Жозе Луис Бустаманте и Риверо: Перу Президенті (1945-1948)
José Luis Bustamante y Rivero
Жозе Луис Бустаманте и Риверо – Перудың 1945-1948 жж. президенті, заңгер, жазушы, дипломат. Гаагадағы Халықаралық сот төрағасы болды. Перу тарихы, саясат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Перу президенті 1945-1948 жылдар аралығында Хосе Луис Бустаманте и Риверо (15 қаңтар 1894 - 11 қаңтар 1989) - заңгер, жазушы, саясаткер және дипломат, Перудің 44-ші президенті қызметін 1945-1948 жылдары атқарған, ал 1967-1970 жылдары Гаагадағы Халықаралық соттың президенті болды.
President of Peru from 1945 to 1948
José Luis Bustamante y Rivero (January 15, 1894 – January 11, 1989) was a lawyer, writer, politician, and diplomat who served as the 44th President of Peru from 1945 to 1948 and President of the International Court of Justice in The Hague from 1967 to 1970.
Алғашқы жылдар
Хосе Бустаманте Арекипада дүниеге келді. Оның әкесі Мануэль Бустаманте и Барреда – Арекипадағы заңгер және округ прокуроры, ал анасы Виктория де Риверо и Ромеро болды. 1923 жылы Хосе Мария Хесус Ривераға үйленді. Ол алғашқы білімін Арекипадағы Сан-Хосе колледжінде алды, заңгерлік дипломын туған қаласындағы Сан-Агустин Ұлттық университетінен (Universidad Nacional San Agustín de Arequipa) алды, ал философия докторы (Ph.D.) дәрежесін Кускодағы Сан-Антонио Абад Ұлттық университетінде (Universidad Nacional San Antonio Abad) қорғады. Ұзақ және көрнекті профессорлық және заңгерлік қызметтен кейін Бустаманте саясатқа қызығушылық таныта бастады.
José Bustamante was born in Arequipa. His parents were Manuel Bustamante y Barreda, a lawyer and district attorney in Arequipa, and Victoria de Rivero y Romero. José married María Jesús Rivera in 1923. He received his early education in Arequipa at Colegio San José and obtained his law degree from the Universidad Nacional San Agustín de Arequipa in his native city and his Ph. D. from the Universidad Nacional San Antonio Abad in Cusco. After a distinguished career as a professor and legal scholar, Bustamante became interested in politics.
Легуияға қарсы төңкеріс
Бустаманте 1930 жылы президент Аугусто Б. Легуияны құлатқан төңкерісті бастаған манифесттің авторы ретінде саяси қалыпқа келді. Ол көп ұзамай Легуияның ізбасары Луис Мигель Санчес Серроның сенімін жеңіп алды және 1934 жылы дипломат ретінде жаңа мансабын бастады, Перуді Боливияда (1934–1938, 1942–1945) және Уругвайда (1939–1942) Перу өкілі ретінде таныстырды. Ол 1945 жылы Виктор Рауль Хая де ла Торренің APRA партиясымен және Перу коммунистік партиясымен одақтас, орталық-солшыл бағытты ұстанған Frente Democrático Nacional партиясынан президенттікке кандидат ретінде қатысты. Оның қарсыласы Патриоттық Тәуелсіз Легионның кандидаттығын ұсынған генерал Элой Г. Урета болды. Бұл сайлау Перуде ондаған жылдар бойы өткен ең әділ сайлау болып есептеледі.
Bustamante reached political maturity as the author of the manifesto which launched the 1930 coup that ousted President Augusto B. Leguía. He soon earned the trust of Leguía's successor, Luis Miguel Sánchez Cerro, and began his new career in 1934 by serving as a diplomat, representing Peru as Peruvian Minister to Bolivia (1934 1938, 1942–1945) and Uruguay (1939 1942). He ran for president in 1945 as a candidate for the Frente Democrático Nacional, a moderate, left of center party that aligned itself with Víctor Raúl Haya de la Torre's APRA and the Peruvian Communist Party. Opposing him was the Legión Patriótica Independiente candidate, Gen. Eloy G. Ureta. Bustamante comfortably won the election, the cleanest Peru had held in decades.
