Кіріспе

Австралиялық футболшы (1936–2023) – Мельбурн футбол клубының футболшысы және капрал.

Рональд Дейл Барасси (27 ақпан 1936 – 16 қыркүйек 2023) – Австралиялық футболшы, жаттықтырушы және медиа тұлға. Ойын тарихындағы ең ұлы және маңызды тұлғалардың бірі саналатын Барасси Австралия футбол залының «Аңыз» санатына енген алғашқы ойыншы болды және ол Австралия спорт залында осындай мәртебеге ие болған төрт австралиялық футболшының бірі. Барасси бес жасқа толғанда, оның әкесі, Мельбурн футбол клубының ойыншысы Рон Барасси аға, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тобрук шайқасында қаза тапты. Барасси Мельбурнда әкесінің жолын жалғауға ниеттенді, ал клубтың оны қабылдау үшін жасаған күшті лоббисінің нәтижесінде әке-бала ережесі енгізілді, ол бүгінгі күнге дейін AFL-де қолданылады. Кейін Барасси Мельбурн клубының сол кездегі жаттықтырушысы және оның әкесінің бұрынғы командаласы Норм Смитпен бірге тұрды. Смиттің жетекшілігімен Барасси «ровер» позициясын дамытып, алты чемпиондық команданың құрамында өнер көрсетті, олардың екеуін капитан ретінде жеңіске жеткізді. 1964 жылы, «лига тарихындағы ең батыл трансфер» деп аталған жағдайда, Барасси Мельбурнды қалдырып, Карлтон клубымен жолдар айырды. 1969 жылы ойыншылық карьерасын аяқтағаннан кейін, ол Карлтон клубын екі чемпиондыққа жеткізді, соның ішінде 1970 жылы футбол тарихындағы ең көп көрермен жиналған финалда рекордтық камбэк жасады. Барассидің ойыншыларына үзілісте берген нұсқауы – допты қабылдағанда және пас бергенде ешқандай шектеусіз ойнауға шақыруы – «қазіргі футболдың тууы» деп есте қалды. Барасси 1971 жылы кәсіби футболдан зейнеткерлікке шықты, бірақ екі жылдан кейін Солтүстік Мельбурн клубын жаттықтыруға қайта оралды. 1981 жылы клубты алғашқы екі чемпиондыққа жеткізгеннен кейін, ол қиын жағдайдағы Мельбурн клубына оралды, онда «Ирландиялық экспериментті» бастады – гэль футболшыларын Австралиялық футболға қабылдау. Мельбурндағы және 1993–95 жылдары Сидней Суанс клубындағы жұмысы осы клубтарды бәсекеге қабілетті етуде маңызды рөл атқарды. Барассидің жаттықтырушылық карьерасы табысты және көптеген адамдар оны революциялық деп санайды. Оның таза репутациясы және ойынға деген құштарлығы – ұлттық деңгейдегі клубтық жарысты құру үшін күш салғаны – оған Австралияда танымал мәдениет тұлғасы ретінде орын берді. 1978 жылы Австралия орденінің мүшесі атанды, ал 1996 жылы AFL ғасырының үздік құрамына «ровер» ретінде енді.

Ерте өмір

Рон Барэссидің жалғыз баласы Барэсси 1936 жылдың 27 ақпанында Виктория штатының орталық қаласы Кастлемейнде дүниеге келді. Келесі жылы әкесі Мельбурн футбол клубында VFL футбол ойнау үшін Мельбурнға көшті. Әкесі, қажырлы ойыншы, 1940 жылы «Демонс» командасының резервтік құрамында болды, бірақ Солтүстік Африкадағы армияда қызмет етуге кетіп, Тобрук қамалында қаза тапты. Жас Барэсси өмірінің алғашқы жылдарын Виктория штатының Гилдфорд қаласында өткізді. Ол Кастлемейн техникалық училищесінде, содан кейін Мельбурндағы Престон және Футскрей техникалық училищелерінде білім алды. Оның швейцариялық-итальян тегінің ата-бабалары 1850 және 1860 жылдардағы алтын асыру кезеңінде Викторияға көшіп келген. Олар Гилдфорд, Кастлемейн және Дейлсфорд сияқты аймақтарға қоныстанды.

Австралиялық футбол карьерасы

Барасси ойынды тіпті алаңға түспей тұрып-ақ, әдейілемегенімен өзгертті. 1941 жылы Тобрукта әкесі қаза болғаннан кейін Мельбурн футбол клубының ойыншылары мен шенеуніктер тобы оның жесірі Эльза мен кішкентай ұлын қолдауға міндеттенді. Барасси өспін шағында әкесінің қадамын басып, "Демонс" клубында ойнауға ниеттенген, бірақ сол кездегі аймақтық жүйе оның Коллингвуд немесе Карлтон клубтарының бірінде ойнауын қажет етті. "Норм Смит футболды өте жақсы көрді. Маған ол өте қолайлы болды. Оның жастармен жұмыс істеу қабілеті, мінездік қатайлығы, моральдық принциптері мен құндылықтары менің өміріме қажетті уақытта келді."

