Кіріспе
USS S 42 (SS 153) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің S класты су асты кемелерінің үшінші тобындағы алғашқы кеме.
USS S 42 (SS 153) was the first member in the third group of S class submarines of the United States Navy.
Құрылыс және іске қосу
S 42 кемесінің кілі 1920 жылғы 16 желтоқсанда Массачусетс штатының Куинси қаласындағы Bethlehem Shipbuilding Corporation компаниясының Fore River кеме жасау кешенінде салынды. Ол 1923 жылғы 30 сәуірде Генри А. Хатчинс кішінің әйелінің демеушілігімен суға түсірілді және 1924 жылғы 20 қарашада лейтенант Джон "Бейб" Браун басқаруымен қолданысқа берілді.
Қызмет тарихы
Жаңа Англия жағалауында сынақтан өткеннен кейін, S 42 1925 жылдың қаңтарында Нью-Лондоннан (Коннектикут штаты) шығып, оңтүстікке қарай Коко-Солоға көшті. Ол сол жерден Кариб теңізінде де, Тынық мұхитында да 1927 жылдың көктеміне дейін жұмыс істеді. Содан кейін ол Гавайиге жіберілді, мамыр айында Панама шығанағын тазартты, Калифорнияда қайта жабдықталды және 22 шілдеде Перл-Харборға жетті. Келесі айда ол басқа флоттық бөлімшелерге қосылып, Dole Air Race жарысының жоғалған қатысушыларын іздестірді және сол жылдың соңында Калифорнияға оралды. 1928 жылы 4 ақпанда ол Сан-Диегодағы (Калифорния штаты) әскери күштерге қайта қосылды, онда 1930 жылға дейін орналасқан болды. Сол жылдың желтоқсан айында S-42 дивизиясы Перл-Харборға ауыстырылды. Кейін ол Гавайи суларында және жыл сайынғы флоттық жаттығулар кезінде Панама каналы аймағында және Кариб теңізінде жұмыс істеді. 1932 жылдан 1935 жылға дейін ол 11-ші Су асты кемелері дивизиясымен активті қызметте және 14-ші резервтік Су асты кемелері дивизиясымен резервте кезектесті. 1936 жылдың наурыз айында S 42 Коко-Солодағы Су асты кемелері базасына қайта жіберілді, ол 1941 жылдың маусым айында Нью-Лондонға баруға бұйрық берілгенге дейін онда орналасқан болды. Нью-Лондоннан ол Филадельфияға (Пенсильвания штаты) ауысты. Ол өзінің дивизиясымен бірге, енді 53-ші Су асты кемелері дивизиясы, модернизациялық жөндеуден өтті. Жаңа жабдықтармен – бірақ кондиционерлік жүйесіз – және біршама жақсартылған мүмкіндіктермен ол қараша айында оңтүстікке, Бермудаға көшті және желтоқсан айына дейін оқу және патрульдік операцияларды жүргізді. 7 маусымнан кейін ол Канал аймағына қайта оралды.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1942 жылдың қаңтарында S 42 Каналға қарай Тынық мұхитында қауіпсіздік патрульдерін жүргізді. Ақпан айында ол Тынық мұхитының оңтүстік-батысындағы одақтас күштерге қосылуға дайындалды, ал наурыздың басында мұхит арқылы жолға шықты. 15 сәуірде ол Австралияның Брисбен қаласындағы Моретон шығанағына келді. Онда 53-ші су асты кемелер дивизиясы Азия флотының S кемелерімен бірігіп, TF 42 жасады. Бұл Бірінші дүниежүзілік соғыста жасалған су асты кемелері, жапондықтардың Бисмарк архипелагы мен Соломон аралдарындағы ілгерілеуін тоқтату үшін, аймаққа ірі және жақсы жабдықталған флоттық су асты кемелері келгенге дейін "бос орынды толтыруға" арналған еді. Келгеннен кейін он күн өткен соң, S 42 (Оливер Г. Кирк, 1929 жылғы Анаполис