Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
S ақуызы (PROS деп те аталады) – бауырда синтезделетін, К витаминіне тәуелді плазмалық гликопротеин. Қан айналымында S ақуызы екі түрде кездеседі: бос және C4b белдеуін (C4BP) байланыстырған күрделі түрде. Адамдарда S ақуызы PROS1 генімен кодталады. S ақуызы қан ұю процесінде маңызды рөл атқарады.
Protein S (also known as PROS) is a vitamin K dependent plasma glycoprotein synthesized in the liver. In the circulation, Protein S exists in two forms: a free form and a complex form bound to complement protein C4b binding protein (C4BP). In humans, protein S is encoded by the PROS1 gene. Protein S plays a role in coagulation.
Тарих
S ақуызы Вашингтон штатының Сиэтл қаласында 1977 жылы Эрл Дэвидің тобы алғаш рет тапқан және тазартып алғандықтан осылай аталды.
Protein S is named for Seattle, Washington, where it was originally discovered and purified by Earl Davie's group in 1977.
Құрылымы
S ақуызы басқа К витаминіне тәуелді плазмадағы қан ұю ақуыздарына, мысалы С ақуызына және VII, IX және X факторларына ішінара гомологты. Оларға ұқсас, оның Gla домені және бірнеше EGF сияқты домендері бар (екі емес, төрт), бірақ серин протеаза домені жоқ. Оның орнына, жыныстық гормон байланыстыратын глобулин және кортикостероид байланыстыратын глобулин сияқты плазмадағы стероид гормондарын байланыстыратын ақуыздарға гомологты үлкен C-терминал домені бар. Ол белсенді С ақуызының (APC) кофакторы ретінде немесе C4BP-ні байланыстыру арқылы ақуыз функцияларында рөл атқара алады. Сонымен қатар, S ақуызында Gla домені мен EGF-сияқты доменнің арасында тромбинмен кесілетін пептид бар. Gla және EGF сияқты домендер кесілгеннен кейін дисульфидтік байланыс арқылы байланысты күйінде қалады. Дегенмен, S ақуызы осы кесілуден немесе C4BP-мен байланысудан кейін APC кофакторы ретіндегі қызметін жоғалтады.
Protein S is partly homologous to other vitamin K dependent plasma coagulation proteins, such as protein C and factors VII, IX, and X. Similar to them, it has a Gla domain and several EGF like domains (four rather than two), but no serine protease domain. Instead, there is a large C terminus domain that is homologous to plasma steroid hormone binding proteins such as sex hormone binding globulin and corticosteroid binding globulin. It may play a role in the protein functions as either a cofactor for activated protein C (APC) or in binding C4BP. Additionally, protein S has a peptide between the Gla domain and the EGF like domain, that is cleaved by thrombin. The Gla and EGF like domains stay connected after the cleavage by a disulfide bond. However, protein S loses its function as an APC cofactor following either this cleavage or binding C4BP.
Функция
S ақуызының ең жақсы сипатталған функциясы – антикоагуляция жолындағы рөлі, онда ол Va және VIIIa факторларын инактивациялауда C ақуызына кофактор ретінде әрекет етеді. Кофакторлық белсенділік тек еркін түрінде ғана байқалады. S ақуызы карбоксилделген Gla домені арқылы теріс зарядталған фосфолипидтерге байланысады. Бұл қасиет S ақуызына апоптозға ұшыраған жасушаларды жоюға көмектеседі, бұл организмнің қажетсіз немесе зақымдалған жасушалардан құтылу үшін қолданатын құрылымдық жасуша өлімінің бір түрі. Сау жасушаларда АТФ (аденозин трифосфаты) тәуелді фермент жасуша мембранасының сыртқы қабатынан фосфатидилсерин сияқты теріс зарядталған фосфолипидтерді алып тастайды. Апоптоздық жасуша (яғни апоптозға ұшыраған жасуша) енді сыртқы мембранасындағы фосфолипидтердің таралуын белсенді басқара алмайды, сондықтан сыртқы бетінде теріс зарядталған фосфолипидтерді көрсете бастайды. Бұл теріс зарядталған фосфолипидтерді макрофагтар сияқты фагоциттер таниды. S ақуызы теріс зарядталған фосфолипидтерге байланысып, апоптоздық жасуша мен фагоцит арасында көпір ретінде қызмет етеді. Бұл көпірлік байланыс фагоцитоз процесін жеделдетеді және жасушаның қабынуға немесе тіндердің зақымдануының басқа белгілеріне әкелмей алып тасталуын қамтамасыз етеді. S ақуызы C5,6,7 комплемент кешеніне байланыспайды, осылайша оның мембранаға енуіне тосқауыл қояды. Бұл VTN генімен кодталатын витронектинге қатысты, оны PROS генімен кодталатын және осы мақалада талқыланатын коагуляциялық S ақуызынан шатастырмау керек.
The best characterized function of Protein S is its role in the anti coagulation pathway, where it functions as a cofactor to Protein C in the inactivation of Factors Va and VIIIa. Only the free form has cofactor activity. Protein S binds to negatively charged phospholipids via the carboxylated Gla domain. This property allows Protein S to facilitate the removal of cells that are undergoing apoptosis, a form of structured cell death used by the body to remove unwanted or damaged cells. In healthy cells, an ATP (adenosine triphosphate) dependent enzyme removes negatively charged phospholipids such as phosphatidyl serine from the outer leaflet of the cell membrane. An apoptotic cell (that is, one undergoing apoptosis) no longer actively manages the distribution of phospholipids in its outer membrane and hence begins to display negatively charged phospholipids on its exterior surface. These negatively charged phospholipids are recognized by phagocytes such as macrophages. Protein S binds to the negatively charged phospholipids and functions as a bridge between the apoptotic cell and the phagocyte. This bridging expedites phagocytosis and allows the cell to be removed without giving rise to inflammation or other signs of tissue damage. Protein S does not bind to the nascent complement complex C5,6,7 to prevents it from inserting into a membrane. This is a different complement protein S AKA vitronectin made by the VTN gene, not to be confused with the coagulation protein S made by the PROS gene which this wiki page concerns.
Патология
PROS1 геніндегі мутациялар протеин S тапшылығына алып келуі мүмкін, бұл сирек кездесетін қан ауруы және тромбоз қаупін жоғарылатады.
Mutations in the PROS1 gene can lead to Protein S deficiency which is a rare blood disorder which can lead to an increased risk of thrombosis.
Өзара әрекеттесулер
S ақуызы V факторымен өзара әрекеттеседі.
Protein S has been shown to interact with Factor V.