Кіріспе
Перудің 27-ші және 30-шы президенті Андрес Авелино Касерес Доррегарей (10 қараша 1836 – 10 қазан 1923) 19 ғасырда Перу президенті қызметін екі рет атқарды: 1886 жылдан 1890 жылға дейін Перудің 27-ші президенті болып, ал 1894 жылдан 1895 жылға дейін Перудің 30-шы президенті болды. Перуде ол Тынық мұхиты соғысы (1879–1883) кезінде Чилилік басқыншылыққа қарсы күресті жетектегені үшін ұлттық батыр саналады, онда ол Перу армиясында генерал ретінде шайқасты.
Andrés Avelino Cáceres Dorregaray (10 November 1836 – 10 October 1923) served as the President of Peru two times during the 19th century, from 1886 to 1890 as the 27th President of Peru, and again from 1894 to 1895 as the 30th President of Peru. In Peru, he is considered a national hero for leading the resistance to Chilean occupation during the War of the Pacific (1879–1883), where he fought as a General in the Peruvian Army.
Алғашқы жылдар
Андрес Авелино Касерес 1833 жылдың 10 қарашасында Аякучо қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Дон Доминго Касерес и Оре, жер иесі болса, анасы Юста Доррегарей Куева, испан полковнигі Деметрио Доррегарейдің қызы еді. Ол метис болды; оның анасының тегіндегі бірі – инка Уанка ханшайымы Каталина Хуанка болған. Ол туған қаласындағы Сан-Рамон колледжінде білім алды.
Әскери мансап
1854 жылы Касерес оқуын тастап, Аякючо батальонына кадет ретінде қосылды. Осы бөлімнің құрамында ол генерал Рамон Кастилья бастаған президент Хосе Руфино Эченикеге қарсы көтеріліске қатысты, ол Ла Пальма шайқасында (5 қаңтар 1855) Кастильяның жеңісімен аяқталды. Содан кейін ол әскери қызметте тез өрлеп, сол жылы екінші лейтенант, ал 1857 жылы лейтенант шеніне ие болды. 1857 және 1859 жылдар аралығында ол бұрынғы президент Мануэль Игнасио де Виванконың көтерілісіне қарсы Рамон Кастилья үкіметін белсенді түрде қолдады. Шайқастар барысында Касерес сол көзіне ауыр жарақат алды.
Эквадорға қарсы соғыс
1859 жылы Перу мен Эквадор арасында соғыс басталғанда, Касерес әлі жарақатынан толық айықпаған еді, бірақ наурызға қатысты. 1860 жылы қақтығыс аяқталғаннан кейін Кастилья Касересті Перу делегациясының әскери атташесі қызметіне тағайындады және ол Францияға сапар шекті. Ол Парижде көзіне ем алды. Касерес 1862 жылы Перуге оралып, Уанкайодағы Пичинча батальонына қосылды.
Испанияға қарсы соғыс
Осы кезеңде ол 1865 жылғы Виванко Пареджа шарты бойынша Чинча аралдарын испандықтардың басып алуына рұқсат берген президент Хуан Антонио Пезетке қарсы айқын оппозициясымен танылды. Оның сын айтқандығы үшін ол бірнеше офицерлермен бірге Чилиге жер аударылды, бірақ олар оңтүстік порты Молендоға жетіп, қашып құтыла алды. Олар Мариано Игнасио Прадо басқарған, Пезет үкіметіне қарсы «Ұлттық абыройды қалпына келтіру революциясы» (Revolución Restauradora del Honor Nacional) қозғалысына қосылды. Касерес Лиманы басып алуға қатысты, содан кейін 1866 жылғы 2 мамырда Прадо президент болған кезде Кальяо шайқасына қатысты. Бұл шайқас испандық теңіз күштерін Перу суларынан және Чинча аралдарынан шығарып жіберді.
Пардоның президенті
1868 жылы Касерес әскери қызметін аяқтап, Аякучоға шаруа болып оралуға шешім қабылдады. Бірақ, 1872 жылы ол саяси аренаға қайта оралып, полковник Томас Гутьеррес президент Мануэль Пардоға жасаған төңкеріліске қарсы шықты. Пардо – Перудің алғашқы азаматтық президенті және Перу саяси тарихында маңызды рөл атқарған, ықпалды «Сивилиста» партиясын құрған адам еді. Пардоның президенттігіне қолдау көрсеткені үшін ол «Сивилиста» партиясы жетекшілерінің қолдауын алды және Зепита батальонының басшысы болып тағайындалды. Осы ретте, 1874 жылы ол Мокегуада болашақ Перу президенті Николас де Пьерола бастаған көтерілісті басып тастады. Осы ісі үшін оған полковник шені беріліп, кейін Куско облысының префекті болып тағайындалды.
