Тревор Фрэнсис: Бірінші миллиондық футболшы және еуропалық чемпион
Trevor Francis
Тревор Фрэнсис (1954-2023): Англия футболшысы, жаттықтырушы. £1 млн трансферлік рекордсмен, Еуропа Кубогының жеңімпазы. Биографиясы, карьерасы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Англиялық футболшы және менеджер (1954–2023)
Англия құрамасының футболшысы
English footballer and manager (1954–2023)
the England international footballer
Тревор Джон Фрэнсис (19 сәуір 1954 – 24 шілде 2023) – Англия, АҚШ, Италия, Шотландия және Австралия клубтарында форвард ретінде ойнаған ағылшын футболшысы. 1979 жылы «Бирмингем Ситиден» «Ноттингем Форестке» ауысқаннан кейін Ұлыбританиядағы алғашқы 1 миллион фунт стерлингтік футболшы атанды. 1979 жылғы Еуропа кубогының финалында «Мальмёға» қарсы өткен ойында «Ноттингем Форест» үшін жеңіс голын соқты. Келесі жылы ол клубпен бірге Еуропа кубогын қайта жеңіп алды. Оқушы кезінде өте көп гол соққан, алғашқы маусымын 22 ойында 15 голмен аяқтады. 1976 жылғы 30 қазанда «Бірмингемнің» ең танымал голдарының бірін соқты. Ол қабырға бойынан бұрылып, екі «Квинс Парк Рейнджерс» қорғаушысынан өтіп, үнемі кері итеріліп, кенеттен соққы берді.
Trevor John Francis (19 April 1954 – 24 July 2023) was an English footballer who played as a forward for a number of clubs in England, the United States, Italy, Scotland and Australia. In 1979 he became Britain's first £1 million player following his transfer from Birmingham City to Nottingham Forest. He scored the winning goal for Forest in the 1979 European Cup final against Malmö. He won the European Cup again with the club the following year. As a schoolboy, he was a prolific goalscorer; He ended his first season with 15 goals from just 22 games. On 30 October 1976, he scored one of Birmingham's most famous goals, when he turned away from the touchline and cut inside two Queens Park Rangers defenders, constantly being forced backwards, before suddenly unleashing a shot.
Детройт экспресі
Фрэнсис 1978 жылы Бирмингемнен қарыз алып, Солтүстік Америка футбол лигасының (NASL) «Детройт Экспресс» командасында ойнау үшін келді, онда ол 19 лигалық ойында 22 гол соқты және Франц Беккенбауэр мен Джорджио Чинаглиамен бірге NASL символдық құрамына енді, содан кейін Орталық Англияға оралды.
Francis negotiated a loan from Birmingham in 1978 to play for the Detroit Express in the North American Soccer League (NASL), where he scored 22 goals in 19 league matches and was named to the NASL first XI alongside Franz Beckenbauer and Giorgio Chinaglia before returning home to the Midlands.
Ноттингем орманы
Брайан Клоу басқаратын Бірінші дивизион чемпионы және Лига кубогының иегері «Ноттингем Форест» клубы Фрэнсис үшін 1 миллион фунттан сәл астам сомаға ұсыныс жасады. Бұрынғы ағылшын клубтары арасында жеті таңбалы сомаға ойыншы сатылған ешбір жағдай болған емес (алдыңғы рекорд одан кем болды), және келісімге қол қойылды. Франсис бұқаралық ақпарат құралдарына сквош ойнауға асыққан менеджермен таныстырылды; Клоу қызыл жаттығу формасында болды және баспасөз мәслихатында сөйлегенде ракетка ұстады. Бірінші британдық миллиондық ойыншы ретінде танылғанмен, ойыншы үшін нақты трансфер сомасы 1 150 000 фунтты құрады, оның ішінде Футбол лигасына 15% комиссия төленді. Клоу өзінің автобиографиясында ақы 999 999 фунт болғанын жазды, өйткені ол миллиондық шектің ойыншының басына ісіп кетпеуін қалады; бірақ Франсис бұл Клоудың әдемі әзілі болғанын айтады. «Ноттингем Форест» Франсиссіз көп ұзамай Лига кубогын сақтап қалды және Еуропа кубогында жартылай финалға дейін жетті, бірақ Франсис жарысқа финалға дейін қатыса алмады. Олар жартылай финалда жеңіске жетті, ал 1979 жылдың мамырында Мюнхенде шведтік «Мальмё» клубымен финалда кездесті. Матчтың бірінші жартысының соңында «Форрест» қанатын Джон Робертсон сол жақтан допты алды, екі қорғаушыны жеңіп өтіп, алыс қалқаға қарай қисайған пас берді. Франсис бұрыннан-ақ позицияға қарай жүгіріп бастаған еді, бірақ дегенмен, допқа жете алу үшін қарқынын күшейтуге мәжбүр болды және соңында допқа секіріп түсті. Ол басымен допты ұрып, доп тордың жоғарғы бұрышына күшпен енді. «Форрест» матчты 1:0 есебімен жеңіп алды және голдың кадрлары бірнеше жыл бойы «Күннің матчы» бағдарламасының ашылу титрлерінде қолданылды. Франсистің басымен допты соққан суреті «Форресттің» «Сити Граунд» стадионының