Кіріспе

Ұйымдастырылған пираттық топтар желісі

Уэрез сахнасы, көбінесе The Scene деп аталады, – бүкіл әлем бойынша, құпия, ұйымдастырылған пираттық топтардың желісі. Олар ресми сатылымға түспей тұрып цифрлық медианы тегін алу және заңсыз таратумен айналысады. The Scene компьютерлік ойындар, фильмдер, телешоулар, музыка және порнография сияқты барлық түрдегі цифрлық медианы таратады. The Scene-нің жұртшылықтан жасырылуы тиіс, ол тек қауымдастық мүшелерімен бөлісіледі. Бірақ файлдар жиі қауымдастықтан тыс жерлерге таралып, танымалдылығы артқандықтан, The Scene-нің кейбір мүшелері файлдарды filehosts, torrents және ed2k-ға жүктей бастады. The Scene-нің орталық басшылығы, орналасқан жері немесе басқа да ұйымдық ережелері жоқ. Топтар әрбір санат үшін (мысалы, MP3 немесе TV) ережелер жиынтығын жасайды, ол материалды кодтау үшін міндетті болады. Бұл ережелерге қойма топтарының (қысқаша "grps") материалды жариялау және басқару кезінде орындауы тиіс қатаң талаптар кіреді. Топтар материалды жүктегенде осы ережелерді сақтауға тиіс, ал егер жарияланымда техникалық қателік болса немесе ереже бұзылса, басқа топтар оны "нук" (жаман мазмұн деп белгілеу) жасай алады. Топтар жарияланымды мүмкіндігінше жылдам шығару үшін үнемі бәсекелеседі. The Scene алғаш рет BBS жүйелері пайда болған кезде құрылды және негізінен медиа мазмұнымен айналысып, таратумен шұғылданатын, арнайы білім мен жетілдірілген бағдарламалық қамтамасыз етуді қажет ететін адамдардан тұрады.

Тарих

Вэрез сахнасы 1970-ші жылдары пайда бола бастады, оны бағдарламалық жасақтаманы бұзу және кері инженерия тобының алдыңғылары қолданды. Олардың жұмыстары жекеменшік электрондық бюллетеньдер жүйесінде (BBS) қолжетімді болды. Алғашқы BBS жүйелері АҚШ-та орналасқан, бірақ ұқсас жүйелер Канадада, Ұлыбританияда, Австралияда және Еуропаның материктік бөлігінде де пайда бола бастады. Ол кезде деректерді таратуға қабілетті машинаны құру оңай болған жоқ, және белгілі бір техникалық білімді талап етті; мұндай құру көбінесе техникалық сын-қатер ретінде қарастырылды. BBS жүйелері әдетте бірнеше мегабайт көлемінде материалдарды қамтитын, ал ең жақсы жүйелерде бірнеше телефон желісі және 100 мегабайтқа дейін сақтау кеңістігі болды, бұл сол кезде үлкен шығынға жататын мәселе. Жаңа шыққандар көбінесе ойындар, кейіннен бағдарламалық жасақтамалар болды. Бағдарламалық жасақтаманы дамыту әлемі материалды таратуға қарсы шаралар қабылдаған сайын, және таратуға қажетті бағдарламалық және аппараттық құралдар баршаға қолжетімді болған сайын, Scene өзгерістерге бейімделіп, қарапайым таратудан көшіру құқығын бұзуға және коммерциялық емес кері инженерияға көшті. Топтар өздерінің мүмкіндіктерін одан әрі күрделі және жетілдірілген бағдарламалық қамтамасыз ету, графикалық өнер және кейіннен музыка (демосцена) арқылы көрсетті. Заңсыз ештеңе жасамайтын қоғамдық топтар (артсцена, демосцена және т.б.) ақырында бөлініп шықты. Топтың жарнамалық материалдарын (кодтау/графикалық/музыкалық презентациялар) қамтитын бағдарламалар Scene арқылы таратылатын жеке бағдарламаларға айналды, олар Intros деп, кейіннен Cracktros деп аталды. Демосцена, әсіресе Скандинавияда күшті дамыды, онда жыл сайын жиналыстар өткізіледі.

