулақ болу үшін көліктен қашып барады. Автокөліктер лабиринт тәрізді көшелердегі кішкентай нүктелермен бейнеленеді. Шифрлау мини-ойынында ойыншылар белгілі уақыт ішінде шифрланған хабарламаны шифрдан шығаруға тырысады. Ойыншыларға бастапқыда белгілі бір әріптер беріледі, бірақ олар алмастыру шифрында қалған әріптерді анықтау керек. Электроника мини-ойынында ойыншылар бірнеше телефон белгішелеріне токты өткізу үшін ток желілерін қосуға немесе үзуге тырысады, сонымен қатар дабылға токты қосудан сақтану керек. Осылайша, ойыншы әңгімелерді тыңдап, қордаланған дәлелдер мен жайттарды алады. Ойынның мақсаты – энергия ағынын қажетті нәтижеге жету үшін қайта бағыттау.

Даму

Сид Мейер соңғы өнімге қанағаттанбады, себебі ол ойынның әртүрлі элементтері, қаншалықты жақсы болса да, ойын процесіне кедергі келтіреді деп ойлады. Осының салдарынан ол «Жасырын әрекет ережесі» деп атаған ережені жасады: «Екі керемет ойынның орнына бір жақсы ойын ойнаған дұрыс». Ол GameSpot-қа берген сұхбатында осы ереженің қалай пайда болғанын былай сипаттады:

«Менің ойымша, мен «Жасырын әрекет» ойынында жасаған қателік – екі ойынның бір-бірімен бәсекелесуіне рұқсат етуім. Бірі – ғимаратқа еніп, түрлі құралдарды жинап, із іздеу сияқты әрекеттерге толы әрекет ойыны еді. Екіншісі – негізгі кейіпкерді анықтауға, рөлдерді және олардың қай қалада екенін білуге тиіс сюжетке негізделген жұмбақ еді. Менің ойымша, екеуі де жеке-жеке жақсы ойын бола алатын еді. Бірақ бірге келгенде, олар бір-бірімен күресті. Сіз жұмбақты шешуге тырысып жатқанда, кенеттен әрекетке толы кезеңге тап боласыз, содан кейін керемет әрекеттер жасап, ғимаратқа кіресіз де, «Мен қандай жұмбақты шешуге тырысқанмын?» деп сұрайсыз. «Жасырын әрекет» ойыны сюжет пен әрекетті нашар үйлестірді, себебі әрекет тым қарқынды болды. «Pirates!» ойынында сіз қылышпен немесе кемемен шайқасып, бір-екі минуттан кейін қайтадан жолыңызға түсесіз. Ал «Жасырын әрекет» ойынында миссияға он минутқа жуық уақыт жұмсайсыз, содан кейін [миссиядан] шыққанда әлемде не болып жатқанын түсінбей қаласыз. Сондықтан мен оны «Жасырын әрекет ережесі» деп атаймын. Бір ойынға тым көп мүмкіндіктерді сыймауға тырысыңыз. Бұл маған көп пайдасын тигізді. «Civilization» ойынынан бері жасаған ойындарымды қараңыз, әрқашан қосымша мүмкіндіктерді қосуға болатын жағдайлар туындайды. «Civilization» ойынында екі бірлік соғысқа түсіп жатса, неге біз соғыс ойынына ауысып, осы шайқасты он минутқа созылып шешпейміз? «Жасырын әрекет ережесі». Ойынның негізгі мақсатына назар аударыңыз.

Қабылдау

Computer Gaming World компаниясы Covert Action-ды әрекет пен "ақылды қысымға түсіретін ойлау жұмыстарын" қамтығаны үшін мақтады және "жекелеген тапсырмаларды шешуге кем дегенде жарты сағат уақыт кетеді, бірақ олар қызықтырады" деді. Журнал нашар құжаттаманы сынады, бірақ ойын "керемет ойыннан ләззат алады" деген қорытындыға келді, оны The Fool's Errand және Starflight ойындарымен салыстырды.