Оңтүстік жорықтар
Тынық мұхиты соғысының басында (1879 жылғы 5 сәуірде) Касерес өзінің Zepita батальонымен Тарапака провинциясына жіберілді. Ол жерде Сан-Франциско және Тарапака шайқастарында Чили армиясына қарсы күресті. Екінші шайқаста оның араласуы Перудің қиын жағдайларда жеңіске жетуіне шешуші көмек берді. Осы жеңіске қарамастан, Перу армиясы басып кіруді тоқтатуға шамасы келмеді және солтүстікке, Такна провинциясына қайта шегінуге мәжбүр болды. Чилиліктер осы позициядан солтүстікке қарай, Илоға қонды, содан кейін Перудің басты әскери орнына шабуыл жасады. Касерес Перудің Оңтүстік армиясын қайта ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. Бұл армия Боливия президенті, генерал Нарсисо Камперо басқаратын Боливия армиясымен бірге Такна қаласының маңына орналасты. Дегенмен, Николас де Пьерола Мариано Игнасио Прадоны сәтті құлатып, саяси тұрақсыздық тудырғаннан кейін Одақтас армияның чилиліктерге қарсы әрекеттері қиындыққа тап болды. 1880 жылғы 26 мамырда Тачна шайқасы болды, онда чилиліктер біріккен Боливия-Перу армиясын жеңді. Касерес осы шайқаста белсенді қатысты, содан кейін Лимаға шегінді.
Лима науқаны
Пьерола армияның қалған бөлігіне астана Лиманы қорғауды, сондай-ақ шайқасқа шақырылған, нашар қаруланған азаматтармен бірге қорғауды бұйырды. Касерес одан кейін Резервтік 5-ші дивизияның қолбасшылығына тағайындалды. Күшейтуге мүмкіндік болмады, ал Чилилік шабуыл күштері оңтүстіктен таралып жатқанда, Перу әскері Сан-Хуан, Чоррильос және Мирафлорес шайқастарында жеңіліске ұшырады. Касерес соңғы шайқаста жараланды және Лимаға жеткізілді. 1881 жылдың қаңтар айында қала түскен кезде, ол Перудің таулы аймағындағы Жаужаға қашып кетті.
Ла Бреня науқаны
Облыстың аға офицері ретінде Касерес орталық департаменттерінің саяси-әскери бастығы болып тағайындалды (1881 жылғы 26 сәуір). Ол Чилилік оккупацияға қарсы қарсылықты ұйымдастыруға кірісті, шаруаларды жұмылдыра отырып, партизандық соғыс жүргізді. Жергілікті халықтың қолдауы, қиын жер бедері және оның әскери шеберлігінің арқасында Касерес Пукара шайқасында, сондай-ақ 1882 жылғы шілдеде Маркавалле және Ла Консепсьон шайқастарында оған қарсы жіберілген бірнеше чилилік экспедицияларын жеңді. Осы ерліктері үшін ол "Андтардың сиқыршысы" (Brujo de los Andes) деген лақап атқа ие болды. Бірақ барлық дарыны мен қажырлылығына қарамастан, ол Хуамачуко шайқасында (1883 жылғы 10 шілде) жақсы қаруланған және жаттығудан өткен чилилік әскерлерінен жеңілді. Ол қайтадан әскер жинауға тырысқанымен, Мигель Иглесиас басқаратын Перу үкіметі Анкон шартты (1883 жылғы 10 қазан) қол қойып, жеңілісті мойындады және соғысқа нүкте қойды.
