Кіріспе
Эммануэль Эбуэ (4 маусым 1983 жылы туған) – африкалық, Кот-д’Ивуар футболшысы, бұрынғы кәсіби футболшы. Ойыншының амплуасы – оң қаптал қорғаушы. ASEC Mimosas клубының тәрбиесі, 2002 жылы Бельгияның «Беверен» клубына ауысты. 2005 жылдан 2011 жылға дейін Англия Премьер-лигасының «Арсенал» клубында өте көп ойын өткізді, барлығы 214 матч ойнады, соның ішінде 2006 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының финалында. Кейін «Галатасарай» клубына өтті, онда тұрақты түрде ойнап, Түркияда бес рет ел чемпионатында жеңіске жетті. Эбуэ 2004 жылы Кот-д’Ивуар құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты және 2013 жылға дейін 79 рет құрама намысын қорғады. Ол бес Африка Ұлттары кубогы және екі Әлем чемпионатына қатысты.
Emmanuel Eboué (born 4 June 1983) is an Ivorian former professional footballer who played as a right back. Formed at ASEC Mimosas, he moved to Europe to play for Belgium's Beveren in 2002. He spent most of his career, from 2005 to 2011, with Arsenal of the Premier League, playing 214 games, including the 2006 UEFA Champions League Final. Later he moved to Galatasaray, where he played regularly and won five domestic honours in Turkey. Eboué made his international debut for the Ivory Coast in 2004, eventually earning 79 caps by 2013. He was part of their squads at five Africa Cup of Nations tournaments and two World Cups.
2005-06 жылғы маусым
2005–06 жылдары Эбуэ «Арсенал» командасының негізгі құрамына енді. Ол маусымды көбінесе резервтік ойыншы ретінде бастады, бірақ 2005 жылғы 25 қазанда «Сандерлендке» қарсы өткен Лига кубогының үшінші турындағы 3–0 есебімен «Арсенал» үшін өзінің алғашқы голын соқты. 2006 жылдың қаңтар айында Африка Ұлттары кубогына қатысқанына қарамастан, ол оралғаннан кейін бірден ойынға жіберілді. «Ливерпульге» қарсы «Энфилдте» өткен матчта жарақат алған Лоранды алмастырып, Премьер-лигадағы алғашқы ойынын оң қорғаушы ретінде бастады. Лоран маусымның қалған бөлігінде жарақаттанғандықтан, Эбуэ «Арсеналдың» 2005–06 жылғы маусымының соңына дейін күтпеген жерден өзінің орнын сақтап қалды. Эбуэ «Арсенал» сапындағы матчтарында УЕФА Чемпиондар лигасының плей-офф кезеңінде «Реал», «Ювентус» және «Вильярреал» командаларымен кездесті. Адамның Премьер-лиганың жоғары қарқынына және Чемпиондар лигасының қысымына бейімделуіне әсерленген «Арсеналдың» бас жаттықтырушысы Арсен Венгер 2006 жылғы 1 сәуірде «Астон Виллаға» қарсы өткен ойында Эбуені әйгілі бразилиялық шабуылшы Гарриншамен салыстырды. Эбуэ 2006 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының финалында «Стад-де-Франс» стадионында «Арсенал» құрамындағы негізгі ойыншылардың бірі болды.
2006-07 жылғы маусым
Эбуэ 2006–07 маусымын бастады және қыркүйек айының үздік ойыншысы деп танылды. Алайда, ол халықаралық матчта жарақат алып, қазан айының барлығын жарақатпен өткізді. 5 қарашада "Вест Хэм Юнайтедпен" 1–0 есебімен жеңілген кезде ол бірінші командаға қосымша ойыншы ретінде оралды және сол аптада "Эвертонға" қарсы Лига кубогында негізгі құрамда ойнады. 2006 жылғы 21 қарашада Чемпиондар лигасының "Гамбургқа" қарсы өткен матчында 3–1 есебімен жеңіске жетіп, екінші голын соқты. 2006 жылдың желтоқсаны мен 2007 жылдың қаңтарында оны біліксіз аурулар мазалады. Ол көп рет қайта оралмаққа тырысты, көбінесе "Ливерпуль" және ФА кубогының үшінші турында "Манчестер Юнайтед" сияқты мықты командаларға қарсы, бірақ толыққанды жазыла алмады. Венгер жарақат қайталану қаупі болмайынша күтетінге шешім берді. Ол Лига кубогының финалында "Челсиге" қарсы Арманд Траоренің орнына алаңға түсті. Ол ФА кубогының 5-ші раундында "Блэкберн Роверс" командасына қарсы матчты бастады, бірақ "Блэкберн" қанатшысы Мортен Гамст Педерсеннің өткір соққысынан білігі қайта жарақат алды, бұл жағдайды төреші байқамады. 2007 жылдың мамырында Эбуэ "Арсенал" клубымен жаңа, ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қойды.
