Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Американдық натуралист және филолог Сэмюэл Стейман Холдеман (12 тамыз, 1812 – 10 қыркүйек, 1880) – американдық натуралист және филолог. Ұзақ және түрлі-түрлі мансабында ол геология, конхология, энтомология және филологияны зерттеді, жариялады және дәріс оқыды. Ол бірде: "Мен ғылымның бір саласын он жылдан астам айналыспаймын, оны тоқтатып, жаңа салаларға көшемін" деп айтқан. Дикинсон колледжіне түскеннен кейін екі жыл өткен соң, колледж уақытша жабылуға мәжбүр болды және Пек дипломсыз кетіп қалды.
American naturalist and philologist
Samuel Stehman Haldeman (August 12, 1812 – September 10, 1880) was an American naturalist and philologist. During a long and varied career he studied, published, and lectured on geology, conchology, entomology and philology. He once confided, "I never pursue one branch of science more than ten years, but lay it aside and go into new fields." Two years after entering Dickinson, the college was forced to close temporarily and Peck left without earning a diploma.
Мансап
Мектепті бітіргеннен кейін Холдеман әкесінің жаңадан ашқан ағаш кесетін зауытын басқаруды өз міндетіне алды және аймақта темір өндіру бизнесін бастаған екі бауырымен серіктес болды. Көп ұзамай ол темір балқыту саласында сарапшы болды. Дегенмен, ол әрқашан ғылымға құштарлық танытып, отбасылық бизнесті жиі екінші орынға қойып, осы салаға ден қойды. Оның монографиясы Америка мен Еуропаның ғылыми қауымдастығы тарапынан жақсы қабылданып, жоғары бағаланды. Қосымшасында ол Scolithus linearis – қандай да бір қазба жәндіктің іздерін, сол кездегі ең ежелгі органикалық қалдықтарды сипаттады. 1844 жылы ол «Солтүстік Америка мен Еуропаға ортақ болатын қазіргі суда тіршілік ететін моллюскалардың тізімі» деген мақала жазды, онда Ламарк эволюциясы және түрлердің өзгеруі туралы нақты дәлелдер келтірді. 1861 жылы Чарльз Дарвин «Түрлердің пайда болуы» еңбегінің кіріспесінде Холдеманның эволюцияны қолдаған идеяларын мойындады. 1844 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1842 жылы ол Америкада жәндіктерді зерттеу үшін құрылған алғашқы ғылыми қоғам – Пенсильвания энтомологиялық қоғамын құруға белсенді қатысты. Холдеманның қоғамдағы қатысуы оны Фредерик Э. Мелсхаймер және Джон Г. Моррис сияқты басқа да жетекші американ энтомологтарымен үнемі байланыста қалдырды. Оның алғашқы энтомологиялық еңбегі – 1842 жылы жарық көрген «Оңтүстік-Шығыс Пенсильванияның қабықтылы қоңыздарының каталогы» болды. Келесі 15 жыл ішінде ол көптеген жаңа түрлерді сипаттап, қоңыздар мен басқа да жәндіктердің жіктемесі туралы көптеген мақалалар жариялады. Оның есту қабілеті өте жоғары болды, ол лепидоптерлік жәндіктердегі жаңа дыбыс органының табылып, оны 1848 жылы Бенджамин Силлиманның «Американдық ғылым журналында» сипаттады. 1852 жылы ол Ұлы тұзды көлді зерттеуші Стансбери экспедициясы жинаған жәндіктердің сипаттамасын жазды. 1850 жылдары Холдеман тілдерді зерттеуге көшті. Ол американдық үнді тілдерін, сондай-ақ пенсильваниялық голланд тілін жан-жақты зерттеді, одан бөлек ағылшын, қытай және басқа да тілдерді зерттеді. Холдеман әріптеме реформасын ынталы түрде қолдады. Ол көптеген ғылыми қоғамдардың мүшесі болды, Америка филологиялық қауымдастығының негізін қалаушысы және президенті, сондай-ақ Ұлттық ғылым академиясының алғашқы мүшелерінің бірі еді. 1858 жылы Холдеман «Аналитикалық орфография» атты мақаласы үшін Ұлыбританияның фонетикалық қоғамының Тревелиан сыйлығымен марапатталды.
After leaving school, Haldeman took over management of his father's new sawmill and became a silent partner with two of his brothers who started an iron manufacturing business in the area. He eventually became an authority on smelting iron. However, he was always drawn to science and often neglected the family businesses in pursuit of these interests. The monograph was well received by the scientific community in America and Europe. In an addendum he described Scolithus linearis, a trace fossil of some burrowing organism, the most ancient organic remains known at the time. In 1844 he wrote a paper, "Enumeration of the Recent Freshwater Mollusca Which are Common to North America and Europe", where he laid out in detail the case for Lamarckian evolution and transmutation of species. In 1861, Charles Darwin wrote in a preface to his On the Origin of Species an acknowledgment of Haldeman's ideas in support of evolution. He was elected as a member to the American Philosophical Society in 1844. In 1842, he was instrumental in the establishment of the Entomological Society of Pennsylvania, the first scientific society formed to study insects in America. Haldeman's participation in the society put him in regular contact with other leading American entomologists including Frederick E. Melsheimer and John G. Morris. His first entomological paper was the "Catalogue of the Carabideous Coleoptera of South Eastern Pennsylvania," published in 1842. Over the next 15 years he published many papers on the systematics of beetles and other insects, describing many new species. His ear was remarkably sensitive, and he discovered a new organ of sound in lepidopterous insects, which was described by him in Benjamin Silliman's American Journal of Science in 1848. In 1852 he wrote a description of the insects collected by the Stansbury survey of the Great Salt Lake. In the 1850s, Haldeman's focus turned to the study of language. He carried out extensive research among Amerindian dialects, and also in Pennsylvania Dutch, besides investigations in the English, Chinese, and other languages. Haldeman was an earnest advocate of spelling reform. He was a member of many scientific societies, was the founder and president of the American Philological Association, and one of the early members of the National Academy of Sciences. In 1858, Haldeman was awarded the Trevelyan Prize, given by the Phonetic Society of Great Britain, for his article entitled "Analytic Orthography".