бас кіреберісінде және қабылдау залында әлі де ілініп тұр. Маусым осы жерде аяқталғанымен, Франсис тағы бір жазды Детройтқа қайтып, NASL-де ойнады, онда ол тағы да Йохан Кройф («Лос-Анджелес Ацтекс») және Джорджо Киналья («Нью-Йорк Космос») қатарына енді (маусымның жартысын ғана ойнағанмен). NASL мансабында Франсис 33 рет тұрақты маусым матчтарында 36 гол соқты және 18 нәтижелі пас берді. «Ноттингем Форест» сапында Клоу Франсисті орталық шабуылшы ретінде емес, оң жақ қанатта ойнатты. Франсис 1980 жылғы Лига кубогының финалында «Вулверхэмптон Уондерерс» клубына ұтылды, бірақ ахилл сіңірінің жарақатына байланысты Гамбургқа қарсы Еуропа кубогының финалында қатыса алмады. Бірақ оның «Форрест» клубындағы табысы оның үлкен трансфер сомасын толыққанды көрсетпеді: келісім «Манчестер Ситиде» жасырын шиеленіске әкелді. Келіссөздер кезінде «Сити» клубының төрағасы Питер Свалес менеджер Джон Бондқа клубтың трансфер сомасын төлей алмайтынын хабарлады. Бонд содан кейін ультиматум қойды: егер Франсис қол қоймаса, Бонд отставкаға кетеді. Барлығында ол 26 ойында 12 гол соқты және 1982 жылғы әлем чемпионатына Англия құрамасына шақырылды.
Nottingham Forest, the reigning First Division champions and League Cup holders managed by Brian Clough, put in a bid for Francis which totalled just over £1 million. No player had ever been sold between English clubs for a seven figure fee before (the erstwhile record was less than half), and the deal was sealed, with Francis famously being introduced to the media by a manager impatient to play squash; Clough was in his red gym kit and carrying a racquet as he addressed the press conference. While recognised as the first British million pound player, the actual transfer fee for the player was £1,150,000, including 15% commission to the Football League. Clough wrote in his autobiography that the fee was £999,999, as he wanted to ensure the million pound milestone did not go to the player's head; although Francis says that was a tongue in cheek remark by Clough. Nottingham Forest retained the League Cup shortly afterwards without the cup tied Francis, and made progress in the European Cup to the extent that they reached the semi finals, although Francis was not eligible to play in the competition until the final. They won their semi final, and in May 1979 Forest took on Swedish club Malmö in the final in Munich, and a major instalment of the huge investment money was repaid just before half time. The ball was spread to Forest's winger John Robertson wide on the left and he took on two defenders at once to reach the byline and curl an awkward, outswinging cross towards the far post. Francis had already begun to sprint into position, but even so he had to increase his pace in order to reach the cross as it dropped, and ended up throwing himself low at the ball. He connected with his head and the ball diverted powerfully into the roof of the net. Forest won the match 1–0 and footage of the goal was used in the opening titles to Match of the Day for some years afterwards. A giant picture of Francis stooping to head the ball remains on display in the main entrance and reception area of Forest's City Ground stadium. Even though the season ended there, Francis duly headed back to Detroit for another summer playing in the NASL, where once again he was named to the first XI alongside Johan Cruyff (Los Angeles Aztecs) and Giorgio Chinaglia (New York Cosmos), despite playing only half the season. In his brief NASL career, Francis scored 36 goals in 33 regular season matches and had 18 assists. At Nottingham Forest Clough frequently played Francis on the right wing, rather than in his preferred position as a central attacker. Francis was in the side which lost the 1980 League Cup Final to Wolverhampton Wanderers, but missed the European Cup Final against Hamburg due to an injury to his Achilles tendon. Somehow the success of his Forest career never quite reflected his huge fee: The deal caused behind the scenes friction at Manchester City. During negotiations City chairman Peter Swales informed manager John Bond that the club could not afford the transfer fee. Bond then issued an ultimatum: if Francis did not sign, Bond would resign. In total he scored 12 goals in 26 games and made the England squad for the 1982 World Cup.
