Кіріспе
Dole Air Race, сондай-ақ Dole Derby деп аталатын бұл әуе жарысы 1927 жылдың тамыз айында Калифорния штатының Окленд қаласынан Гавайи территориясындағы Гонолулу қаласына дейін Тынық мұхиты арқылы өтті және бірнеше адамның қаза болуына әкелді. Он сегіз ресми және бейресми қатысушы болды; олардың он бесеуі ресми түрде старттық орындарға таласты, ал осы он бесеуінің екеуі дисквалификацияланды, екеуі жарыстан бас тартты, үш ұшақ апатқа ұшырап, жарыс басталмас бұрын үш адам қаза тапты. 16 тамызда сегіз ұшақ жарысқа қатысты. Гавайиге сәтті жеткендері тек екеу болды: Артур С. Гобель мен Уильям В. Дэвис басқарған Travel Air 5000 ұшағы 26 сағат 15 минуттық ұшудан кейін Гонолулуға қонды, екінші орын алған Aloha ұшағынан екі сағатқа бұрын жетті. Қалған алты ұшақтың екеуі ұшып көтерілгенде апатқа ұшырады, екеуі жөндеу үшін қайта оралуға мәжбүр болды, ал екеуі жарыс барысында жоғалып кетті (Golden Eagle және Miss Doran). Жөнделген ұшақтардың бірі бірнеше күннен кейін жоғалған ұшақтарды іздеу үшін қайта ұшты, бірақ ол да теңізде жоғалып кетті (Dallas Spirit). Барлығында, жарысқа дейін, оның кезінде және одан кейін он адам қаза тауып, алты ұшақ жоғалып кетті немесе жөндеуге келмейтіндей зақымдалды.
Доль сыйлығы
Чарльз А. Линдбергтің Атлантика арқылы сәтті ұшқаннан шабыттанған Джеймс Д. Доул, Гавайи ананасының магнаты, 1927 жылдың 25 мамырында алғашқы тұрақты қанатты ұшақ үшін 25 000 доллар (1927 жылы 25000.0 доллар шамамен <есептелген сомаға> тең) сыйлық жариялады, Оклендтен (Калифорния) Гонолулуға (Гавайи) ұшқанға, ал екінші орын үшін 10 000 доллар (1927 жылы 10000.0 доллар шамамен <есептелген сомаға> тең). Ұзақ қашықтыққа ұшу рекордтарын жаңару мүмкіндігі басқа да бай бизнесмендерді Тынық мұхитын бағындыруға арналған сыйлықтар ұсынуға ынталандырды: Сид Грауман Лос-Анджелестен Токиоға ұшқан алғашқы адамға 30 000 доллар (1927 жылы 30000.0 доллар шамамен <есептелген сомаға> тең) ұсынды, ал Уильям Истервуд Далластан Гонконгқа үш аялдамамен (Гонолулу, Гуам немесе Манила және Сан-Франциско) ұшқан алғашқы адамға ұқсас 25 000 доллар сыйлық ұсынды, бұл "қатарынан 144 сағаттан" аспауы керек және 28 қыркүйекке дейін аяқталуы тиіс. Барлық бай демеушілер Линдбергті қызықтыруға үміттенеді.
