Тоётоми Хидэёси: Жапонияны біріктірген самурай

Кіріспе

Жапон самурайы және даймиосы (1537–1598)

Тоётоми Хидэёси (豊臣秀吉), сондай-ақ Киношита Токитиро (木下藤吉郎) және Хасиба Хидэёси (羽柴秀吉) деп белгілі, соңғы Сэнгоку және Азути-Момояма кезеңдеріндегі жапон самурайы және даймиосы (феодалдық әмір) болды және Жапонияның екінші "Ұлы біріктірушісі" ретінде танылды. Ол шаруа отбасынан шыққан болса да, оның үлкен билігі оған императорлық регенттің дәрежесі мен атағын сыйлады; 関白; [[Сэссё және Кампаку және мемлекеттік канцлер; 太政大臣; Дайдзё дайдзин, аристократия класындағы ең жоғары лауазым және атақ. Ол тарихта туған тегі асыл болмаған алғашқы Кампаку болды. Кейін ол Кампаку лауазымын және атағын өзінің жүрек туысы Тоётоми Хидэцугуға берді. Ол өмірінің соңына дейін 太閤; [[Сэссё және Кампаку, зейнеткер Кампаку атағымен билік етті. Оның шогун (征夷大将軍) атағын алудан бас тартуының немесе ала алмауының себебі шаруа тегінен шыққандығы болды деп есептеледі, бірақ нақты белгілі емес. Хидэёси көрнекті әмір Ода Нобунаганың қызметшісі ретінде шаруа отбасында өсіп, жапон тарихындағы ең күшті тұлғалардың біріне айналды. Хидэёси 1582 жылы Хонно-дзи оқиғасынан кейін Нобунаганың орнын басып, Нобунаганың Жапонияны біріктіру науқанын жалғастырды, бұл Сэнгоку кезеңінің аяқталуына әкелді. Хидэёси Жапонияның де-факто басшысы болды және 1580-ші жылдардың ортасына қарай дайдзё дайдзин және кампаку лауазымдарын иеленді. Хидэёси 1592 жылы Кореяға жапон шапқыншылығын бастады, бастапқыда сәттілікке жетті, бірақ соңындағы әскери тұрақсыздық оның 1598 жылы қайтыс болғанға дейін беделін түсірді. Хидэёсидің жас ұлы және мұрагері Тоётоми Хидэёри 1600 жылы Секигахара шайқасында Токугава Иэясумен жеңіліске ұшырады, бұл Токугава сёгунатының құрылуына әкелді. Хидэёсидің билігі Жапонияның Азути-Момояма кезеңінің көп бөлігін қамтиды, бұл кезең оның Момояма қамалының атымен аталды. Хидэёси Жапонияда елеулі және ұзаққа созылған мұра қалдырды, оның ішінде Осака қамалы, Токугава таптық жүйесі, самурайлардың қару-жараққа ие болуына шектеулер, сондай-ақ көптеген храмдардың салынуы және қалпына келтірілуі, олардың кейбіреулері бүгінгі күнге дейін Киотода сақталған.

Toyotomi Hideyoshi (豊臣秀吉), otherwise known as Kinoshita Tōkichirō (木下藤吉郎) and Hashiba Hideyoshi (羽柴秀吉), was a Japanese samurai and daimyō (feudal lord) of the late Sengoku and Azuchi Momoyama periods and regarded as the second "Great Unifier" of Japan. Although he came from a peasant background, his immense power earned him the rank and title of Imperial Regent; 関白; [[Sesshō and Kampaku and Chancellor of the Realm; 太政大臣; Daijō daijin, the highest official position and title in the nobility class. He was the first person in history to become a Kampaku who was not born a noble. He then passed the position and title of Kampaku to his nephew, Toyotomi Hidetsugu. He remained in power as 太閤; [[Sesshō and Kampaku, the title of retired Kampaku, until his death. It is believed, but not certain, that the reason he refused or could not obtain the title of shogun (征夷大将軍), the leader of the warrior class, was because he was of peasant origin. Hideyoshi rose from a peasant background as a retainer of the prominent lord Oda Nobunaga to become one of the most powerful men in Japanese history. Hideyoshi succeeded Nobunaga after the Honnō ji Incident in 1582 and continued Nobunaga's campaign to unite Japan that led to the closing of the Sengoku period. Hideyoshi became the de facto leader of Japan and acquired the prestigious positions of daijō daijin and kampaku by the mid 1580s. Hideyoshi launched the Japanese invasions of Korea in 1592 to initial success, but eventual military stalemate damaged his prestige before his death in 1598. Hideyoshi's young son and successor Toyotomi Hideyori was displaced by Tokugawa Ieyasu at the Battle of Sekigahara in 1600 which would lead to the founding of the Tokugawa Shogunate. Hideyoshi's rule covers most of the Azuchi–Momoyama period of Japan, partially named after his castle, Momoyama Castle. Hideyoshi left an influential and lasting legacy in Japan, including Osaka Castle, the Tokugawa class system, the restriction on the possession of weapons to the samurai, and the construction and restoration of many temples, some of which are still visible in Kyoto.