Сампдория
Кейін сол жазда Франциске итальяндық "Сампдория" клубы ұсыныс жасады, олар оның қызметі үшін "Манчестер Ситиге" 700 000 фунт төледі. Ол Шотландиялық жартылай қорғаушы Грэм Сунесспен бірге 1984–85 жылғы Италия кубогын жеңуге көмектесті. "Сампдория" бұл турнирді алғаш рет жеңіп алды.
Later that summer, Francis was approached by Italian club Sampdoria, who paid Manchester City £700,000 for his services. He helped win the 1984–85 Coppa Italia, in the same team as Scotland midfielder Graeme Souness. It was the first time that Sampdoria had won the competition.
Атталанта
Франсис 1986 жылы "Аталантаға" қосылды. Ол жалғыз маусымында 21 лига ойынында ойнап, бір гол соқты, бірақ Италия кубогында тоғыз ойында екі гол соқты; "Аталанта" финалда "Наполиге" есе жіберді. Ол Бергамо клубындағы Герри Хиченстен кейін ойнаған екінші ағылшын болды, ал қайтыс болған кезде олардың тағы бір ағылшын туған ойыншысы – Адемола Лукман еді.
Francis joined Atalanta in 1986. He played 21 league games and scored once in his only season, but added two goals in nine games in the Coppa Italia; Atalanta lost the final to Napoli. He was the second Englishman at the Bergamo based club after Gerry Hitchens, and by the time of his death their only other English born player was Ademola Lookman.
Рейнджерлер
Франсис 1987 жылдың қыркүйегінде Грейм Сонесс басшылығымен «Рейнджерс» клубына қосылу үшін Ұлыбританияға оралды. Сонесс шотландтық клубқа көптеген ағылшын ойыншыларын әкелді, себебі «Хейзел» трагедиясынан кейін ағылшыз клубтары Еуропалық жарыстардан шеттетілген болатын. Франсис 75 000 фунт стерлингке «ойнаған сайын төле» шарты бойынша қол қойды және 1987–88 жылғы Шотландия Лига Кубогын жеңіп алды, пенальтилер сериясында бір гол соқты.
Francis returned to Britain in September 1987 to join Rangers under Graeme Souness. Numerous English players were brought to the Scottish club by Souness as English clubs had been banned from European competition since the Heysel disaster. Francis cost just £75,000, signed on a "pay as you play" basis, and won the 1987–88 Scottish League Cup, scoring a penalty in the shootout.