Тынық мұхит аралық рекорд
Оуклендтен Гавайиге дейінгі алғашқы сәтті транстихоокеандық рейстердің жариялануы 1927 жылдың маусым және шілде айларында, Доль дербиінің тамыз айына жоспарланған басталмас бұрын екі рейспен тоқтатылды. 28 маусымда, Доль жүлделерді жариялағаннан кейін шамамен бір ай өткен соң, АҚШ Әскери Әуе күштерінің лейтенанттары Лестер Дж. Мэйтленд және Альберт Ф. Хегенбергер «Bay Farm» әуежайынан (Оукленд) «Bird of Paradise» (үш қозғалтқышты Atlantic Fokker C 2 әскери ұшағы) Оахудағы Уилер армиялық әуежайына 25 сағат 50 минутта ұшты. 1925 жылы жасалған бұрынғы әрекет екі Әскери-теңіз күштерінің PN 9 гидросамолеттері үшін сәтсіз аяқталды; командир Джон Роджерс басқарған ұшақтың бірі Гавайиге жетпей бірнеше жүз миль қашықтықта жанармай тауысып, келесі тоғыз күнде Кауаиге жетті. Эрні Смит және капитан К. Х. Картер «City of Oakland» (кішкентай Travel Air 5000 азаматтық монопланы) ұшағымен Мэйтленд/Хегенбергер рейсіне ұқсас рейс жасау үшін бұрын Оуклендке келген, бірақ техникалық қиындықтарға байланысты Мэйтлендтен екі сағат кейін ұшып, сынған жел әйнегімен қайтып келді. Линдбергтің арнайы салынған «Spirit of St. Louis» ұшағынан айырмашылығы, «City of Oakland» Тынық мұхит әуе тасымалы үшін пошта тасымалдаушы болып жұмыс істеген. Смиттің айтуынша, Картер жел әйнегі жоғалғаннан кейін жанармайды төгумен қорқытып, ұшақты ұшып шыққаннан кейін дереу қайтаруға мәжбүр еткен. Картер рекордты жоғалтқаннан кейін жұмыстан кетті, бірақ Смит Эмори Бронтені навигатор ретінде жалдап, 14 шілдеде қайта ұшты. 26 сағат 36 минуттан кейін жанармай тауысып, олар Молокайдағы тікенді ағашқа құлады. Доль маусым және шілде айларында сәтті ұшқан рейстерді, олар оның ережелерін сақтамағандықтан, жүлдеден шеттетуге шешім қабылдады. Әуе күштерінің рейсі жүлде жарияланғанға дейін бірнеше ай бұрын жоспарланған және Уилер әуежайынан басқа жерге қону ниеті болмаған. 22 шілдеге дейін бастапқы және соңғы нүктелер белгіленбеген. Сан-Франциско жаңа муниципалды әуежайын, Миллс Филдты, пилоттарды оны бастапқы нүкте ретінде таңдауға ынталандыру үшін салуға кірісті; бастапқы жоспарланған бағыт Гонолулу маңындағы Джон Роджерс әуежайы болды.
Алтын бүркіт пен Мисс Доранды іздеу
Алтын Бөрік пен Мисс Доран екеуі де қайта көрінбеді. Доул ұшақтарды тапқан адамға 10 000 АҚШ доллары сыйақы ұсынды; бұл сыйақы әр ұшақтың демеушілерімен толықтырылды, нәтижесінде әр ұшақ үшін барлығы 20 000 АҚШ доллары сыйақы белгіленді. Сонымен қатар, маршрут бойынша теңіздің күшті қозғалысы және жоғары толқындар байқалды. 1925 жылы Роджерстің сәтсіз ұшуынан өзгеше, жоғалған екі ұшақ гидроұшақтар болған жоқ, және олар бірнеше күннен артық су үстінде қалуға шамасы жетпеді. 18 тамызда Дженсен мен Гобель әуеге көтеріліп, мұхитты іздестірді; Гобель Кауаи маңында, ал Дженсен Молокай бұғазын тексерді. Уайттың сөзіне қарағанда, Мисс Доранның радиальдық қозғалтқышы Оклендке оралғанда тоғыз цилиндрдің төртеуінде іштен жану процесі бұзылған; ол ұшақтың Голден Гейт жанындағы тұманға кіргеннен кейін көп ұзамай құлағанын болжады. Мисс Доран соңғы рет сағат 14:43-те (Тынық мұхиты уақыты) Фараллон аралдарынан өтіп бара жатқанда көрінді. Уайт бұл теорияны қабылдамады, себебі Алтын Бөрік аралдардың үстінен күндіз ұшқан болар еді. Іздеу тобына үш суасты кемесі кірді: R 8, S 42 және S 46. 19 тамызда Лэнгли Фараллон аралдарынан батысқа қарай 64 шақырым жерден Гавайиге қарай бағыт алды, ұшақтарымен 322 шақырым ені бар жолақты шолып өтті. Калифорниядан шыққан басқа да су үсті кемелеріне Ұлы шеңбер маршрутына параллель іздеу жүргізуге бұйрық берілді. Осы уақытта 18 тамызда Гавайиден Сан-Францискоға қарай үш кеме – USS S 29, USS Pelican және USS Sunnadin – теңізді кері бағытта шолып өтті. Уайлуку тұрғындары 17-сі күні түстен кейін ұшақ қозғалтқышының дыбысы күшейгенін, содан кейін күрт тоқтағанын айтты. 18 тамыз күні түнде Гонолуа шығанағында Мисс Доран табылды деген хабар жалған болып шықты; ұшақпен шатастырылған қызыл, ақ және көк түстердегі сампан болды. 19 тамызда Альгамбрадағы әуесқой радио операторы бір тірі ер адам мен бір өлген әйел бар салмен бірге тастап кетілген ұшақ табылғаны туралы радио хабарламаны қабылдады; алайда, бұл радио жиілігі кемелерде әдетте қолданылмайды, және хабарламаның шығу орнына жақын жерде ешқандай кеме болған жоқ.