Мельбурн жылдары

Мельбурн футбол клубы 1950-жылдардың үстем командасы болды. Барасси көп ұзамай өзін әсерлі футболшы ретінде көрсетті, және оған жылдам басшылық міндеттер жүктелді. 1957 жылы ол вице-капитан болып тағайындалды, ал үш жыл өткен соң капитан болды.

Карлтон жылдары

1964 жылы қайта жанданған «Карлтон» оған қиын таңдау жасауға мүмкіндік берді. Жаңа президент Джордж Харрис Барэссиді «Принс-паркке» әкелуге құштар болды және Барэсси «Карлтонға» ойыншы-бапкер ретінде келсе, сол заманға сай өте тиімді ұсыныс – үш жылдық A£9,000 (2023 жылы шамамен 151 320 доллар) тұратын келісімшарт және бонустар беруге дайын еді.

Солтүстік Мельбурн жылдары

Барасси 1973 жылы жаттықтырушылыққа қайта оралды. Әкімдер Аллен Айлетт пен Рон Джозефпен бірге ол «Солтүстік Мельбурн» клубы үшін жаңа жұлдыздарды тартты. Елдің әртүрлі клубтарынан, соның ішінде Малкольм Блайт, Барри Кейбл, Джон Ранталл, Барри Дэвис және Дуг Уэйд сияқты дәлелдеген чемпиондар шақырылды. Барасси «Мельбурн» клубында «Ирландиялық тәжірибе» бастады, ол Ирландиядан гэль футболшыларын тартып, оларды Австралиялық футбол ережелері бойынша ойнатуға көшірді. Ол ең танымал болған, 1991 жылы Браунлоу медалін жеңіп алған Джим Стайнсті шақырып алды.

Таңдалған мансаптық ерекшеліктер

6 рет «Мельбурн» командасының чемпиондығына қатысқан ойыншы – 1955, 1956, 1957, 1959, 1960, 1964 жылдар. Австралия футбол даңқы залының мүшесі (1996 жылы қабылданып, «Аңыз» мәртебесі берілді).