Квинс Парк Рейнджерлері
Фрэнсис 1988 жылдың наурыз айында тегін трансфер бойынша «Куинс Парк Рейнджерс» клубына қосылды және командаға Бірінші дивизионда бесінші орынды алуға көмектесті. 1988–89 маусымының бірінші жартысында 26 ойында 10 гол соқты. 1988 жылдың желтоқсанында Джим Смит «Ньюкасл Юнайтедке» кеткен соң, ол ойыншы-бапкер болды, бірақ 1989 жылдың қаңтарында тізесіне жарақат алып, маусымын аяқтауға мәжбүр болды. «Куинс Парк Рейнджерс» сапында ойнаған кезінде Фрэнсис 1988 жылы Австралия Ұлттық футбол лигасының «Вуллонгонг Сити» командасына қысқа мерзімге жалға берілді. Бұл бизнесмен Гарри Майклстың Австралияда футболды дамыту әрекеті болды. Майклз бұрын Алан Бразил мен Пол Маринердің жалға алуын қаржылаған, ал Фрэнсис оларды алмастыруға тиіс болған. Сондай-ақ ол Норман Уайтсайд, Найджел Клоу және Мишель Платинимен Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы командада ойнау мүмкіндіктері туралы келіссөздер жүргізген. Алайда, сол маусымда ол «Уэднесдей» клубының Лига кубогын жеңіп алуына көмектесті, бірақ финалда ойнамады, сондай-ақ жоғары лигаға қайта оралды. Фрэнсис 1982 жылы Испанияда өткен әлем чемпионатына Англия құрамасына шақырылды. Турнирдің топтық кезеңінде Чехословакия және Кувейт командаларына қарсы өткен ойындарда гол соқты. 1986 жылдың көктемінде ол Шотландияға қарсы өткен ойында Англия құрамасы сапында 52-ші және соңғы матчын өткізді, бірақ 1986 жылғы Мексикада өткен әлем чемпионатына қатыспады. Келесі жылы «Уэднесдей» ФА кубогы мен Лига кубогының финалдарына жетті, екеуін де «Арсеналдан» жеңіліске ұшырады, алғашқысы қайтадан ойналғаннан кейін. 1994 жылы Фрэнсис 40 жасқа толуға аздай қалғанда ойыншылық карьерасын аяқтады. Бір жылдан кейін «Уэднесдей» Премьер-лигада 13-ші орынды алғаннан кейін оны бапкерліктен босатылды. 1992 жылдың ақпан айында Фрэнсис бұрынғы француздық футболшы Эрик Кантонаны тәртіпсіздігі үшін жазаланғаннан кейін «Шеффилд Уэднесдей» клубына сынаққа шақырды. Алайда, қар жағдайының салдарынан Кантонаны тек синтетикалық жабынмен жабдықталған алаңда бағалауға мүмкіндік болды, сондықтан Фрэнсис Кантонаның шөп алаңда ойнай алатынын анықтау үшін сынақ мерзімін ұзартуды сұрады. Ашуланған Кантона «Уэднесдей» клубын тастап кетіп, «Лидс Юнайтед» клубымен келісімшартқа отырды (сынақсыз), ал ол бұл команданы және кейін «Манчестер Юнайтедті» жеңіске жетеледі. 2012 жылғы сұхбатында Фрэнсис, Фрэнсистің бұрынғы агенті Деннис Роуч пен Италияда ойнаған кезінен таныс Мишель Платинидің өтініші бойынша Кантонаны қабылдауға келіскенін айтты, және бұл Кантонаның өзін «сатуға» қою мүмкіндігі ретінде қарастырылған. «Уэднесдей» жақында ғана жоғары лигаға қайта оралған, ал команданың көп бөлігі екінші дивизион деңгейіндегі жалақы алып жүрген, сондықтан клуб Кантонаны сатып алуға шамасы келмеді.
Francis signed for Queens Park Rangers on a free transfer in March 1988 and helped the team finish fifth in the First Division. He scored 10 goals from 26 appearances in the first half of the 1988–89 season and took over as player manager in December 1988 when Jim Smith moved to Newcastle United, but a knee injury in January 1989 put an end to his playing season. During his time at Queens Park Rangers, Francis completed a brief loan in 1988 with an Australian National Soccer League team, Wollongong City, as part of businessman Harry Michaels' attempt to market football in Australia. Michaels had previously funded the loans of Alan Brazil and Paul Mariner, whom Francis was to replace, and had discussions with Norman Whiteside, Nigel Clough and Michel Platini about playing for the New South Wales based team. However, that season he helped Wednesday win the League Cup, although he was a non playing substitute in the final, and also gained promotion back to the top flight. Francis was named in the England squad for the 1982 World Cup in Spain. In the first round of the tournament, he scored in the group games against Czechoslovakia and Kuwait. In spring 1986, he made his 52nd and final appearance for England in a victory over Scotland, and was subsequently not selected for the 1986 World Cup in Mexico. The following year, Wednesday reached the FA Cup and League Cup finals, losing both to Arsenal, the former after a replay. In 1994, Francis finally retired as a player, shortly before his 40th birthday. He was dismissed as manager a year later after Wednesday finished 13th in the Premiership. In February 1992, Francis brought former French international Eric Cantona back from a poor discipline enforced hiatus in his career by inviting him for a trial at Sheffield Wednesday. However, as the snowy conditions meant that he could only evaluate Cantona on AstroTurf, Francis requested an extension to the trial to see whether Cantona could play on grass. An outraged Cantona walked out on The Owls and was signed (without a trial) by Leeds United, inspiring first them and then Manchester United to success. In a 2012 interview Francis said that he had agreed to take Cantona on as a favour to Francis' former agent, Dennis Roach, and Michel Platini, who he knew from his time playing in Italy, when they approached him about taking on Cantona, and that it was intended as an opportunity for Cantona to put himself in the "shop window": Wednesday had only recently been promoted back to the top flight, with most of the squad still being on Second Division level wages, and the club could not afford to sign him.