Бірінші президенттік (1886-1890)
Соғыстан кейін Касерес Иглесиасты президент ретінде мойындаудан бас тартты, соның салдарынан осы екі топ арасында азаматтық соғыс басталды. Ол жау әскерінен жалтарып, 1885 жылдың 28 қарашасында Лимаға шабуыл жасап, Иглесиасты 12 желтоқсанда отставкаға кетуге мәжбүр етті. Елді Антонио Аренас басқаратын Министрлер Кеңесі басқарды, ал жаңа сайлаулар өтті. Конституциялық партиядан кандидат ретінде Касерес сайлауда жалғыз үміткер болып жеңіске жетті және 1886 жылдың 3 маусымында президенттік қызметке кірісті. Жаңа үкімет үлкен қарыз бен Тынық мұхиты соғысынан келген ауыр зардаптардың нәтижесінде ауыр экономикалық дағдарысқа тап болды. Осы мәселелерді шешу үшін Касерес әкімшілігі кредиторларымен келіссөздер жүргізді, нәтижесінде 1888 жылдың 28 қазанында қол қойылған және 1889 жылдың 25 қазанында Перу Конгресінде бекітілген «Грейс келісімі» жасалды. Келісім бойынша Перу мемлекеті теміржолдарды басқару құқығын, гуано кенішіне концессияны, 33 жыл ішіндегі жылдық төлемдерді және бірнеше шағын концессияларды берді. Өз кезегінде кредиторлар елдің қарызын өтеуге және теміржол желісін кеңейтуге келісті. «Грейс келісімі» кең пікірталас тудырды, Касерес әкімшілігі елдің басты активтерін өте төмен бағаға сатты деген айыптаулар көтерілді. Дегенмен, келісім үкіметке сыртқы қарыз мәселесін шешуге және мемлекеттік ресурстардың толық болмауына қарамастан, Перу теміржолдарының кеңеюін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Осы кезеңде қолға алынған басқа да шараларға банкноттарды заңды төлем құралы ретінде қолдануды тоқтату, мемлекеттік кірістерді орталық үкімет пен департаменттер арасында бөлу және ішкі қарызды жартылай консолидациялау кірді. 1890 жылдың 13 сәуіріндегі президент сайлауында ресми кандидат Ремиджио Моралес жеңіске жеткеннен кейін Касерес билікті сол жылдың 10 тамызында өзінің ізбасарына тапсырды.
Екінші президенттік (18941895)
Моралес Бермудес 1894 жылғы 1 сәуірде қызмет бабында қайтыс болды, оның орнына Перу вице-президенті Юстиниано Боргоно келді. Келесі президенттік сайлауда Касерес алдастық айыптауларына қарамастан жеңіске жетті. Оның екінші мерзімі 1894 жылғы 10 тамызда басталды. Ел бойынша кең ауқымды көтерілістер болды, олар ақырында бұрынғы президент Николас де Пьерола басшылығымен бірікті. Көтерілісшілер күштері 1895 жылғы 17 наурызда Лимаға шабуыл жасады, ал одан кейін болған шайқас екі күннен кейін дипломатиялық корпус қолдауымен жасалған келісім арқылы тоқтатылды. Жеңілісі мен халық арасындағы беделінің төмендегенін мойындаған Касерес отставкаға кетті, ал оның орнына уақытша үкіметтік хунта құрылды.
Кейінгі жылдар
Қаза болғаннан кейін Касерес 1895 жылдан 1899 жылға дейін Аргентинаның Буэнос-Айрес қаласында өмір сүрді. Ол Перуге қайтып келді, бірақ тағы да Еуропаға кетіп, Италия Корольдігінде (1905–1911) және Германия империясы мен Австрия-Мажарстанда (1911–1914) Перу елшісі қызметін атқарды. Лимаға оралған соң, ол Аугусто Б. Легуианың президенттікке үміткерлігін және 1919 жылы Хосе Пардоға қарсы жасаған табысты төңкерілін қолдады. Жаңа үкімет 1919 жылдың 10 қарашасында оған маршал шені берді. Касерес 1923 жылдың 10 қазанында 86 жасында Анкон қаласында қайтыс болды.
Мұра
Перуде Касерес ұлтшыл тұлға ретінде есептеледі. Оның бейнесі Чиньча аралдарының испандық оккупациясына қарсылығы мен, одан да маңыздысы, Перудің дәстүрлі жауы Чилиге қарсы тұруды ұйымдастыру арқылы шетелдік күштерге қарсылықтың символы болып табылады. Соңғы жылдары осы символизмді мойындап, Перудің әскери ардагерлерінің бір тобы бірігіп, Касерес атынан этнокасериста деген ат алды. Этнокасеристалар қазір Перу Ұлттық партиясының басты қолдаушылары болып табылады. Оның қыздарының бірі, Зоила Аврора Касерес, өте бай әдеби мұра қалдырған қызықты тұлға.