түлегі) Моретон шығанағынан шығып, алғашқы соғыс патрулі үшін Коралл теңізі арқылы солтүстікке бет алды. Оңтүстікке 15 градусқа жеткен соң, ол күндіз су астында жүзіп, түнде батареяларын зарядтап, су астында жүрудің жоғары температурасы мен ылғалдылығынан қысқа уақытқа демалуға мүмкіндік алды. 3 мамыр күні түстен кейін ол тағайындалған патрульдік аймағына кірді, ал сол күні кешке Жаңа Ирландия жағалауына жақындады. Екі күннен кейін ол Сент-Джордж мүйісінің жанында орташа өлшемді көмекші кемені көріп, оқ атты, бірақ сәтті тигізбеді. 6 мамырда ол Бука мен мүйіс аралығында күзетке ауысты. 11 мамырда Жаңа Британиядан қашықта, жаңбырдың арасында мина тастаушы Окиносиманы (Коралл теңізі шайқасында зақымдалған) көрді. S 42 төрт торпеда атып, үшеуі тиді, 4400 тонналық мина тастаушы кемені суға батырды. Бұл шайқас сағат 04:39-да басталып, 04:52-де аяқталды. 05:15-ке қарай жау эсминецтері S 42 позициясына жақындап келеді. Бес минуттан кейін олар тереңдік бомбаларын тастай бастады. Сағат 11:30-да соңғы тереңдік бомбасы тасталды. 14:30-да жаумен соңғы дыбыстық байланыс жасалды. Теңіз суы басқару бөліміне көбейіп ағып кірді, бірақ S 42 тағы төрт сағат су астында қалды. Содан кейін ол зақымның бір бөлігін жөндеуге және батареяларын зарядтауға көтерілді. Суға батқанда тереңдігін бақылай алмады. Ол қосымша жөндеулер үшін қайтадан суға шықты. Таң атқанда ол сәтті суға түсті. Бірақ басқару бөліміндегі ағыстар тоқтамады, ол үйге қайтуға бет бұрды. Сол күні, 12 мамырда, ол ComSubRon 5-ке хабарлама жіберуге тырысты. Екі күннен кейін ол әлі де Брисбенмен байланысуға тырысып, хабарламасын Порт-Морсби, Таунсвилл, Квинсленд және Гавайидегі Гонолулу арқылы жіберді. 16 мамырда оның сол жақ қозғалтқышы суға батып, бірақ уақытша жөнделіп іске қосылды. 17 мамырда ол Голланд портын көтеріп, одан хабарламалары Брисбенге жіберілді. Үш күннен кейін ол Моретон шығанағына жетті. 3 шілдеде S 42 Брисбеннен екінші патруліне шықты. 12 шілдеде ол Сент-Джордж каналындағы шабуылдық рөлін бастамас бұрын Рабаулдың жанындағы Адлер шығанағына барлаушыны түсірді. Оның алғашқы есебі, көп ұзамай жіберілді, жапондықтар ақпарат үшін жақсы төлейтіндіктен, жергілікті каноэлерден аулақ болуды ескертті. Бірақ ауа райы ең үлкен кедергі болды, себебі жиі жаңбыр жауып, қатты толқындар аң аулауына кедергі келтірді. 19 шілде түнде S 42 Адлер шығанағына оралды; Австралиялық барлау офицерін қайтадан алып, Брисбенге қарай жолға шықты, ол 28 шілдеде келді. Тамыз айының алғашқы аптасында одақтастардың шабуылы Гуадалканалға қонумен басталды. Екі аптадан кейін, 21 тамызда, S 42 (қазір Харли К. Науман басқарады, 1934 жылғы түлек) Саво аралы – Эсперанс мүйісі аймағындағы қанға толы және темірге толы суларда күзеттік қызмет көрсету үшін Соломон аралдарына бет алды. 23 тамызда дұрыс жабылмаған машина бөлімінің люгінен сағатына 15 галлон су ағып шықты. Ағаш тікпелермен ағын азайтылды. S 42 Соломон аралдарына қарай жалғасты. Ол бес күннен кейін станцияға жетіп, қыркүйекке дейін қалды, бірақ заманауи электроникасы, жылдам маневрлеу қабілеті және жылдамдығы болмағандықтан Рабаулдан түнгі колонналарды тоқтатуға мүмкіндік таппады. Брисбендегі жөндеу жұмыстары 19 қыркүйектен 19 қазанға дейін жүргізілді. 