Кіріспе

Англиялық футболшы

Антони Найджел Мартин (1966 жылғы 11 тамызда туған) – ағылшын футбол жаттықтырушысы және бұрынғы кәсіби футболшы, қақпашы ретінде ойнаған. Ол «Кристал Пэлас», «Лидс Юнайтед» және «Эвертон» командаларында Премьер-лигада танымал болды, алғашқыда «Бристоль Роверс» командасында Футбол лигасында ойнады. «Палас» клубына ауысуы оны британдық футболдағы алғашқы 1 миллион фунт стерлингтік қақпашы етіп көрсетті және ол 1990 жылғы Кубок финалында жеңіліске ұшыраған және 1991 жылы Толық мүшелер кубогын жеңген «Палас» командасының құрамында болды. 2006 жылы білезік жарақаттарына байланысты карьерасын аяқтады. 1992 мен 2002 жылдар аралығында Англия құрамасына 23 рет шақырылып, төрт ірі турнирде ұлттық құраманың құрамында болды. Зейнеткерлікке шыққаннан кейін Мартин қысқа мерзімге «Брэдфорд Сити» клубының қақпашылар жаттықтырушысы қызметін атқарды, бірақ 2009 жылдан бері спортқа оралмады.

Ерте мансап

Мартин 17 жасында ағасының жұмыс командасы үшін қақпашы болып ойнауға шақырылғанға дейін жартылай қорғаушы ретінде карьерасын бастады. Пластик фабрикасында және көмір сатушыда жұмыс істегенде, ол Корнуолл командалары – Heavy Transport FC, Bugle және St Blazey үшін әуесқой футбол ойнады. 1987 жылы ол Бристоль Роверс сапында кәсіби карьерасын бастады, ал Роверстің шай дайындаушысы Ви Харрис оны демалыста болғанда байқаған көрінеді.

Кристалл сарайы

Мартин 1989 жылы 1 миллион фунт стерлингке «Кристалл Пэлас» клубына трансферленді, бұл ағылшын футболында миллиондық трансферлік ақы төленген алғашқы қақпашы болды. Ол «Палас» клубында жеті маусым ойнады, клуб сапында 349 матч өткізді, оның ішінде 1990 жылғы Англия Кубогының финалында «Палас» «Манчестер Юнайтедпен» қайталама ойында жеңіліске ұшырады, ал 1991 жылғы «Толық мүшелер кубогының» финалында «Эвертонды» жеңіп алды.

Лидс Юнайтед

Мартинді 1996–97 жылғы жазғы маусымда бас жаттықтырушы Ховард Уилкинсон және тағы бір танымал ойыншы, Британияның ең қымбат жасөспірімі Ли Бойермен бірге трансфер етті. Мартиннің «Юнайтед» сапындағы, үйде де, Еуропалық жарыстарда дағы өнері ерекше болды – әсіресе 1999–2000 жылғы УЕФА кубогында «Ромаға» қарсы «Стадио Олимпикода» өткен матчта «матчтың үздік ойыншысы» атанып, Лидс жартылай финалға жеткен кезде. Мартин келесі маусымда УЕФА Чемпиондар лигасының жартылай финалына дейін жеткен құраманың маңызды бөлігі болды, бұл кезде «Барселона», «Лацио» және «Депортиво Ла Коруна» сияқты көрнекті клубтарды жеңіп шықты. Барлығы алты маусым бойы Мартин Лидстің бірінші нөмірлі қақпашысы болды, оның тұрақтылығы соншалықты жоғары болды, бірнеше жыл өткен соң жанкүйерлер жиынында Корнуэлдық ресми түрде «Юнайтедтің» ең ұлы қақпашысы деп танылды, бұл атаққа Гэри Спрак, Дэвид Харви және Джон Лукич сынды бұрынғы чемпиондар да таласқан болатын. Алайда, Лидстің жаңа бас жаттықтырушысы Терри Венаблзбен туындаған келіспеушіліктер және жас қақпашы Пол Робинсонның жақсы формасы оның Лидстің 2002–03 маусымында ешқандай ойынға қатысуына кедергі келтірді. Бірқатар пайдаланылмаған қосалқы ойыншы ретінде отырғаннан кейін, Мартинге жаңа клуб табуға рұхсат етілді. 2006 жылдың 10 сәуірінде ол «Лидс Юнайтедтің» ең ұлы командасының құрамына енді, бұл командаға Реви эрасынан кейін қосылған жалғыз ойыншы болды. Ол әлі де «Лидс Юнайтед» жанкүйерлері тарапынан жоғары бағаланады және Лидстің 2018 жылғы әлем чемпионатына қабылдаушы қалалардың бірі болуына бағытталған «Лидс ұсынысын қолдау» науқанына қатысты.

