Кіріспе

Британдық Корольдік теңіз флотының офицері (1794–1828)

Фрэнк Абни Гастингс (Φραγκίσκος Άστιγξ) (14 ақпан 1794 – 1 маусым 1828) – британдық теңіз офицері және филеллен. Ақсүйек британдық отбасында туған ол Корольдік теңіз флотында қызмет етті, Трафальгар шайқасы мен Нью-Орлеан шайқасында қатысты. 1819 жылы ол Корольдік теңіз флотынан шығарылды, ал бірнеше жылдан кейін гректердің тәуелсіздік күресіне көмектесу үшін Грекияға сапар шекті, онда ол көптеген шайқастарға қатысты, ең бастысы – Итея шайқасы, онда оның «Картерия» кемесі алғашқы бумен жүретін әскери кеме ретінде шайқасқа түсті.

Ерте өмір және мансап

Ол Уильсли Холлдан келген сэр Чарльз Гастингстің ұлы болды, Ханттингдонның 10-шы графы Фрэнсис Гастингстің заңды емес ұлы. 1805 жылы британдық теңіз флотына қабылданды және Трафальгар шайқасында "Нептун" (100) кемесінде болды. Ол сондай-ақ Нью-Орлеан шайқасына қатысты; бірақ 1819 жылы капитанмен туған дау қызметтен кетуіне себеп болды. Сол кездегі революциялық алапаттықтар шетелде жұмыс іздеуге мүмкіндік берді. Гастингс француз тілін үйрену үшін бір жыл Еуропа құрлығында болды және 1822 жылдың 12 наурызында Марсельден Грекияға аттанды. 3 сәуірде ол Гидраға жетті. Екі жыл бойы ол гректердің Смирна шығанағында және басқа да жерлердегі теңіз операцияларына қатысты.

Жазбалар

Ол гректердің жеңіл эскадрильяларының соңында ауыр түрік теңіз флотынан жеңілетінін көрді, ол өте сауатты меморандумды 1823 жылы жасап, Лорд Байронға ұсынды, ал оны 1824 жылы грек үкіметінің қарауына жіберді. Бұл құжат грек көтерілісіндегі маңыздылығынан бөлек, ерекше қызығушылық тудырады, себебі ол теңіз артиллериясы мен тактикасында кейіннен болған үлкен революцияның бастапқы идеяларын қамтиды. Меморандумның мәні бойынша, желкенді кемелерге қарағанда бу кемелерін қолдану және түрік флотын жоюдың сенімді тәсілі ретінде, өртеу кемелерінен гөрі, снарядтар мен қызған оқтармен тікелей ату ұсынылды. Оны Джордж Финлейдің "Грек революциясының тарихы" кітабының II томындағы I қосымшада табуға болады. Ресурстардың жетіспеуі Хейстингстің жоспарларын толыққанды іске асыруға мүмкіндік бермеді; бірақ ол өзінің қаржысын қолданып, оның 7 000 фунт стерлингке дейін жұмсағаны айтылады, оларды белгілі бір деңгейде жүзеге асыра алды.

Кейінгі оқиғалары

1824 жылы ол Англияға пароход алу үшін келді, ал 1825 жылы ағылшын, швед және гректермен жұмыс істейтін "Картерия" ("Табандылық") атты кішкентай пароходты жабдықтады және снарядтар мен қызған оқтарды атуға арналған құралдармен қамтамасыз етті. Егер оның кеңесіне құлақ қойылғанда, түріктерді Наварино шайқасынан бұрын көп уақытқа дейін теңізден ығыстыруға болар еді. 1827 жылдың наурыз-сәуір айларында Оропос пен Волоста Афинды қоршауға алған түрік әскерінің теңіз байланыс жолына жасаған шабуылындағы оның снарядтарының күшті әсері, одан да көп іс істеуге болатынын анық көрсетті. Әскери басқарудың нашарлығы Афина маңындағы гректердің жеңілісіне әкеп соқты. Бірақ Гастингс генерал Ричард Черчпен бірлесіп, шабуылды Грекияның батысына көшірді. Оның Коринф шығанағындағы Салона шығанағындағы кішкентай түрік эскадрильясын жойғаны (1827 жылдың 29 қыркүйегі) Ибрагим-пашаны 1827 жылдың 20 қазанында Наварино шайқасында одақтастар оның флотын жойғанға дейін белсенді қимылдарға итермеледі.

Өлім

1828 жылы 25 мамырда Миссолонгиді қайтарып алуға жасалған әрекетте жараланды және бірнеше күннен кейін 1 маусымда Закинтоста алған жарақатынан көз жұмды. Грекия оның құрметіне ұлттық аза тұру рәсімі өткізді. Ол Порс қару-жарақ депосының астында жерленді, қазіргі уақытта Грекия Әскери-теңіз академиясы, ал оның жүрегі Афинадағы Англикан шіркеуінде сақтаулы. Грекияда оның құрметіне көптеген ескерткіштер орнатылды, сондай-ақ бірнеше көшеге оның есімі берілді. Соғыста қызмет етіп, оның тарихын жазған генерал Гордон оның туралы былай деді: "Егер де шынайы мүддесі жоқ, әрі нағыз пайдалы филеллен болса, ол – Гастингс еді. Ол жалақы алмады және соңғы алты айда Картерияны афтықтап ұстау үшін өзінің шағын қалтасынан көп ақша жұмсады. Оның кемесі грек флотында тұрақты тәртіп сақталған жалғыз кеме болды."