Бірмингем қаласы
Фрэнсис 1996 жылы «Бирмингем Сити» клубының бас бапкері болып тағайындалды, клуб Бірінші дивизионда ойнады. Ол өзiнiң алғашқы екі маусымында «Бирмингемді» 10-шы және 7-ші орындарға жеткізді, соңғы маусымда гол айырмасы бойынша плей-оффқа түсе алмады. Келесі үш маусымда 4-ші, 4-ші және 5-ші орындарда аяқтағандықтан плей-оффқа қатысты, бірақ әр жолы жеңіліске ұшырады. Фрэнсис «Блюз» клубын 2001 жылғы Лига кубогының финалына жеткізді, онда олар пенальтилер сериясында «Ливерпульге» есе жіберді. Сол жылдың қазан айында ол қызметтен босатылды. BBC Sport жазды: «Франсис ойыншы ретінде аңызға айналды. Франсис менеджер ретінде – жақын болған, бірақ жете алмаған адам». Тағайындау туралы Джордан былай деді: «Соңғы екі-үш апта оңай болған жоқ. Мен Стив Брюс пен «Бирмингемнен» жалықтым, енді мені Тревор Фрэнсис пен «Кристал Пэлас» қызықтырады». Ол кезде Фрэнсис «Кристал Пэлас» клубындағы қызметті қабылдамас бұрын төрт ұсыныстан бас тартқанын айтты және 2002 жылдың қазан айында «Палас» клубының басты қарсыласы «Брайтон энд Хов Альбионды» 5:0 есебімен жеңді. Алайда, команданың Премьер-лигаға көтерілуге екінші рет сәтсіз талпынысынан кейін Саймон Джордан оны қызметтен босатып, былай деді: «Адамдар менің Фрэнсис басшылығымен ойыншыларды таңдауыма наразы екенімді біледі. Бізде өте күшті құрам бар және осы маусымда жақсы нәтижелер көрсетуіміз керек еді – жарақаттардың алдын алу және трансфер саясаты бойынша көптеген сабақтар алу қажет».
Francis was hired as Birmingham City as manager in 1996, with the club in the First Division. He guided Birmingham to 10th and 7th place finishes in his first two seasons, missing out on the playoffs on goal difference in the latter. Finishes of 4th, 4th and 5th in the next three seasons resulted in playoff entry, losing each time. Francis led Blues to the 2001 League Cup Final, in which they lost on penalties to Liverpool. He was dismissed in October that year. BBC Sport wrote "Francis the player was legendary. Francis the manager is the nearly man". Of the appointment Jordan said, "The last two or three weeks have not been easy. I'm bored of Steve Bruce and Birmingham and what I'm interested in is Trevor Francis and Crystal Palace." At the time Francis said that he had turned down four jobs before accepting the role at Crystal Palace. and beat Palace's main rivals, Brighton & Hove Albion, 5–0 in October 2002. However, after the team's second failure to achieve promotion to the Premier League, Simon Jordan dismissed him, stating: "People know I am very unhappy with the selection of our players under Francis. We have a very strong squad and we should have done a lot better this season – a lot of lessons need to be learned from injury prevention and transfer policy."
Жеке өмір
Франсис 1974 жылы Хелен Оллкардқа үйленді. 2012 жылдың 13 сәуірінде Франсис жүрек ұстамасынан ауруханада жатқаны хабарланды. Франсис 2023 жылдың 24 шілдесінде Испанияның Марбелья қаласының жанындағы үйінде жүрек ұстамасынан қайтыс болды. Ол 69 жаста болды.
Francis married Helen Allcard in 1974. On 13 April 2012, Francis was reported to be recovering in hospital from a suspected heart attack. Francis died of a heart attack at his home near Marbella, Spain, on 24 July 2023. He was 69.