Рұқсат беру тәртібі

Материалды шығарарда топтар алдымен дұрыс кодтау керек, ядролық оқтан қорғану үшін, бұл әлеуетті пайдаланушыларға ескерту ретінде көрінеді. Кодталғаннан кейін олар файлдарды топсайтқа, барлық файлдардың бастапқы көзі болып табылатын үлкен өткізгіштікке ие FTP-серверге жүктейді. Жүктеу аяқталғаннан кейін, олар команданы орындайды, бұл топсайттың IRC арнасында, IRC боты мен IRC скрипті арқылы, белсенділікті қадағалап, жариялаудың атауын және санатын жариялайды. Бұл FTP-сервер мен IRC жасырылған және жұртшылыққа жабық. Жаңа шығарылымдар әртүрлі қоғамдық веб-сайттарда 0 секундтан (ресми сахнадан кейін секундтар немесе минуттар ішінде) жарияланады. Бұл "алдын ала" шығарылым деп аталады. Бұл орындалғаннан кейін, сол материалдың барлық басқа шығарылымдары дубликаттар ("дуптар") ретінде ядролық оқтан жойылады. Дегенмен, егер техникалық қателік болса немесе файл категорияның ережелерін бұзса, бастапқы "алдын ала" шығарылым жойылады. Басқа топтар содан кейін сол материалды кодтап, файл атауында "PROPER" белгісімен шығарады. Сол топ файлды "REPACK" деп белгілеп, қайта кодтауға да болады. Егер мәселе негізгі мазмұннан басқа нәрсе болса, сол топ "DIRFIX", "NFOFIX" сияқты "жөндеуді" шығара алады. Релиз топтары көбінесе FTP үлесі бойынша шектеулерден босатылады, ал топсайттың IRC арналарындағы "жарыскерлерге" үлес беріледі. Жарыскерлер FXP бағдарламалық жасақтамасын және автоматты сауда бағдарламалық жасақтамасын қолдана отырып, бір FTP-ден екінші FTP-ге және FTP сайт сақиналарына (бір-бірімен байланысты арнайы серверлер тобы) шығарылымдарды таратады. IRC сайт арналары өзіндік қорғану үшін +s (жасырын), +p (жеке) және +i (шақыру арқылы ғана) режимдерін пайдаланады. The Scene-дегі әрбір шығарылым материалды қамтитын папкадан (кейде RAR бөліктеріне бөлінеді), сондай-ақ NFO және SFV файлдарынан тұрады. NFO – кодталған файлдар туралы маңызды ақпаратты қамтитын мәтіндік файл, соның ішінде файл PROPER немесе REPACK болса, ядролық оққа түсіру себебі де көрсетіледі. Жақсы жасалған NFO файлында топтың мақсаты, қабылдау шарттары, сәлемдесулер және байланыс ақпараты болуы мүмкін; көптеген топтар файл үшін стандартты ASCII сурет үлгісін пайдаланады, ал ең өнімділері көркемдік шешімдерді көрсетеді. SFV файлы тексеру сомаларын пайдаланып, шығарылымның файлдары дұрыс жұмыс істеп жатқанын және зақымдалмағанын немесе өзгертілмегенін қамтамасыз етеді. Бұл әдетте QuickSFV немесе SFV Checker сияқты сыртқы бағдарламаның көмегімен жасалады. Релиздерде NFO немесе SFV файлының болмауы, әдетте, ядролық оққа түсіруге әкеледі, өйткені олар The Scene ұстанатын warez стандартының маңызды бөліктері болып табылады. 2012 жылы The Scene-де 100-ден астам белсенді топ материал шығарды. Күн сайын 1000-нан астам шығарылым жасалады, ал 2012 жылға дейін барлығы бес жарым миллионнан астам шығарылым жасалды. 2023 жылға қарай шығарылымдар саны 2012 жылғы көрсеткіштен екі есеге артып, 11 миллионнан асты. Қазір 400-ден астам белсенді сахналық топ жұмыс істеп жатыр, күн сайын 2000-нан астам шығарылым жасалады.