Жодо Синсю буддалық тобының феодалдық Жапониядағы көтерілісі

Кіріспе

Феодалдық Жапониядағы билеушілеріне қарсы көтерілген Джодо Шиншу буддизмін ұстанатындар Икко Икки (一向一揆) – 15-16 ғасырларда Жапонияның бірнеше аймақтарында құрылған бүлікшіл немесе тәуелсіз адамдардың топтары; Буддизмнің Джодо Шиншу сектасының күшімен қолданып, олар губернаторлардың немесе даймёлердің билігіне қарсы шықты. Көбінесе дін қызметкерлері, шаруалар, саудагерлер және сектаны ұстанған жергілікті феодалдардан құралған, кейде сектаға жатпайтындармен де байланыс жасайтын. Олар бастапқыда аз ғана деңгейде ұйымдастырылды; егер оларға әсер еткен бір адам болса, ол сол кездегі Джодо Шиншу Хонган-дзи сектасының басшысы Ренньо болды. Ол Икко Иккидің діни ынтасын ғибадатханаларын қорғау үшін пайдаланған болуы мүмкін, бірақ сонымен қатар жалпы Икко қозғалысының кең әлеуметтік көтерілісінен және әсіресе шабуылдық зорлық-зомбылықтан алыс болуға тырысты. Сол кездегі отты қарулардың жетілуімен Икко Икки қозғалысы күрт өсіп, үкіметке нақты қауіп төндіре алатын, себебі шаруа немесе саудагер бірнеше күннің ішінде өзін қабілетті, жылдамды қозғалатын артиллерияшыға айналдыра алатын.

Тарих

Сансомның айтуынша, "Ненбуцудың Икко (Бір ниетті) сектасы, яғни Будда есімін айту – бұл Амидаға табынудың Шинранның үйретімінен туындаған, сенім арқылы құтқарылудың белсенді доктринасы". Сансомның сөзіне қарағанда, 13 ғасырда шағын жер иелерінің жаңа тобы – джизамурайлар "өздерін өзара қорғану үшін лигалар (икки) құрды", себебі олар "өздерінің аймақтарында ұзақ уақыттан бері орныққан жақсы жауынгер отбасыларынан шыққан және экономикалық және әлеуметтік мүдделерін жаңа келгендерден қорғауға бейілді болған". Ширахата Икки, "Ақ Ту көтерілісі", және Микадзуки Икки, "Жарты Ай көтерілісі" – Ашикага шогунатына қарсы болған көптеген көтерілістердің мысалдары. Бүкіл провинцияны қамтыған көтеріліс Куни Икки (куни – провинция деген мағынаны білдіреді) деп аталды. Көтерілістер 1351, 1353, 1369, 1377, 1384–1386 және 1366–1369 жылдары болды. 15 ғасырдағы Тсучи Икки немесе До Икки көтерілістері жақсы ұйымдастырылған және "шаруалардың рөлі айқын байқалды". Сансомның мәлімдемесіне сәйкес, 1477 жылы Онин соғысы аяқталғанда, "көптеген икки мүшелері" монастырлар мен киелі орындарды басып алды және "бай азаматтарды қорқыту үшін күндіз-түні ескерту қоңырауларын соқты". Икко икки бастапқыда Ренньоның ілімімен келісетін, бірақ біртілдік және ұйымдаспаған жандардың тобы болды. Оның миссионерлік қызметі және 1457 жылы Киото Хонган-дзиінің абысы лауазымына тағайындалуы оған "өз ойларын сөзбен де, іспен де" білдіруге мүмкіндік берді. 1465 жылы Ренньо Киотодан қашуға мәжбүр болды және 1471 жылы Эчизен провинциясында Хонган-дзи филиалы – Йошизаки гобосын құрды. Осы киелі орында ол шаруалар мен егіншілердің арасында көптеген ізбасарларды жинады. Шамамен 1486 жылы алғашқы зорлық-зомбылық көтерілісі болды, бұл Икко икки тарапынан жасалған алғашқы ірі ұйымдастырылған әрекет болды. Олар Кага провинциясының билеушісін құлатып, оны өздері басқарды; бұл жапон тарихында қарапайым халықтың тобы провинцияны басқарған алғашқы жағдай болды. Ренньо бейбітшілдікке ұмтылып, оны үйретті. Ол тек өзінің тұрған қиын кезеңдерінен қорғану үшін өзін-өзі қорғауды жақтады. Даймё, самурайлар, елдің барлық аймақтарында үнемі территория үшін соғысып тұрды. Сондықтан Ренньо өз сектасының киелі орындарын нығайтып, шабуылдардан қорғауға тырысты. Икко икки көтерілістеріне оның харизматикалық басшылығы мен халыққа жақын ілімдері ықпал еткенімен, ол оларды ешқашан қолдаған жоқ. Дегенмен, Ренньо 1499 жылы қайтыс болғаннан кейін де көтерілістер жалғасты. Ол құрған Жодо Шиншю сектасы да тарады. Олар Осаканың жанындағы Ишияма Хонган-дзиде, Овари және Исе провинцияларының шекарасындағы Нагасимада және Микава провинциясындағы бірнеше киелі орындарда бекіністер құрды. Алайда, 16 ғасырдың соңына қарай олардың өсіп келе жатқан саны мен күші сол кездегі ірі самурай басшыларының назарын аударды. Токугава Иэясу Микава провинциясының сохейлері көтеріліп, провинцияны басып алады деп қорқып жүрді. 1564 жылы оның әскерлері Жодо шу сохейлерінің көмегімен Микава Икко иккиді Азукизака шайқасында жеңді. Икки Токугава Иэясу мен Ода Нобунага сияқтылардың ашуын олардың әскери күшінен гөрі экономикалық және саяси қауіп-қатер тудырғандықтан қоздырды. Ишияма Хонган-дзи және басқа да икки бекіністері маңызды сауда жолдарында орналасқан және Нобунаганың басты аумақтық мақсаттарына сәйкес келген аймақтарды басып алған. Елдің батыс бөлігінен астанаға барған барлық жолдар икки немесе олардың одақтастарының бақылауында болды, ал икки қозғалысының халыққа жақын тамырлары оларға айтарлықтай экономикалық күш берді. Нобунага осы себептерге байланысты Икко иккиді жоюға тырысты, сондай-ақ олар өзінің барлық негізгі жауларымен немесе бәсекелестерімен одақтас болды. Ашикага Йошиакиге Нобунага шогун болуына қатты қолдау көрсеткен, бірақ олардың қарым-қатынасы нашарлаған кезде иккиге жүгінді. Иккидің Мори, Азай және Асакура кландарымен де күшті одақтастары болды. Асакураның Эчизен провинциясындағы бекінісінде, қазіргі Фукуи префектурасында, Нобунага өзінің генералдарына 1575 жылдың тамызында Ажимано ауылындағы халықты өлтіруге бұйрық берді. Ода Нобунаганың әскерлері Ишияма Хонган-дзи және Нагашима бекіністерін бірнеше рет қоршап алды. Әрбір бекіністі басып алуға бірнеше рет тырысқаннан кейін, ол сәттілікке жетті. Икко иккиге жауап ретінде Шин буддизмі қудаланды, бұл какуре ненбуцу құпия қоғамдарының құрылуына себеп болды.