"Даллас Сприт" кемесі соңғы рет ұшып кетті
Даллас Спиритті жөндеуден кейін Эрвин мен Эйхвальдт іздеуге қосылып, 19 тамызда сағат 14:20-да (PST) Оуклендтен Гонолулуға ұшып кетті. Экипаж Гонолулуды Гонконгқа жол бойындағы келесі аялдама ретінде қарастырды, алайда Эрвин Гавайиде жанармай толтырып, жоғалған ұшақты батыс бағытта іздеу кезінде таба алмаса, Оуклендке қайта оралуға дайын екенін айтты. Жергілікті радио әуесқойлары Эрвинді Pabco Pacific Flyer ұшағынан 50 ватттық радиостанцияны алып кетуге көндірді, бұл станция ұшақтың Калифорния немесе Гавайидегі басқа операторлармен байланыста болуына жеткілікті қуатты болды. Олардың соңғы радиохабары сол түні сағат 21:00-де алынды, онда олар теңізде шамамен 600 миль (966 км) қашықтықта айналып түскендерін хабарлады. "Даллас Спирит" ұшағы құлаған кезде, шамамен 100 миль (161 км) қашықтықта болған және басқа екі жоғалған ұшақты іздеген "Хейзелвуд" кемесі соңғы хабар жіберілген жерге бет алып, үш сағаттан кейін жетті. "Хейзелвуд" кемесі "Даллас Спирит" ұшағының қирандыларын немесе судағы қалдықтарын таба алмады, бірақ белгілі бір аумақты мұқият тексерді. 22 тамызда Калифорниядан келген әскери кемелер Гавайиден келген әріптестерімен кездесті, бірақ екі флот та үш ұшақтың ізін таба алмады. 23 тамызда Мауна-Кеа тауының беткейінде жасыл шараптар байқалды, бірақ тергеуге жіберілген әскери ұшақтар шараптардың фермер сынап көрген жаңа бензинмен жұмыс істейтін шамдар екенін хабарлады. Осы уақытқа дейін Әскери-теңіз күштерінің іздеу операциясы 23 тамызға дейін рұқсат етілген, содан кейін, іздеу флотына USS Omaha-ны қоса 16 кеме қосылғаннан кейін 25 тамызға дейін ұзартылды. 24 тамыз күні кешке кемелерге "Барлық үміт таусылғанша іздеңдер" деген бұйрық берілді. Іздеу кезінде жұмсалған қосымша отынның құны 90 000 АҚШ долларына бағаланды, кейіннен 135 000 АҚШ долларына қайта қарастырылды, және 8000 теңізші қатысты. Соңғы есепте жалпы шығын 82 246,14 долларға жетті, оның 70 256,34 доллары отынға жұмсалды. Іздеу 54 кемені қамтыды, олар барлығы 152 000 мильді (244 620 км) жүзіп өтті, ал Лэнглиден келген ұшақтар 9 000 мильді (14 484 км) іздеу маршруттарымен ұшты. 1 қазанда тағы бір сүйрегіш кеме Гавайидің солтүстік-батысына қарай шамамен 750 миль (1207 км) қашықтықта орналасқан Джонстон атолдарына жіберілді, себебі "Golden Eagle" ұшағы Гавайиден өтіп кеткен немесе теңізге құлағаннан кейін одан асып кеткен деген күдік сақталды. Мұқият іздеуден кейін USS Whippoorwill кемесі жоғалған ұшақтың іздері табылмағанын хабарлады.