Ерте өмір (1537-1558)

Тоётоми Хидэёши туралы 1570 жылға дейін, ол сақталған құжаттар мен хаттарда пайда бола бастағанға дейін, өте аз мәлім. Оның өмірбаяны 1577 жылы басталады, бірақ онда Хидэёси өзінің өткені туралы аз ғана айтқан. Дәстүр бойынша, Хидэёси 1537 жылдың 16 ақпанында жапон күнтізбесі бойынша (Юлиан күнтізбесі бойынша 17 наурыз, ал пролептикалық Григориан күнтізбесі бойынша 27 наурыз) Накамура, Овари провинциясында (қазіргі Нагоя қаласының Накамура ауданы), құлаған Ашикага шогунаты тұсындағы шатастыққа толы Сеңгоку кезеңінде дүниеге келген. Хидэёшидің самурай тегі болмаған, ал оның әкесі Киношита Яэмон – самурайлардың жаяу әскері ретінде жұмыс істеген асигару шаруасы болған. Хидэёшидің тегі болмаған, балалық шағындағы есімі Хиёши мару (日吉丸) – «Күннің сыйы» болған, бірақ оның басқа да нұсқалары бар. Яэмон Хидэёши жеті жасқа толғанда, 1543 жылы қайтыс болды. Көптеген аңыздарда Хидэёшидің жас кезінде ғибадатханаға білім алуға жіберілгені, бірақ ол ғибадатхана өмірін қабылдамай, оқиғалар іздеуге кеткені айтылады. Киношита Токикиро (木下藤吉郎) деген атпен ол алғаш рет Имагава кланына Мацушита Юкицунаның ([[:ja:松下之綱]) жергілікті билеушісінің қызметшісі ретінде қосылды. Хидэёси Суруга провинциясындағы даймё Имагава Йошимотоның жеріне дейін сапар шегіп, біраз уақыт қызмет етті, бірақ Мацушита Юкицунаның сеніп тапсырған ақшасымен қашып кетті.

Нобунаганың (15581582) тұсында қызмет ету

1558 жылы Хидэёси өзінің туған провинциясы Оваридың билеушілері – қуатты Ода кланының асигаруы болды, енді оның басшысы амбициялы Ода Нобунага еді. 1560 жылы Окехазама шайқасында Нобунага оның талантын байқағаннан кейін, Нобунага Имагава Ёсимотоны жеңген кезде, ол Нобунаганың сенімді вассалдарының біріне айналды. 1561 жылы Хидэёси Минамото Ёримицудың ұрпағы Асано Нагакацудың асырап алған қызы Онеге үйленді. Хидэёси Суномата қамалын жөндеу жұмыстарын кіші туған ағасы Хасиба Коичиромен, Хачисука Масакацумен және Маэно Нагаясумен бірге жүргізді. Хидэёсидің күш-жігері жақсы қабылдады, себебі Суномата жау территориясында орналасқан еді. Аңыз бойынша, Хидэёси Суноматада бір түндік бекініс салған, Инаба тауына құпия жол тапқан, содан кейін жергілікті гарнизонның көп бөлігі бағынып берді. 1568 жылы Хидэёси Нобунаганың ең көрнекті генералдарының бірі болды, соңынан Хашиба Хидэёси (羽柴秀吉) деген есімді алды. Жаңа тегі екі таңбадан тұрды, олардың әрқайсысы Оданың жақын серіктері Нива Нагахиде (Нива Нагахиде) мен Шибата Кацуиеден (Шибата Кацуие) алынған, ал жаңа есім Акечи Мицухиде (Акечи Мицухиде) мен Мори Ёсинариден (Мори Ёсинари) таңбаларды қамтиды. 1570 жылы Хидэёси Канегасакиде Азай және Асакура әскерлерінен Нобунаганың шегінуін қорғады. Хидэёсидің әміршісінің қашуын қорғауы – Нобунаганың қол астындағы оның атақты ерліктерінің бірі. Кейін, 1570 жылғы маусымда Анегава шайқасында, онда Ода Нобунага Токугава Иэясумен одақтасып, Азай және Асакура кландарының екі қамалын қоршауға алды, Хидэёси алғаш рет ашық шайқасқа Ода әскерлерін жетектеуге тағайындалды. 1573 жылы Азай және Асакураға қарсы жеңіске жеткеннен кейін Нобунага Хидэёсиді Оми провинциясының солтүстік бөлігіндегі үш округтің даймёсы етіп тағайындады. Бастапқыда Хидэёси бұрынғы Азай штабындағы Одани қамалында орналасқан, бірақ Кунитомо қаласына көшіп, оны Нобунагаға құрмет көрсету үшін «Нагахама» деп атады. Кейін Хидэёси Бива көлінің жағасындағы Имахама портына көшіп, онда Имахама қамалын салуды бастады және бірнеше жыл бұрын Азай мен Асакура құрған жақын маңдағы Кунитомо қару-жарақ фабрикасын бақылауға алды. Хидэёсидің басқаруымен фабриканың қару-жарақ өндірісі күрт өсті. Кейін Хидэёси 1573 жылы Нагасиманы қоршауға қатысты. 1574 жылы Хидэёси Араки Мурасигемен бірге Итами қамалын басып алды, ал 1575 жылы Нагашино шайқасында Такеда кланына қарсы күресті. 1576 жылы он бір жылдық Ишияма Хонган соғысының бір бөлігі болған Мицуджи қамалына қатысты. Кейін Нобунага Хидэёсиді Химедзи қамалына Чюгоку аймағын Мори кланынан жаулап алуға жіберді. Хидэёси Тедоригава шайқасында (1577), Мики қамалында (1578), Тотори қамалында (1581) және Такамацу қамалында (1582) шайқасты. 1597 жылы құрылыс аяқталып, қамал Хидэёси қайтыс болғаннан кейін Тоётоми кланының соңғы бекінісіне айналды.