Төрағалық
Президент болған алғашқы жеті күні ішінде Бустаманте баспасөз еркіндігін және толық азаматтық құқықтарды қайта орнатты, барлық саяси тұтқындарды босатты. Ол сондай-ақ әскери қатардағыларды тазартуды жүргізді, құмар ойындарға берілген лицензияларды жойды және ұлттық қазынаның шығыстарын бақылауға алды. Оның маңызды халықаралық келісімдерінің бірі – Перудің теңізге қарай 200 шақырымға дейін созылатын егемендігін белгілеу болды, бұл халықаралық құқықта кеңінен қабылданған доктрина еді. Президент ретінде Бустаманте әскерилер мен олигархияның билігін шектеу арқылы демократиялық үкімет құруға үміттенеді. Алайда, президент пен Хая де ла Торре арасында жақын арада жанжал туды. АПРА партиясының қолдауы болмағандықтан, Бустаманте президенттік өкілеттігінің шектеулі екенін сезді. Перу элитасының көрнекті өкілі (және АПРА партиясының өткір сыншысы) болған ультраконсервативті редактор Франсиско Граня Гарландтың қазасы саяси дағдарысты тудырды, оның кінәсі АПРА-ның үкіметке тигізген ықпалына таңылды. Президент Бустаманте и Риверо дағдарысты басу үшін әскери кабинет құруға мәжбүр болды. 1948 жылдың қазан айында көтерілісші теңізшілер мен офицерлер бес соғыс кемесін басып алды, командирлерін тұтқындады немесе атып өлтірді, және қалың оқ жаудырып, жағалауға десант жасады. Жағалаудағы теңізшілер Әскери-теңіз академиясын, Әскери-теңіз қару-жарақ қоймасын және Реал Фелипе бекінісін басып алды. Үкіметке адал әскерлер көтерілісті басып жаншудан кейін, президент Бустаманте барлық азаматтық құқықтарды тоқтатты. Ол бұл көтерілістің АПРА партиясының ісі екенін мәлімдеді. Президенттің бұйрығымен үкіметтік әскерлер АПРА штаб-пәтерін басып алды, оның газеті "La Tribuna" зауытын тәркіледі және бірнеше танымал Апристаларды қамауға алды. Бірақ әскери кабинет үшін бұл жеткіліксіз болды. Соғыстан кейінгі экономикалық қиындықтар мен күшті кәсіби одақтардың тудырған келіспеушіліктер 1948 жылдың 29 қазанында әскери төңкеріске алып келді, нәтижесінде генерал Мануэль А. Одриа жаңа президент болды. Бустаманте сол күні елден қуылды және Аргентинаға жеткізілді.
During his first seven days as president, Bustamante restored press freedom and full civil rights and freed all political prisoners. He also purged the military, cancelled gambling licenses and took control of the expenditures of the national treasury. One of his important international agreements was to establish that Peruvian sovereignty extended 200 miles out to sea, a doctrine that was widely accepted in international law. As president, Bustamante hoped to create a more democratic government by limiting the power of the military and the oligarchy. Conflict soon arose, however, between the president and Haya de la Torre. Without the support of the APRA party Bustamante found his presidency severely limited. The murder of the ultraconservative editor Francisco Graña Garland, a prominent member of the Peruvian elite (and bitter editorial enemy of the APRA Party), sparked a political crisis that was blamed immediately on the APRA's influence on the Government. President Bustamante y Rivero was forced to name a military cabinet to tide over the crisis. In October 1948, rebel sailors and officers seized five warships, locked up or shot their commanders, sent landing parties ashore under cover of a ragged bombardment. Shore based sailors took over the Naval Academy, the Naval Armory, and the Real Felipe Fortress. After troops loyal to the government crushed the revolt, President Bustamante suspended all civil rights. The insurrection, he declared, had been the work of the APRA Party. Under the President's orders, government troops occupied the APRA headquarters, seized the plant of its newspaper, La Tribuna, and arrested several prominent Apristas. But for the military cabinet, those moves were not enough. Postwar economic problems and strife caused by strong labor unions led to a military coup on October 29, 1948, which led Gen. Manuel A. Odría to become the new president. Bustamante went into exile on the same day and was taken to Argentina.
Төрайымнан кейінгі кезең
Бостанте сүргін кезінде Буэнос-Айресте, Мадридте және Парижде тұрды. 1956 жылғы 9 ақпанда, Одриа билікте болғанда, Бустаманте Перуге қайтып келді, бұл перуліктерді үлкен қызықтыруға түсірді. 1960 жылы ол Гаагадағы Халықаралық соттың мүшесі болып сайланды және 1967 жылдан 1969 жылға дейін соттың президенті қызметін атқарды. 1969 жылы халықаралық құқықтанушы ретінде танылғандықтан, Америка мемлекеттері ұйымы Бустамантені Сальвадор мен Гондурас арасындағы шекаралық қақтығыста делдал ретінде белгіледі, бұл қақтығыс «Футбол соғысы» деп аталды. 1980 жылғы 30 қазанда Лимада (Перу) бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін бұл соғыс бейбіт аяқталды. Перудің бұрынғы президенті ретінде Бустаманте 1979 жылғы Перу Конституциясына сәйкес, 1980 жылдан 1989 жылға дейін өмір бойына сенатор болып сайланды. Ол 1989 жылы Лимада 94 жасында, 95 жасқа толуына төрт күн қалғанда қайтыс болды.
While in exile, Bustamante resided in Buenos Aires, Madrid and Paris. On February 9, 1956, while Odría still in power, Bustamante returned to Peru, causing Peruvians great surprise. In 1960 he was elected a member of the International Court of Justice in The Hague and served as its president from 1967 to 1969. In 1969, due to his recognition as an international jurist, the Organization of American States designated Bustamante as a mediator in the border conflict between El Salvador and Honduras known as the Football War, which ended peacefully after a peace treaty was signed on October 30, 1980, in Lima, Peru. As a former president of Peru, Bustamante was ultimately elected senator for life from 1980 to 1989, as established by the Peruvian Constitution of 1979. He died in Lima in 1989, aged 94, four days before his 95th birthday.