Кіріспе

Ғұламреза Тахти (ғلامرضا تختی, 1930 жылғы 27 тамыз – 1968 жылғы 7 қаңтар) – ирандық еркін күрескер және варзеш-е бастани (парсы дәстүрлі спорты) шебері. Ол 1956 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында, 1958 жылғы Азия ойындарында, 1959 жылғы әлем чемпионатында және 1961 жылғы әлем чемпионатында алтын медаль жеңіп алды, сондай-ақ үш мәрте Иранның пахлеваны атанды. Оның адал мінезі мен спортшылық қасиеттері үшін (иран мәдениетінде жаванмарди деп аталады) "Жахан Пахлеван" ("Әлем чемпионы") деген лақап атымен белгілі болды. Ол UWW Даңқ залына енгізілген.

Ерте өмір

Кедей отбасының кіші баласы Тахти 1930 жылдың 27 тамызында Тегеранның оңтүстігіндегі Ханиябад ауданында дүниеге келді. 15 жасында Тегеранның оңтүстігіндегі Пулад клубына қабылданып, күреспен айналыса бастады. Бірақ көп ұзамай Тегераннан Масджед Сулейманға жұмысшы болып кетті. Әскери қызметке шақырылғанда оның күрес дағдысы байқалып, 1948 жылы Иран теміржолына жұмысқа орналасқаннан кейін жаттығуларын қатаң түрде бастады. Мысалы, бірде оң тізесі жарақат алған кеңес күрескері Александр Медведпен күш сынасты. Тахти Медведтің жарақат алғанын білген соң, зардап шеккен тізесіне тимеуге тырысып, екінші тізесіне шабуыл жасады. Оның мінез-құлқының тағы бір мысалы Мәскеуде болған кезде орын алды. Сол кездегі әлем чемпионы Анатолий Альбулды жеңгеннен кейін Тахти Альбулдың анасының қайғылы бетін көрді. Ол оның қасына барып: "Нәтижеге өкінемін, бірақ сіздің ұлыңыз – ұлы күрескер", – деді. Анасы күлімсіреп, оны сүйді. Дегенмен, кейбіреулер оның Пахлави режиміне қарсы саяси қызметі үшін өлтірілгенін айтады және сол кездегі Иранның құпия қызметі – САВАК-ты кінәлайды. Ол ұлттық батыр болғандықтан, оның жерлеу рәсіміне мыңдаған адам жиналды. Бұл рәсімді танымал "Товфиқ" журналының бас редакторы Хоссейн Товфиқ ұйымдастырды. Хабарларға сәйкес, Тахтидің қазасы туралы хабарды естігеннен кейін кем дегенде 7 адам өз-өзіне қол жұмсады. "Товфиқ" журналы 1968 жылдың 14 қаңтарында арнайы нөмірін шығарды, онда Тахтидің жерлеу рәсіміне келген ирандықтардың үстінен қанаттарымен ұшып бара жатқан бейнесі салынған карикатура жарияланды. Суреттің астында: "Мен үшін жыламаңдар, өзіңдер үшін жылаңдар" деген сөздер жазылған. Осы карикатураны басып шығарғаннан кейін журнал бірнеше айға Шахтың бұйрығымен жабылды. Тахти Тегеранның оңтүстігіндегі Эбн-э Бабуех зиратына, Шахр-э-Райға жақын жерге жерленген. Оның естелігі әр жыл сайын оның жанкүйерлерімен қайта жаңартылады. Тахти әйелімен қарым-қатынастағы қиындықтарға байланысты депрессиямен күресті. Қаза болған күнінен екі күн бұрын Тахти өсиетнамасын жасап, ұлының қамқорлығын әріптесіне тапсырды және мүлкін қалай пайдалану керектігі туралы нұсқаулар берді. Али Хатами бастап, Бехруз Афхами аяқтаған фильм Тахтидің өліміне қатысты әртүрлі теорияларды зерттейді.