In 1558, Hideyoshi became an ashigaru for the powerful Oda clan, the rulers of his home province of Owari, now headed by the ambitious Oda Nobunaga. After Nobunaga noticed his talents at the Battle of Okehazama in 1560, when Nobunaga defeated Imagawa Yoshimoto, he became one of Nobunaga's trusted retainers. In 1561, Hideyoshi married One, the adopted daughter of Asano Nagakatsu, a descendant of Minamoto no Yorimitsu. Hideyoshi carried out repairs on Sunomata Castle with his younger half brother, Hashiba Koichirō, along with Hachisuka Masakatsu, and Maeno Nagayasu. Hideyoshi's efforts were well received because Sunomata was in enemy territory, and according to legend Hideyoshi constructed a fort in Sunomata overnight and discovered a secret route into Mount Inaba, after which much of the local garrison surrendered. and despite his peasant origins, in 1568 Hideyoshi became one of Nobunaga's most distinguished generals, eventually taking the name Hashiba Hideyoshi (羽柴秀吉). The new surname included two characters, one each from Oda's right hand men, Niwa Nagahide (Niwa Nagahide), Shibata Katsuie (Shibata Katsuie) and the new given name included characters from Akechi Mitsuhide (Akechi Mitsuhide), Mori Yoshinari (Mori Yoshinari). In 1570, Hideyoshi protected Nobunaga's retreat from Azai Asakura forces at Kanegasaki. Hideyoshi's rear guard defense of his lord's escape is one of his fabled accomplishments under Nobunaga. Later in June 1570, at the Battle of Anegawa, in which Oda Nobunaga allied with Tokugawa Ieyasu to lay siege to two fortresses of the Azai and Asakura clans, Hideyoshi was assigned to lead Oda troops into open battle for the first time. In 1573, after victorious campaigns against the Azai and Asakura, Nobunaga appointed Hideyoshi daimyō of three districts in the northern part of Ōmi Province. Initially, Hideyoshi based at the former Azai headquarters at Odani Castle but moved to Kunitomo town and renamed it "Nagahama" in tribute to Nobunaga. Hideyoshi later moved to the port at Imahama on Lake Biwa, where he began work on Imahama Castle and took control of the nearby Kunitomo firearms factory that had been established some years previously by the Azai and Asakura. Under Hideyoshi's administration, the factory's output of firearms increased dramatically. Later, Hideyoshi participated in the 1573 siege of Nagashima. In 1574, Hideyoshi along with Araki Murashige, captured Itami Castle and later in 1575, fought in the Battle of Nagashino against the Takeda clan. In 1576, he took part at the Siege of Mitsuji, part of the eleven year Ishiyama Hongan ji War. Later, Nobunaga sent Hideyoshi to Himeji Castle to conquer the Chūgoku region from the Mori clan. Hideyoshi then fought in the Battle of Tedorigawa (1577), the siege of Miki (1578), the siege of Tottori (1581) and also Siege of Takamatsu (1582). in 1597, construction was completed and the castle would become the last stronghold of the Toyotomi clan after Hideyoshi's death.

Кацуиемен қақтығыс

1582 жылдың соңында Хидэёси өте күшті позицияда болды. Ол күшті даймёларды Киёсу қамалына шақырып, Нобунаганың мұрагерін анықтауды тапсырды. Ода Нобукацу мен Ода Нобутака араздасып, Хидэёши оның орнына Нобунаганың немересі Самбошиді таңдады, оның екінші аты Хиденобу болды. Кацуи бастапқыда Нобунаганың немересі Самбошидің таңдалуын қолдады, бірақ кейін Нобунаганың үшінші ұлы Ода Нобутаканы қолдады, оған Кацуи генпуку рәсімін өткізген еді. Одан кейін ол Ода Нобутакамен және Такигава Казумасумен бірігіп, Ода Нобукацумен одақтасқан Хидэёшиге қарсы шықты. Хидэёси Ода кланының басқа екі ағасы Нива Нагахиде мен Икеда Цунеокидің қолдауын алған соң, Хиденобудың мәртебесін және Ода кланындағы өзінің ықпалын бекітті. Ол Нобунаганың провинцияларын генералдарға бөліп берді және оған басқаруға көмектесу үшін төрт генералдан тұратын кеңес құрды. Тоётоми Хидэёши мен Шибата Кацуие арасындағы шиеленіс жылдам өршіп, келесі жылы Шидзугатакэ шайқасында Хидэёши Кацуие әскерін талқандады. Осылайша Хидэёши өзінің билігін консолидациялап, Ода кланының көп бөлігімен мәміле жасап, 30 провинцияны бақылауға алды. Иэясу мен Хидэёши тікелей соғыспаған, бірақ Иэясу екіншісінің одақтастарының ілгерілеуін шектеуге үкім шығарды. Соңында, Хидэёши мен Иэясу Икеда Цунеоки мен Мори Нагайошидің қазасы туралы хабарды естігеннен кейін, әскерлерін кері қайтарды. Кейін Хидэёши Нобукацумен және Иэясумен бейбіт келісімге келді, бұл Токугава мен Хасиба кландары арасындағы соғысқа формальды себепті жойды. Хидэёши Токугава Иэясуға кіші қарындасы Асахи но ката мен анасы Омандокороны кепіл ретінде жіберді.