20 қазанда ол Рабаул – Фаиси – Буин желісіндегі көліктерді тоқтату және миналар орнату үшін Соломон аралдарына бет алды. Бугенвилл бұғазына тағайындалған ол көптеген байланыстарды жасады, бірақ сәтті тигізе алмады. 2 қарашада ол үш кемемен бірге жүзіп бара жатқан эсминецке төрт торпеда атып, жарылыс естілді, бірақ тереңдік бомбалары шабуылы нәтижелерді анықтауға кедергі келтірді. 5 қарашада ол аймақтан шығып, Фиджи аралдарына бет алды. 16 қарашада ол Сува портына тоқтады, онда оның дивизиясының басқа кемелері қосылды, ал 1 желтоқсанда ол АҚШ-қа қайта оралу үшін жолға шықты. 1943 жылдың қаңтар айының басында Панама каналын өтіп, ақпан айында Кубаға келді. Наурыз айына дейін жаңадан құрылған эсминецтерге су астына қарсы соғыс жаттығуларын өткізді, содан кейін Филадельфияға барды, онда толық жөндеуден өтіп, кондиционер және радар орнатты. Маусымның соңында ол Хэмптон-Роудстен Сан-Диегоға, ал тамыздың ортасында Алеут аралдарына жолға шықты. 2 қыркүйекте ол Голланд портынан Курил аралдарына және Солтүстік Тынық мұхитындағы жалғыз соғыс патруліне бет алды. Аттуда тоқтаған соң, қырқ күндік патруль негізінен Парамуширо – Онекотан аймағында өтті, ешқандай кемелерді батырмады немесе зақымдамады. 12 қазан күні ол Голланд портына оралды. 23 қарашада ол қайтадан жолға шықты. Тағайындалған аймағына бара жатқанда, оның сол жақ қозғалтқышы істен шығып, патрулі тоқтатылды. 27 қарашада ол Аттудағы Массакр шығанағына кірді, онда қаңтар айына дейін жөндеу жұмыстары жүргізілді. Ақпан айында ол Голланд портына қайтып, содан кейін Перл-Харборға және Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы кезекті турға барды. S 42 19 наурызда Жаңа Гвинеядағы Милне-Бейге келді. Онда мамыр айына дейін су астына қарсы соғыс жаттығуларын өткізетін кемелерге нысана болды. Маусымда ол Адмирал аралдарындағы Сиидлер портына көшті; 1 тамызға дейін ұқсас қызметтер көрсетті, содан кейін соңғы соғыс патруліне дайындалды. Бес күннен кейін ол төрт адамнан тұратын австралиялық барлау тобымен бірге Халмахераға жолға шықты. 15, 21 және 22 тамызда топ мүшелері тағайындалған жерлерге жеке-жеке түсірілді. Олардың міндеті бұрын түсірілген басқа барлаушылармен байланысқа түсіп, оларды алу болды. 26 тамызда Горанго шығанағына түсірілген барлаушы жалғыз оралды. Ол тағайындалған барлаушымен байланысқа түсе алмады. Басқа барлаушылар оралмады. 3 қыркүйекте S 42 Сиидлер портына оралды. Су астына қарсы соғыс жаттығуларын жалғастырған S 42 қазан айына дейін Адмирал аралдарында қалды. Айдың ортасында ол жөндеу үшін Брисбенге келді, ал қаңтарда 1945 жылы Адмирал аралдарына қайта оралды. Ақпан айының ортасында ол Манустан Калифорнияға, наурыздың соңында Сан-Диегоға келді. Онде соғыс аяқталғанға дейін Батыс жағалауындағы дыбыс мектебі үшін оқу қызметтерін ұсынды. Қыркүйекте ол Сан-Францискоға көшті, онда 25 қазан 1945 жылы қызметтен босатылды. 13 қарашада теңіз кемелері тізімінен шығарылып, 1946 жылдың қарашасында металлға сатылды.