Фрагменттер мен ілгілер
1927 жылдың 1 қыркүйегінде Флатерри мүйісінен бірнеше жүз шақырым қашықтықта, сымдары салбырап тұрған, ақшыл сары түсті қиындылар табылған, олардың «Алтын Бүркіт» ұшағына тиесілі болуы мүмкін деп есептелді. 1927 жылдың қазан айының соңында Редондо жағажайында күміс түсті элерон бөлігі жағаға шықты; түсіне қарағанда, ол «Даллас Спирит» ұшағынан болған болуы мүмкін. Екі балықшы 9 қыркүйекте Макапу нүктесіндегі Вайманало жағажайының жанында капоктан жасалған құтқару жилетінің мойын бөлігін тапты. Олар оны тартып алғанда, жилетте денесі бар адамды көргендерін, бірақ мойын бөлігін тартып алу кезінде үзіліп қалғанын айтты. 1927 жылдың қараша айында Эврика, Калифорнияда жағаға скелет аяқ және табан шықты; оның «Доль» ұшқыштарымен байланысы анықталған жоқ. 1927 жылдың 5 қазанында Флеминг Пойнт маңында табылған бөтелкедегі хат бастапқыда Милдред Дораннан деп есептелді; алайда, жазуының «әйелдің, кішкентай және нәзік, бірақ грамматикалық қателермен толған» болғандықтан, оның шынайылығы бірден күмәнді болды. 1928 жылдың тамыз айында Абердин, Вашингтон маңында жағаға шыққан парфюм бөтелкесінде жартылай оқылмайтын хабар табылды; ол Милдред Дораннан деп есептелді және 1927 жылдың 2 қазанымен күнтізделген. 1928 жылдың тамызында «Алтын Бүркіт» экипажынан деп есептелген тағы бір бөтелкедегі хабар Редондо Бич полициясына тапсырылды; бұл да алдаушылық деп күдіктелді. Джеймс Доул ұшақты қайтару үшін сыйақыны 1928 жылдың наурыз айына дейін қайтарған жоқ. 1928 жылдың мамыр айында Мартин Дженсен «Алоха» ұшағымен әуеден іздеу жұмыстарын жүргізіп, «Алтын Бүркіт» навигаторы Гордонның інісі Денхэм Скотты алып, Гавай аралындағы Мауна-Кеа тауының жартасты беткейлерін қарады, себебі 1927 жылдың 17 тамызында сол жерге Гонолулуға бет алған моноплан ұшқан деген расталмаған хабарлар тарады. Денхэм сондай-ақ жердегі іздеу жұмыстарын да басқарды. 1928 жылдың маусымында Денхэм ұшақ мәжбүрлі түрде қону жасаған аймақты тапқанын хабарлады. Ағаштардың бастары сындырылып, солардың соңына таяққа байланған күйдірілген мата қойылған. Ол тамыздың басында Мауна-Лоа тауында екінші іздеу жұмысын бастады; алайда, қосымша іздер табылған жоқ және сол айдың соңында іздеу тоқтатылды. 1929 жылдың сәуір айында белгісіз ұшақтың қиындылары Кармель маңындағы жағаға шықты. 1929 жылдың маусымында Камило жағажайында бір немесе бірнеше ұшақтың сынықтары табылған; олардың бірі, қызыл, ақ және көк бояудың шағын бөліктері бар алюминийден жасалған тұрақтандырғыш бөлігі болды, ол «Мисс Доран» ұшағының түсіне сәйкес келді. Жоғалған ұшқыштарды іздеудің соңғы кезеңі сол айдың соңында аяқталды, өйткені Джек Фросттың інісі Эзра «Алтын Бүркіт» Мауна-Лоа тауына апатқа ұшырауы мүмкін деген теорияны зерттеді.