Тойотоми кланы және Император сотының тағайындалуы

Ода Нобунага сияқты, Хидэёси де ешқашан сёгун атағына қол жеткізбеді. Оның орнына, ол Фудзивара кланының ең асыл тегінен шыққан Коноэ Сакихисаның өзіне асырап алуын ұйымдастырды және жоғары сарай шенеуінің (Дайдзё дайдзин) бірнеше лауазымын, соның ішінде 1585 жылы Императордың регенті (кампаку) деген беделді қызметін иеленді. 1585 жылы Императорлық сарай Хидэёсиге Фудзивараның орнына жаңа кландық атау – Тойотомиді ресми түрде берді.

Негоро-дзи жорығы

Кейін 1585 жылы Хидэёси Негоро-дзиді қоршауға алып, Кии провинциясын бағындырды. Негоро гуми, Негоро-дзидің жауынгер монахтары, отты қару қолдануда өте шебер болды және Буддизмнің Шингон сектасының бір тармағы – Шингидің адал ізбасарлары еді. Олар Икко-иккимен және Токугава Иэясумен, Тоётомидің басты қарсыластарының бірімен одақтасты. Әсіресе, өткен жылы Комаки және Нагакуте шайқасында Токугаваны қолдағандары үшін Хидэёсидің ашуын қоздырды. Хидэёсидің әскері аймақтағы басқа да жауынгер монахтардың бекіністеріне шабуыл жасағаннан кейін, Негоро-дзи монастырына екі жағынан шабуыл жасады. Осы кезде Негоро гумидің көпшілігі Ота қаласына қашып кеткен еді. Кейін Хидэёси Ота қаласын қоршауға алды. Кешен өртенді, дін қызметкерлерінің үйлерінен басталып, ал Хидэёсидің самурайлары өртенген ғимараттардан қашып шыққан монахтарды қырды.

Шикоку жорығы

1585 жылы Шикокуға жасалған шабуылда Тойотоми әскерлері Жапонияның төрт негізгі аралының ең кішісі – Шикоку аралын Чоссокабе Моточикадан тартып алды. Тойотоми Хиденага, Тойотоми Хидецугу, Укита Хидеи және Мори кланының "Екі өзені" – Кобаякава Такакаге мен Киккава Мотохару бастаған Тойотоми күштері 113 000 сарбазбен келді. Оларға қарсы Чоссокабедің 40 000 әскері тұрды. Хидэёши армиясының үлкен күшіне және кеңесшілерінің ұсыныстарына қарамастан, Моточика өз жерлерін қорғау үшін шайқасуды жөн көрді. Шайқастар Ичиномия қамалының 26 күнге созылған қоршауымен аяқталды. Чоссокабе қамалды бұзуға әлсіз тырыс жасады, бірақ соңында бас берді. Оған Тоса провинциясын сақтап қалуға рұқсат берілді, ал Шикокудың қалған бөлігі Хидэёшидің генералдары арасында бөлістірілді.

Тояма жорығы

1585 жылдың тамыз айының соңында Хидэёси Этчу провинциясы мен Хида провинциясына шабуыл жасады. Тоётоми Хидэёси Канамари Нагачиканы Хиданың Анегакодзи кланын жоюға жіберді, ол Тояма қамалын қоршауға кірісті. Тояма қамалының гарнизонына бұрынғы одақтасы Сасса Наримаса басшылық етті. Хидэёси шамамен 100 000 сарбазын Сасса Наримасаның 20 000 әскеріне қарсы жетектеп, нәтижесінде Наримасаның қорғанысы күйреп, Этчу және Хида провинцияларында Тоётоми үстемдігіне жол ашты.

Кюсю жорығы

1586 жылы Тоётоми Хидэёси Кюсюді басып алып, Шимазу кланынан билікті тартып алды. Хидэёшидің жартылай інісі Тоётоми Хиденага Кюсюдің шығыс жағалауындағы Бунгоның оңтүстігіне түсті. Ал Хидэёси өзінің әскерін батысқа қарай, Чикудзен провинциясы арқылы жетектеді. Сол жылы, Шимазу әскерінің 30 мың сарбазына қарсы 200 мың сарбазбен, екі бауыр Шимазудың туған жері Сацума провинциясында кездесті. Олар Шимазу кланының отаны – Кагосима қамалын қоршады. Шимазулар қарсылық көрсетпей берілді, бұл Хидэёшиге Кантоның Ходзо кланына, оған қарсы соңғы үлкен кланға назар аударуға мүмкіндік берді. 1587 жылдың соңында Хидэёси Киришитан даймиоларын бақылауға алу үшін христиан миссионерлерін Кюсюден қуды. Бірақ ол еуропалықтармен көп сауда жасағандықтан, жеке христиандар ресми түрде назардан тыс қалды.

Қилыстар аулау

1588 жылы Хидэёси қарапайым шаруалардың қару ұстауын тыйымдап, қару-жарақ тәркілеу мақсатында семсер аулауды бастады. Семсерлер Будданың мүсінін жасау үшін балқытылды. Бұл шара шаруалардың көтерілісін тоқтатты және жеке даймолардың еркіндігінен айырылып, елдегі тұрақтылықты арттырды.