According to Sansom, "The Ikko (Single Minded) sect of Nenbutsu, or Buddha calling is a branch of the worship of Amida developed from the teaching of Shinran into an aggressive doctrine of salvation by faith." In the 13th century, the jizamurai, a new class of small landowners, "formed leagues (ikki) for mutual defence", since they came from "good warrior families, long established in their own districts, and they were determined to protect their interests, both economic and social, against newcomers", according to Sansom. The Shirahata Ikki, "White Flag Uprising", and Mikazuki Ikki, "Crescent Uprising", were examples of the numerous risings against the Ashikaga shogunate. An uprising involving an entire province was called a Kuni Ikki (kuni meaning province). Uprisings took place in 1351, 1353, 1369, 1377, 1384–1386, and 1366–1369. The risings in the 15th century, Tsuchi Ikki or Do Ikki, were better organized "and the peasants appear to have played a more prominent part". At the conclusion of the Ōnin War, in 1477, "many of the members of the numerous ikki" occupied the monasteries and shrines, and "would ring the warning bells day and night, hoping to terrify the rich citizens", according to Sansom. The Ikkō ikki were, at first, disparate and disorganized followers of Rennyo's teachings. His missionary work, and his appointment to the position of abbot of the Kyoto Hongan ji, was in 1457, allowed him to "express in words and deeds" his unorthodox views. In 1465, Rennyo was forced to flee Kyoto, and established a new Hongan ji branch temple, Yoshizaki gobō, in Echizen Province in 1471. It was at this temple that he began to attract a significant following among peasants and farmers. About 1486 brought the first violent uprising, the first major organized action on the part of the Ikkō ikki. They overthrew the governor of Kaga Province, and took control of it for themselves; this represented the first time in Japanese history that a group of commoners ruled a province. Rennyo was a pacifist and taught pacifism. He advocated self defense only as a guard against the particularly tumultuous times in which he lived. Daimyō, samurai warlords, fought one another for territory nearly constantly, across the entire country. Rennyo thus saw to it that the temples of his sect were fortified and defended from attackers. Though it was his charismatic leadership and populist teachings that inspired the fervor which powered the Ikkō ikki uprisings, he never advocated or supported them. The uprisings continued nevertheless, past Rennyo's death in 1499, and the sub sect of Jōdo Shinshū that he had founded spread as well. They established themselves in fortresses at Ishiyama Hongan ji, just outside Osaka, and in Nagashima, on the borders of Owari and Ise Provinces and in a series of temples in Mikawa Province as well. Towards the end of the 16th century, however, their growing numbers and strength caught the attention and concern of the great samurai leaders of the time. Tokugawa Ieyasu worried that sōhei of Mikawa Province would rise up and seize the province. In 1564, his forces, with the help of Jōdo shū sōhei, defeated the Mikawa Ikkō ikki in the Battle of Azukizaka. The ikki attracted the ire of the likes of Tokugawa Ieyasu and Oda Nobunaga due to the economic and political threat they posed, more so than as a result of their military might. Ishiyama Hongan ji and other strongholds of the ikki lay across major trade routes and occupied the same areas that Nobunaga saw as his primary territorial objectives. Nearly every road to the capital from this western part of the country was controlled by the ikki or their allies, and the populist roots of the ikki movement gave them significant economic power as well. Nobunaga in particular sought the destruction of the Ikkō ikki for these reasons, and because they allied themselves with nearly every one of his major enemies or rivals. Ashikaga Yoshiaki was once strongly supported in his claim to become Shōgun by Nobunaga, but turned to the ikki when their relationship soured. The ikki also had powerful allies in the Mōri, Azai, and Asakura clans. In the Asakura stronghold of Echizen province, today's Fukui prefecture, Nobunaga ordered his generals to kill the people in Ajimano village in August 1575 as noted in The Chronicle of Lord Nobunaga. The Ishiyama Hongan ji and Nagashima fortresses were besieged several times by the forces of Oda Nobunaga. After several failed attempts at seizing each emplacement, he eventually succeeded. Shin Buddhism was persecuted in response to the Ikkō ikki, which caused the formation of kakure nenbutsu secret societies.