Жеке өмір

Түнгі Мельбурндағы жаттықтырушылық мансабы кезінде ол автомобиль апатынан аман қалды, бұл өмірге қауіп төндіретін жарақаттарға және сілекейін жоғалтуға әкеп соқты. Оның жолаушысы, бұрынғы «Сент-Килда» футболшысы және «Браунлоу» медалінің иегері Нил Робертс та жарақат алды. Барасси қысқа мерзімге моторизованған коляска мен мүгедектер арбасын пайдаланды. Осы қиындыққа қарамастан, ол Арден-стриттегі жаттығу кештеріне қатысып, көмекшілерімен бірге ойыншыларға нұсқау беретінін көруге болар еді. Барассидің шетелге алғашқы сапары 1961 жылы болды. Кейіннен ол әлемнің көп бөлігін аралап шықты. 1967 жылы Нью-Йоркте Австралия футбол әлемдік туры аясында Барасси төбелес кезінде қатысты, сол кезде детектив Брендан Тумельти Барассидің мұрнын сындырып, екеуі де бір ауруханаға түсті. Осы оқиғадан кейін олар дос болып қалды. Барасси 1970-ші жылдардың соңында Сент-Килда қалашығына көшіп, өмірінің соңына дейін сонда тұрды. Барасси құмар шахматшы болды және 1970-ші жылдардың соңында Брент Кросвеллмен телефон арқылы көптеген классикалық шахмат ойындарын ойнады, көбінесе бір ойынға төрт сағаттан астам уақыт жұмсап, 50-60 жүріс жасады. Газетте жарияланған мақалада Кросвелл Барассидің шахмат үстелінде оны психологиялық тұрғыдан қалай әлсіздеткенін, оған тамақ-су ұсынбағанын және «шахмат жиынтығы қойылған үстелмен ешқандай логикалық байланысы жоқ орындықтарды бермейтінін» әзілмен айтты. Барасси көп жылдар бойы Ричмондтағы 70 Bridge Road мекенжайындағы Mountain View қонақ үйіне иелік етті. Ол 2000 жылы оны 1,6 миллион долларға сатты. 70 жасқа толған күні Папуа-Жаңа Гвинеядағы Кокода жолына саяхат жасады. 2008 жылдың 28 ақпанында Барасси өзінің жеке өмірі мен естеліктерінен құралған «Барасси» атты кітабын жариялады және оған қол қойды. 2012 жылдың қаңтарында Барасси велосипед апатына ұшырап, үш қабырғасын сындырды. Сол жылдың қыркүйегінде 76 жасында ол өзінің досы Джон Бертрандпен бірге Гамильтон аралындағы яхта жарысы апталығында яхта экипажына қосылды. 2008 жылдың Жаңа жылдық түнінде әйелді ерлікпен қорғағаны үшін Барасси 2012 жылы батылдық медалін және 2013 жылы батыл мінез-құлқы үшін мақтау қағазын алды. 2023 жылдың 16 қыркүйегінде Барасси құлаудан туындаған асқынулар салдарынан қайтыс болды. Ол 87 жаста еді. Барасси футболдың негізін дамытуға белсенді қатысып, оның халықаралық деңгейде, әсіресе Оңтүстік Африкада дамуына ықпал етті. Осыған байланысты Барасси өзінің есімін Барасси халықаралық австралиялық футбол жастар турниріне берді. Барасси 2006 жылғы Достастық ойындарының (15-26 наурыз аралығында Мельбурнда, Австралияда өткен) Королеваның таяқ эстафетасының соңғы қатысушыларының бірі болды. Оның эстафеталық бөлігі 15 наурызда Ярра өзенінің ортасындағы понтоннан жағалауға таяқты алып өтуден тұрды. Оны Мельбурн футбол клубының капитаны Дэвид Найтц (Барасси ұзақ жылдар бойы қатысқан команда) тапсырды. Бұл үшін Барасси судың бетінен біршама төменге батып, «су үстінде жүріп» тұрғандай көрінді. Роберт Хелпманның 1964 жылғы «The Display» балетінде футболға арналған ұзақ сахна бар, оған Хелпман австралиялық бишілерді жаттықтыру үшін Барассиді шақырды. Барасси Филип Ходжинстің 1990 жылғы «A Kick of the Footy» поэзия жинағына кіріспе жазды. Мельбурндық сатирикалық топтың солисі Рон Гитлер Барасси деген псевдониммен танылды. Барасси бұл атауды ұнатпады: «Менің әкемі Тобрукта Гитлердің әскерлері өлтірді, сондықтан менің наразылығымды көзге елестете аласыз». Суретші Льюис Миллер 2000 жылы Канберрадағы Ұлттық портрет галереясына қосылған Барассидің портреті үшін «Спорттық Арчибальд» сыйлығын жеңіп алды. Барасси Спеки Маги кітаптарында кейіпкер болды. 2015 жылы Барасси әнші-сазгер Текс Перкинспен «One Minute's Silence» әнін жазды, ол Галлиполиде қаза тапқан жауынгерлерге арналған құрметтің белгісі болды. Ол «Кингсвуд Кантри» телешоуының бірнеше эпизодында есімдерін тауып, айтылды. Ол 1960 жылдары теледидарда жеке футбол клиникасын ашқан алғашқы футболшылардың бірі болды. Сондай-ақ ол өзінің танымал «Рон Барасси» аяқкиімдерін шығарды. 2003 жылдың қыркүйегінде Мельбурн крикет алаңында Барассидің әйгілі суретке негізделген тепкісін бейнелейтін қола мүсін ашылды. 2006 жылғы AFL финалының екінші аптасынан кейін, төрт команданың барлығы Викториядан емес екенін, ал Викторияның соңғы уақыттағы әлсіздігінен кейін Барасси Викторияның AFL-де артта қалу себебін анықтау үшін тергеу жүргізуді талап етті. 2006 жылдың соңында ол Австралияның спорттық даңқ залының мүшесі аталды. 17 жасқа дейінгі халықаралық ережелер сериясіндегі үздік ойыншыға Рон Барасси медалі табыс етіледі. Барасси «Who Do You Think You Are?» телешоуының бір эпизодының кейіпкері болды. 2012 жылы австралиялық драматург Ти О’Нилл Барассидің өмірін театрлық қойылымға бейімдеді. Пьесаның сценарийі Currency Press баспасынан жарық көрді. Барассидің 80 жылдығын тойлау үшін 2016 жылдың 27 ақпанында оның туған қаласы Гилдфордта қоладан жасалған бюст ашылды.

Құрметтер мен марапаттар

Австралия орденінің мүшесі (AM) 6 маусым 1978 ж., "Австралиялық футбол спортына қызметі үшін танылғандығынан". Батылдығы үшін мақтау – 25 наурыз 2013 ж. – Батылдық құрметі. Австралия спорт медалі – 24 қазан 2000 ж.

Жарияланымдар

Рон Барасси: Өзінің кескін кітаптары мен естеліктері арқылы футболдық мансабын тарихқа түсіру (2008). . Австралия спортының иконалары сериясы. Барасси: Өмірбаян (2010). . Даналық: Австралиялық аңыз адамнан алған өмірлік сабақтар (2011). .