Одавара жорығы

1590 жылы Хидэёси Канто аймағындағы Ходжо кланына қарсы Одавара жорығын жүргізді. Бұл Хидэёси мен Токугава Иэясу арасындағы одақ қатысқан алғашқы шайқас ретінде ерекшеленеді. 220 000 сарбаздан тұратын Тоётоми Хидэёшидің зор әскері Одавара қамалын және оның 82 000 сарбаздан тұратын Ходжо гарнизонын қоршап алды, бұл "самурай тарихындағы ең ерекше қоршау линиялары" деп аталды. Самурайлар нағашы әйелдер, жезөкшелер, музыканттар, акробаттар, от жегіштер мен жонглерлер сияқты түрлі ойын-сауықтарды тамашалады. Қорғаушылар қамалдың қабырғаларында аркебуздарымен және қару-жарақтарымен ұйықтады; олардың саны аз болғанымен, Хидэёшиді шабуылға барудан қайтарды. Үш айдан кейін Ходжо Ишигакияма Ичия қамалының күтпеген пайда болуынан соң күресуге деген ниеттерін жоғалтып, қарсылық көрсетуді тоқтатты. Бұл Хидэёси билігіне соңғы қарсылықты жойды. Оның жеңісі Сенгоку дәуірінің аяқталуын білдірді. Қоршау кезінде Хидэёси Иэясуға Канто аймағындағы Ходжо билеген сегіз провинцияны, Иэясудың бес провинциясын тапсыру шартымен ұсынды. Иэясу бұл ұсынысты қабылдады.

Сен но Рикюдің өлімі

1591 жылдың ақпан айында Хидэёси Сен но Рикюге, ашуға берілген күйінде, өзін-өзі өлтіруге бұйрық берді. Рикю Хидэёши мен Нобунаганың тұсындағы сенімді адамы және шай ішу рәсімінің шебері болған. Хидэёшидің қолдауымен Рикю шай ішу рәсімінің эстетикасына маңызды өзгерістер енгізіп, жапон мәдениетінің көптеген саласына ұзаққа созылған әсер етті. Рикю қайтыс болғаннан кейін де Хидэёши көптеген құрылыс жобаларын Рикю қадағалаған эстетикалық қағидаларға сүйеніп салған, мүмкін, ол өз ісіне өкінген болуы мүмкін. Рикюдің өлімінен соң Хидэёши шай ішу рәсімінен Но өнеріне көшті, оны Императорлық регент болғаннан бері зерттеп келген. Бүгінгі Сага префектурасындағы Кюсю аймағындағы Нагоя қаласында болған қысқа уақыт ішінде Хидэёси он Но пьесасының шит (басты рөл) бөліктерін жаттап алып, одан кейін түрлі даймёларды сахнада уаки (екінші, ілеспе рөл) ретінде ойнауға мәжбүрледі. Ол тіпті императордың алдында да өнер көрсетті.

Кунохе көтерілісі

Кунохе көтерілісі – 1591 жылдың 13 наурызынан 4 қыркүйегіне дейін Муцу провинциясында болған, Жапонияның Сенгоку дәуіріндегі бүлік. Нанбу кланының даймиосы болуға талапкер Кунохе Масазане өзінің қарсыласы Нанбу Нобунаоға қарсы көтеріліс ұйымдастырды, ол Муцу провинциясы бойынша тарады. Нобунаоға Тоётоми Хидэёши қолдау көрсетті, ол Токугава Иэясумен бірге 1591 жылдың ортасында Тохоку аймағына ірі әскер жіберді, олар көтерілісшілерді жеңіске бұрды. Хидэёши әскері қыркүйек айының басында Кунохе қамалына жетті. Масазане күшінде кемдікке ұшырап, Кунохе қамалын тапсырды, бірақ ол және қамалдың қорғаушылары жазаланды. Кунохе көтерілісі – Сенгоку дәуіріндегі Тоётоми Хидэёшидің жорықтарының соңғы шайқасы және Жапонияның бірігуі аяқталды.

Тайко (15921598)

Хидэёси қайтыс болғаннан кейін Тойотоми әулетінің болашақ тұрақтылығы оның ұлы Цуруматсудың 1591 жылдың қыркүйегінде қайтыс болуымен күмәнді ахуалға түсті. Үш жасар бала – оның жалғыз баласы еді. Одан кейін, жартылай інісі Хидэнага қайтыс болған соң, Хидэёси өзінің жүрегі туыс Хидецугуды мұрагер етіп тағайындап, 1592 жылдың қаңтарында асырап алды. Хидэёси таико (зейнеткер регент) атағын алу үшін кампаку лауазымынан бас тартты. Хидецугу оның орнына кампаку болды. Хидэёсидің денсаулығы нашарлай бастаған, бірақ ол өзінің тарихи есімін бекіту үшін маңызды жетістіктерге қол жеткізуге ұмтылып, Ода Нобунаганың Қытайды жапондықтардың басып алуы туралы арманын қабылдады және Корея арқылы Мин әулетін басып алу жорығын бастады (сол кезде Корю немесе Жосон деп аталған). Хидэёси 1587 жылдан бері кореялықтармен байланыс жасап, Қытайға еркін өтуді сұрап келген. Мин Қытайдың одақтасы болғандықтан, Жосон үкіметі бастапқыда келіссөздерге келіспеді, ал 1591 жылдың сәуір және шілде айларында жапон әскерлеріне Корея арқылы өтуге рұқсат беру туралы талаптарды да қабылдамады. Жосон үкіметі жапон әскерлеріне Корея (Жосон) арқылы өтуге рұқсат берілсе, Мин әскерлерінің көп бөлігі Хидэёси әскерлерімен Корея жерінде шайқасады деп алаңдады, бұл Кореяның қауіпсіздігіне қауіп төндіретін еді. 1591 жылдың тамызында Хидэёси Кореяға шабуылға дайындық жұмыстарын бастауға бұйрық берді.