Салдары
Жарыс аяқталғаннан кейінгі күндері «Air King» ұшағының иелері жарыс төрешілері «Golden Eagle» ұшағын да дисквалификациялауға тиіс еді деп шағымдады, себебі ол ұшып кеткен кезде оның жанармай сыйымдылығы да 350 галлонды құрады. Бұл оқиғаның қысымды аяқталуы ретінде, жарыстың демешісінің әкесі, пастор Чарльз Ф. Доул 1927 жылдың 27 қарашасында қайтыс болды. Гёбель мен Дэвис «Matson» лайнері «SS Manoa» арқылы Сан-Францискоға 31 тамызда келді, онда оларды спонтанды шеру күтіп тұрды. Олар теңізге құлаудан ешқандай аман қалғанның болмайтынына күмәнданды. Жеңіске жеткендері үшін Гёбель (Армия резервіндегі лейтенант) мен Дэвис (әрекеттегі Әскери-теңіз күштері) 1928 жылы «Дистинктивті Ұшқыш айырмасымен» марапатталды. Дженсен 1 қыркүйекте «City of Los Angeles» кемесімен Сан-Педроға оралды және бірден арыстанмен Лос-Анджелестен Нью-Йоркке тоқтамай жалғыз ұшуға шығатынын жариялады. «Лео» деп аталған арыстан «Metro Goldwyn Mayer» студиясының талисмандарының бірі болды; олар 16 қыркүйекте арыстан шикі стейктер жегеннен кейін ұшып кетті. Бірақ, ұшақ Нью-Йоркке ешқашан жетпеді; Дженсен қатты тұманды Аризона тауына апаттық қонды. «Woolaroc» сақталып қалды және қазір Оклахомадағы «Woolaroc» мұражайында қойылған, ол бастапқыда ұшақты сақтау және көрсету үшін ангар ретінде салынған. «Aloha» Нью-Йорк бизнесменіне сатылды және 1933 жылы Рузвельт-филдтегі ангардағы өртте жойылды. Уайетт "[мұндай ұшулардан (құрлықтағы ұшақтармен) ешқандай ғылыми құндылық алу мүмкін емес]" деп сенді. Гёбель, Дэвис және Дженсен үлкен су кеңістіктерінде ұшатын барлық ұшақтарда радио жабдықтары болуын міндетті етуді ұсынды. Тамыздың соңы мен қыркүйектің басында теңізде еске алу рәсімі жоспарланды. 8 қыркүйекте Сан-Франциско әйелдер клубы жеке қызмет өткізді. Сан-Францискодағы 30 және 32 пирстерде орналасқан «Matson Lines» доктарында «SS Maui» кемесіне құрмет көрсету үшін гүлдер мен сыйлықтар тиеліп, одан кейін Гавайиге регенеративті рейсіне аттанды. 16 қыркүйекте «Maui» «Dallas Spirit» ұшағынан алынған соңғы хабарлама орнына тоқтады, гүлдерді шашып, Мисс Доранның оқушылары жасаған гүлді Библияны босатты. Өлген жеті ұшқышқа арнап ақты айтты және Теннисонның «Стандартты кесіп өту» өлеңі оқылды. «Dallas Spirit» ұшағының ұшқышы Биллдің әйелі Констанс Оль Эрвин 1927 жылдың 12 қазанында ұл тауып, оған Билл деген ат қойды. Дэвис, «Woolaroc» ұшағының навигаторы, «Біз қазір ұшудың Тынық мұхиты арқылы көліктің практикалық құралы екенін білеміз. Бұл жылдам көлікке деген халықтың сұранысы ғана қажет» деді. АҚШ Әскери-теңіз күштері 1934 жылдың қаңтарында Калифорниядан Гавайиге сәтті жаппай ұшу арқылы ұшу уақыты бойынша рекорд орнатты; сол жылы Кингсфорд Смит 1928 жылғы рейсін кері қайтара отырып, «Lady Southern Cross» ұшағымен Гавайиден Калифорнияға шығысқа ұшып, жаңа жылдамдық рекордын орнатты. 1935 жылдың қаңтарында Амелия Эрхарт Гавайиден Калифорнияға дейінгі алғашқы жеке рейсін аяқтады. «Pan American» сол жылы бірнеше рейстер кезінде Тынық мұхиты арқылы бағыт құрды және 1936 жылдың қазан айында Гавайи, Мидуэй, Уэйк және Гуам арқылы Сан-Францискодан Манилаға тұрақты коммерциялық «Clipper» ұшу қайығы қызметін бастады.