Кіріспе

Мокотов түрмесі (Więzienie mokotowskie, сондай-ақ Раковицкая түрмесі деп те аталады) – Польшаның Варшава қаласы Мокотов ауданында орналасқан түрме, мекенжайы: Раковицкая көшесі, 37. Ол Польшаның шетелдік бөлістерінің соңғы жылдары орыстар салған. Нацистік Германияның оккупациясы кезінде және кейін коммунистік үкімет тұсында, бұл жер поляк саяси оппозициясы мен астыртын күрескерлерін қамау, азаптау және өлімге кесу орыны болды. Түрме қазір де жұмыс істеп тұр, сот процесін немесе үкімді күтіп отырған немесе бір жылдан кем мерзімге сотталған тұтқындарды ұстап тұрады.

Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын және соғыс кезінде

Мокотов түрмесі XX ғасырдың басында Ресей әскерлерімен салынды және Варшава қаласының қауіпсіздік және қылмыстық полициясы тарапынан пайдаланылды (қараңыз: Жолиборж ауданындағы Царлық Цитадель). Польша 1918 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін, бұл орын жаңартылып, Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Польша Бас прокуратурасының бас түрмесі ретінде қызмет етті. Польшаға басып кіргеннен кейін түрме Варшаваның неміс округінің бір бөлігіне айналды, ол генерал-губернатордың неміс әкімшілігі мен неміс оккупациялық әскеріне бөлінген болатын. Бұл түрме Варшавадағы Гестапоның бірнеше түрмелерінің бірі еді. Онда поляк саясаткерлері, азаттық күрескерлері, қарсылық қозғалысының мүшелері және Варшава көшелеріндегі ұсталған қарапайым адамдар қамауда болды. Бұл орын тұтқындарды үздіксіз азаптаумен танымал болды. Ол "қайтып оралмайтын орын" (Nacht und Nebel) ретінде белгілі болды, ондағы жалғыз шығу жолы – өлім жазасы орындалатын жерге немесе неміс концлагеріне бару еді. Сондай-ақ, ол немістердің Отандық Армияның іс-қимылдары үшін жаза ретінде ұстаған мыңдаған бейкүнә кепілдерді ұстау орны болды. Кейін олар көпшілік алдында жарияланған жаппай өлім жазасына кесілді. 1944 жылғы Варшава көтерілісінің алғашқы сағаттарында түрмеге Отандық Армияның ГРАНАТ тобының WSOP взводы сырттан шабуыл жасады. Партизандар түрмеге еніп, шамамен 300 тұтқынды босатті. Бірақ, олар түрмені толығымен басып алуға қол жеткізе алмады және жақын жерде орналасқан СС күштерінің қарсы шабуылына ұшырап, кері шегінуге мәжбүр болды. Жаза ретінде СС және Вермахт шамамен 500 тұтқынды өлтірді. Көтеріліс аяқталғанға дейін түрме және Раковичка көшесінің аймағы, Отандық Армияның көптеген шабуылдарына қарамастан, немістердің бақылауында болды. Көтерілістен кейін неміс округі Варшаваның қалған бөлігінің тағдырынан құтылып, соғыстан салыстырмалы түрде жақсы жағдайда аман қалды.