Кореяға қарсы алғашқы науқан

Бірінші жорықта Хидэёси Укита Хидэиені фельдмаршал етіп тағайындап, оны 1592 жылдың сәуірінде Корея түбегіне жіберді. Кониши Юкинага 19 маусымда Кореяның Жосон әулетінің астанасы Сеулді басып алды. Сеул жеңілдеп түскеннен кейін, жапондық қолбасшылар маусым айында Сеулде соғыс кеңесі өткізіп, «Хачидокунивари» (сөзбе-сөз – елді сегіз жолға бөлу) деп аталатын бағындыру мақсаттарын анықтады. Әскердің әрбір сегіз дивизиясы белгілі бір провинцияға шабуыл жасады: Пхенянды Кониши Юкинага басқарған Бірінші дивизия. Хамгёңды Като Киёмаса басқарған Екінші дивизия. Хвангаеді Курода Нагамаса басқарған Үшінші дивизия. Ганвонды Мори Кацунага басқарған Төртінші дивизия. Чунчхоңды Фукусима Масанори басқарған Бесінші дивизия. Желланы Кобаякава Такакаге басқарған Алтыншы дивизия. Кёнсаңды Мори Терумото басқарған Жетінші дивизия. Кёнгиді Укита Хидэие басқарған Сегізінші дивизия. Төрт айдың ішінде Хидэёсидің әскері Маньчжурияға жол ашып, Кореяның көп бөлігін басып алды. Жосонның корей патшасы Сонджо Уйджуға қашып, Қытайдан әскери көмек сұрады. 1593 жылы Мин Қытайының Ванли императоры генерал Ли Русон басқаратын әскерді жіберіп, Жапонияның Қытайға басып кіруіне кедері келтіру және Корея түбегін қайтарып алуды жоспарлады. Ли Русон басқарған 43 мыңнан астам сарбаз Пхеньянға шабуыл жасады. 1593 жылдың 7 қаңтарында Ли басқарған Мин әскері Пхеньянды қайта басып алып, Сеулді қоршады, бірақ Кобаякава Такакаге, Укита Хидэие, Тачибана Мунешиге және Киккава Хирое Сеулдің солтүстігіндегі Биёкджегван шайқасында жеңіске жетті (қазіргі Гоян қаласы). Бірінші жорықтың соңында Корея адмиралы И Суньсин Жапонияның барлық теңіз күштерін жойды, оның базасы жапондықтар бақылай алмайтын Корея аймағында орналасқан. Бұл, іс жүзінде, Жапонияның Қытайды жаулап алу арманына нүкте қойды, себебі корейлер Сеулде қалған жапон әскерін жабдықтау мүмкіндігін толығымен жойды.

Мұрагерлік дау

1593 жылы Хидэёсидің екінші ұлы Хидэёридің дүниеге келуі мұрагерлік мәселесін тудырды. Осыған жол бермеу үшін Хидэёси өзінің жүрегі жақын туысы және мұрагері Хидецугуды Коя тауына қуды да, 1595 жылдың тамызында өз-өзіне қол жұмсауға мәжбүр етті. Хидецугудың үлгісін ұстанбаған отбасы мүшелері Киотода жазаланды, олардың арасында 31 әйел және бірнеше бала болды.

Жапонияның 26 шейітін

1597 жылы қаңтарда Тоётоми Хидэёси христиан дінін қабылдағысы келген жапондықтарға ескерту ретінде жиырма алты христианды қамауға бұйырды. Олар Жапонияның жиырма алты шейіті ретінде танымал. Олардың арасында бес еуропалық францискан миссионері, бір мексикалық францискан миссионері, үш жапон иезуиті және үш жас баладан бастап, он жеті жапондық мирян болды. Оларды азаптап, денелерін қиып, Жапонияның қалалары бойынша көрсетіп жүрді. 5 ақпанда олар Нагасакиде көпшілік алдында айқышқа асылды.