Эвертон

2003 жылдың ортасында Лидс клубына «Челси» мен «Эвертон» Мартинді сатып алу туралы ұсыныс жасады. Екі клуб та қақпашыға резервтік орын ұсынды: «Челсиде» ол Карло Кудичинидің дублері болар еді, ал «Эвертонда» бірінші нөмірлі қақпашы Ричард Райт еді. Мартин «Эвертонға» ауысуды жөн көрді, ал маусымның алты матчынан кейін Райттың жарақаттануы оған «Эвертон» сапындағы тұңғыш ойынын сыйлады. Райт жазылған кезде, Мартиннің бірінші командадағы өнері соншалық болды, Райт жарақаттан қайтқаннан кейін де ол «Эвертонның» бірінші қақпашысы болып қалды. Мартин 2004/05 маусымында «Эвертонның» ең үздік ойыншыларының бірі болды, команда Премьер-лигада төртінші орынға қол жеткізді. Көптеген жанкүйерлер Мартиннің Томас Грейвсен кеткеннен кейін команданы құлдыраудан жалғыз өзі сақтап қалғанына сенеді. Ол 38 жасқа толғанға қарамастан, мансабындағы ең жақсы көрсеткіштерін көрсетті, бұл «Эвертон» жанкүйерлерінің сүйіктісіне айналдырды. «Эвертондағы» соңғы маусымында ол көп жарақат алды және маусымның қалған бөлігін өткізіп жіберді. «Эвертон» сапындағы соңғы ойыны – Гудисон Паркте «Челсиге» қарсы өткен ФА Кубогы матчы, ол 1:1 есебімен аяқталды және ол көптеген керемет сейв жасады. «Эвертон» жанкүйерлері оны Невилл Саутхоллдың «Биг Нев» лақап атына ойнап, «Биг Нидж» деп атады. 2006 жылдың 8 маусымында Мартин білезігінің стресстік сынуына байланысты футболдан кету туралы хабарлады, ол қаңтардан бері оны мазалап, толыққанды жазылмай келді. Дэвид Мойес Мартинді сағынатынын айтып, оны «өзінің ең ұлы трансфері» деп сипаттады.

Халықаралық мансап

Мартин 1992 жылы Мәскеуде Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қарсы Англия құрамасы сапында дебют жасады, соның арқасында Англия құрамасынан ойнаған аз ғана корнуоллдықтардың бірі болды. Ол ұлттық құрама сапында 23 матч өткізді, карьерасының шарықталу кезеңінде Дэвид Симаннан кейінгі екінші қақпашы болды. Мартин жарақат алған Симанды Англияның Румынияға қарсы өткен UEFA Euro 2000 турнирінің топтық кезеңіндегі матчында алмастырды, бұл матч 3:2 есебімен аяқталды. Сондай-ақ ол 2002 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатына Англияның ілігуіне көмектескен Олд Траффордтағы Грекиямен 2:2 тең түскен ойынды қақпадан бастады. 2001 жылғы ақпанда Испанияға қарсы Англия құрамасының бас жаттықтырылуына Свен Геран Эриксон келген алғашқы матчында Мартин Дэвид Джеймстің орнына шығып, 3:0 есебімен жеңіске жеткен кезде Жави Мореноның соққан пенальтіін қақпадан секіріп алып сақтап қалды. Мартин 1998 және 2002 жылғы ФИФА Әлем Чемпионаттарына Англия құрамасына шақырылды, екі турнирде де Арсеналдың Дэвид Симаннан кейінгі екінші қақпашы болды.

Жаттықтырушылық мансап

Мартин 2007 жылғы наурыз айынан бастап "Брэдфорд Сити" клубында қақпашылар бапкері болып жұмыс істеді. Бұл қызметке оны бұрынғы "Лидс Юнайтед" командаласы, сол кезде "Брэдфорд" клубының уақытша бас бапкері болған Дэвид Уэзерлл шақырған еді.

Жеке өмір

Мартин Корнуоллдың Сент-Остелл қаласында дүниеге келген. «Плимут Аргайл» футбол клубын жақтайды.

Корнуоллда тұрғанда ол крикетші де болған, «Корнуолл мектеп құрамасы» командасында қақпашы ретінде және «Фуи крикет клубында» ойнаған.