Кореяға қарсы екінші науқан

Бірнеше жылдық келіссөздерден кейін (екі жақтың елшілері қарсы тараптың басы ілгенін өз билеушілеріне жалған түрде хабарлағандықтан), Хидэёси Кобаякава Хидеакиді Кореяға қайта шабуыл жасауға тағайындады, бірақ олардың жарты аралдағы әрекеттері алғашқы шабуылдармен салыстырғанда аз табысқа жетті. Жапон әскерлері Кёнсан провинциясында бекініп қалды. 1598 жылдың маусым айында жапондықтар Санчхон мен Сачхондағы бірнеше қытай шабуылдарын тойтарды, бірақ Мин әскері соңғы шабуылға дайындалып жатқанда, олар одан әрі ілгерілеуге мүмкіншілік таппады. Хидэёсидің Шимазу Ёсихиро басқарған Сачхон шайқасы жапондықтар үшін маңызды жеңіс болғанымен, соғысқа қатысқан үш тараптың барлығы да шаршап қалды. Ол Кореядағы қолбасшысына: «Жауынгерлерімнің шетелде рухқа айналуына жол бермеңдер» деді. Қазіргі кезде Хидэёсидің барлық ересек ұлдарынан айырылып, бес жасар Хидэёри ғана мұрагер ретінде қалғандығы, Тойотоми әулетінің әлсіреуіне және соңынан құлауына себеп болды деп есептеледі. Хидэёсидің билікке көтерілуіне қолдау көрсеткен Тойотоми Хидэнага 1591 жылы аурудан қайтыс болды, ал оның жүрегі туысы Тойотоми Хидэцугу 1595 жылы Хидэёсидің бұйрығымен, көтеріліс ұйымдастырды деген күдікпен көптеген вассалдарымен бірге сеппуку жасауға мәжбүр болды. Сыныптық реформалар қарапайым халық пен самурайларға әсер етті. Сенгоку кезеңінде шаруалардың самурайларға айналуы немесе самурайлардың шаруашылықпен айналысуы жиі кездесетін құбылыс болды, себебі орталық үкіметтің болмауы және тұрақсыз бейбітшілік салдарынан үнемі белгісіздік орналасты. Билікті қолға алғаннан кейін Хидэёси барлық шаруаларды қарусыздандыруға бұйырды. Керісінше, ол самурайларды жерді тастап, қамал қалаларында тұруға міндеттеді. Бұл келесі 300 жылға әлеуметтік таптар жүйесін бекітті. Сонымен қатар, ол Жапонияны жан-жақты зерттеу және толық санақ жүргізуді тапсырды. Осы жұмыс аяқталғаннан кейін және барлық азаматтар тіркелгеннен кейін, ол барлық жапондықтардан ресми рұқсатсыз өз хандарынан (феодалдық иеліктерінен) шығуға тыйым салды. Бұл, бандиттер әлі де ауылды аралап, бейбітшілік әлі де жаңа болған кезеңде тәртіпті сақтауға көмектесті. Жерді зерттеулер жүйелі салық салудың негізін құрады. 1590 жылы Хидэёси Киотоға батыс жақтан келетін жолды күзету үшін бүкіл Жапониядағы ең үлкен және ең мықты Осака қамалын салуды аяқтады. Сол жылы Хидэёси Жапонияда «еркін еңбек» немесе құлдықты тыйым салды, бірақ келісімшарттық және міндетті еңбек түрлері қылмыстық кодекстегі мәжбүрлі еңбекпен қатар сақталды. Хидэёси Жапонияның материалдық мәдениетіне де үлкен әсер етті. Ол жапондық шай рәсіміне көп уақыт пен ақша жұмсады, құрал-жабдықтар жинады, сәнді әлеуметтік шараларды демеушілік етті және танымал шеберлерді қолдады. Билеуші топтың арасында шай рәсіміне қызығушылық артқан сайын, жақсы керамикалық ыдыстарға сұраныс та өсті. Кореялық науқандар кезінде көптеген бағалы керамикалық бұйымдар тәркіленді және көптеген корей қолөнершілері Жапонияға күшпен көшірілді. Хидэёсидің шай шебері Сен но Рикюмен де ұзақ қарым-қатынасы болды, бірақ ол ақырында Хидэёсидің Сен но Рикюге өзін-өзі өлтіруді бұйырғанға дейін уыстасты. Бұл оқиғаның нақты себебі әлі де даулы. Киотодағы Алтын павильоннан шабыттанған Хидэёси алтын жапырақпен жабылған және іші қызыл жібекпен қапталған Алтын шай бөлмесін салдырды. Осы жылдамдылықты пайдаланып, ол қайда барса да шай рәсімін орындай алды, осы арқылы өзінің теңдесі жоқ билігі мен мәртебесін көрсетті. Саяси тұрғыдан алғанда, ол ең күшті жапондық феодалдардың (даймо) күшін теңестіретін үкіметтік жүйені құрды. Ең ықпалды феодалдарды қамтитын кеңес құрылды. Сонымен қатар, қолбасшылыққа регент тағайындалды. Өлер алдында Хидэёси өзінің ұлы басшылыққа лайықты болғанша жүйе тұрақтанатынына үміттенді. Бес ең күшті даймодан тұратын Бес ақсақалдар кеңесі (五大老) құрылды. Алайда, Маэда Тошие қайтыс болғаннан кейін, Токугава Иэясу саяси некелерді (Хидэёси тыйым салған) қоса, одақтастар табуды бастады. Соңында, Тойотоми жақтастары Секигахара шайқасында Токугаваға қарсы күресті. Иэясу жеңіске жетті және екі жылдан кейін Сейи Тай Шёгун атағын алды. Хидэёси Жапония бойынша орналасқан бірнеше Тойкокуни қасиетті орындарында еске алынады. Иэясу Хидэёсидің көптеген жарлықтарын күшінде қалдырды және олардың негізінде өз шогунатын құрды. Бұл Хидэёсидің мәдени мұрасының сақталуын қамтамасыз етті. Хидэёси әйеліне жазған хатында:

After several years of negotiations (broken off because envoys of both sides falsely reported to their masters that the opposition had surrendered), Hideyoshi appointed Kobayakawa Hideaki to lead a renewed invasion of Korea, but their efforts on the peninsula met with less success than the first invasion. Japanese troops remained pinned down in Gyeongsang Province. In June 1598, the Japanese forces turned back several Chinese offensives in Suncheon and Sacheon, but they were unable to make further progress as the Ming army prepared for a final assault. While Hideyoshi's battle at Sacheon led by Shimazu Yoshihiro was a major Japanese victory, all three parties to the war were exhausted. He told his commander in Korea, "Don't let my soldiers become spirits in a foreign land." It is now believed that Hideyoshi's loss of all his adult heirs, leaving only the five year old Hideyori as his successor, was the primary reason for the weakening of the Toyotomi regime and its eventual downfall. Hideyoshi's younger brother, Toyotomi Hidenaga, who had supported Hideyoshi's rise to power as a leader and strategist, had already died of illness in 1591, and his nephew, Toyotomi Hidetsugu, who was Hideyoshi's only adult successor, was forced to commit seppuku in 1595 along with many other vassals on Hideyoshi's orders for suspected rebellion. Class reforms affected commoners and warriors. During the Sengoku period, it had become common for peasants to become warriors, or for samurai to farm due to the constant uncertainty caused by the lack of centralised government and always tentative peace. Upon taking control, Hideyoshi decreed that all peasants be disarmed completely. Conversely, he required samurai to leave the land and take up residence in the castle towns. This solidified the social class system for the next 300 years. Furthermore, he ordered comprehensive surveys and a complete census of Japan. Once this was done and all citizens were registered, he required all Japanese to stay in their respective han (fiefs) unless they obtained official permission to go elsewhere. This ensured order in a period when bandits still roamed the countryside and peace was still new. The land surveys formed the basis for systematic taxation. In 1590, Hideyoshi completed construction of the Osaka Castle, the largest and most formidable in all Japan, to guard the western approaches to Kyoto. In that same year, Hideyoshi banned "unfree labour" or slavery in Japan, but forms of contract and indentured labour persisted alongside the period penal codes' forced labour. Hideyoshi also influenced the material culture of Japan. He lavished time and money on the Japanese tea ceremony, collecting implements, sponsoring lavish social events, and patronizing acclaimed masters. As interest in the tea ceremony rose among the ruling class, so too did the demand for fine ceramic implements, and during the course of the Korean campaigns, not only were large quantities of prized ceramic ware confiscated but many Korean artisans were forcibly relocated to Japan. Hideyoshi also had a long relationship with tea master Sen no Rikyū, which eventually soured leading to Hideyoshi ordering Sen no Rikyū to commit suicide. The exact reason is disputed. Inspired by the dazzling Golden Pavilion in Kyoto, he had the Golden Tea Room constructed, which was covered with gold leaf and lined inside with red gossamer. Using this mobile innovation, he was able to practice the tea ceremony wherever he went, powerfully projecting his unrivalled power and status upon his arrival. Politically, he set up a governmental system that balanced out the most powerful Japanese warlords (or daimyō). A council was created to include the most influential lords. At the same time, a regent was designated to be in command. Just before his death, Hideyoshi hoped to set up a system stable enough to survive until his son grew old enough to become the next leader. A Council of Five Elders (五大老) was formed, consisting of the five most powerful daimyō. Following the death of Maeda Toshiie, however, Tokugawa Ieyasu began to secure alliances, including political marriages (which had been forbidden by Hideyoshi). Eventually, the pro Toyotomi forces fought against the Tokugawa in the Battle of Sekigahara. Ieyasu won and received the title of Seii Tai Shōgun two years later. Hideyoshi is commemorated at several Toyokuni Shrines scattered over Japan. Ieyasu left in place the majority of Hideyoshi's decrees and built his shogunate upon them. This ensured that Hideyoshi's cultural legacy remained. In a letter to his wife, Hideyoshi wrote:

Нагоядағы Тайко ауданы оның құрметіне аталған. Басты көшесі Тайко-дори, онда Тайко-дори метро стансасы орналасқан.

Аниме

Netflix аниме сериалы «Ұлы Алдаушы» (2020) шығармасында Хидэёши кейіпкері, серияның негізгі басты кейіпкерлерінің бірі Лоран Тьерри тарапынан көп рет еске алынады.

Деректі фильм

Netflix деректік сериалы «Самурай дәуірі: Жапония үшін шайқас» (2021) Хидэёши рөлін Масами Косака сомдайды. Сериал оның өмірі мен билікке жолының көрсетілісін ұсынады.

Теледидар

Актер Наото Такенака 1996 жылғы NHK-ның "Хидэёши" драмасында Тоётоми Хидэёши рөлін сомдайды. Драма оның Ода Нобунаганың қызметінде болған кезінен бастап, Жапонияны біріктіруге көмектескен жетекші ретінде өркендегенге дейінгі өмірін көрсетеді. 1996 жылдың 7 қаңтарынан 22 желтоқсанына дейін көрсетілген драманың орташа телерейтингі 30,5% құрады. Бұдан бөлек, актер Юкидзиро Хотару 2024 жылғы "Шогун" мини-сериалында Тоётоми Хидэёшиге негізделген Тайко (Накамура Хидетоси) кейіпкерін ойнайды.