2007-08 жылғы маусым
2007-08 маусымның басында Арсен Венгер Бакари Сагнаны сатып алғаннан кейін Эбуэні оң қанатқа жылдыру ниетін білдірді. 2008 жылдың 20 қыркүйегінде Эбуэ Болтон Уондерерстермен өткен сыртқы ойында өзінің алғашқы Премьер-лига голын соқты, нәтижесінде «Арсенал» 3:1 есебімен жеңіске жетті.
2008-09 жылғы маусым
2008–09 маусымда Арсенал жанкүйерлері оның қанағаттандырмайтын ойындарынан кейін оны жиі сынады. 2008 жылдың желтоқсан айында «Эмирейтс» стадионында «Виган Атлетикке» қарсы өткен матчта Ебуэ алаңға қосылғаннан кейін әсіресе нашар ойнады. Ол көптеген қателіктер жасады, тіпті Арсенал жанкүйерлерінің бір бөлігі оны ысқыруды бастады. Ебуэ допты бақылауды жиі жоғалтты, екінші таймда өз командаласын өткізіп алып, допты «Виганға» сыйлады. Осыдан кейін ол алмастырылды. Бұл күрт нашарлау командадағы басқа да мәселелермен бірге келді, атап айтқанда, оның командаласы Тео Уолкоттың (ол да жиі оң қанаттан ойнайтын) жарақат алғандығы. Алдағы ойындарда ол көбінесе қанат шабуылшысы немесе оң қорғаушы ретінде ойнады. 2009 жылдың 8 наурызында ол Англия кубогының 1/8 финалында «Бёрнли» қақпасына үшінші голды соқты. 14 наурызда ол «Ганнерс» сапында «Блэкберн Роверстің» 4:0 есебімен жеңіліске ұшырауына екі гол (оның бірі пенальтиден) енгізді.
2009/10 маусым
2009–10 жылғы маусымда Эбуэ «Арсенал» сапындағы алғашқы голын 2009 жылдың 19 қыркүйегінде «Эмирейтс» стадионында «Виган Атлетик» клубына қарсы матчта соқты. Бұл матчта өткен маусымда оған өз жанкүйерлерінің бір бөлігі наразылық білдірген болатын. 2010 жылдың 9 наурызында «Арсеналдың» Чемпиондар лигасының «Портумен» өткен екінші ойынында Эбуэ алаңға қосылғаннан кейін 5:0 есебімен жеңіске жеткен кезде төртінші голды соқты. 2010 жылдың наурыз айында Эбуэ «Арсеналдан» кететіні туралы тараған қауесеттерді жоққа шығарды және келісімшартының аяғына дейін орындауға уәде берді.
2010-11 маусым
2010 жылдың соңында, қазанның соңында немесе қараша айында Эбуэ «Арсенал» клубымен тағы бір ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қойды. 2011 жылдың сәуірінде Эбуэ «Блумфилд Роудта» «Блэкпул» клубына қарсы өткен матчта 3:1 есебімен жеңіске жетіп, әйелдерінің нашаррақ сол аяғымен қуатты соққымен гол соқты, бұл «Арсеналдың» чемпиондық үмітін сақтап қалуға көмектесті. Бірақ, келесі матчта «Эмирейтс» стадионында «Ливерпульге» қарсы ойында ол Лукас Лейваның арқасын итеріп, соңғы минутта пенальти берді, бұл клубтың жеңісіне кедері келтіріп, оларды турнир кестесіндегі көшбасшылардан алты ұпайға қалып қойды. 2011 жылдың 8 мамырында ол «Британия» стадионында «Сток Ситиге» қарсы өткен матчта 3:1 есебімен жеңілген кезде пайдаланылмаған резервтік ойыншы болды. 2010–11 маусымның соңында Эбуэ барлық турнирлерде барлығы 27 матчқа қатысып, бір гол соқты.
2011-12 жылғы маусым
2011–12 маусымның басында Эбуэ жаңа ойыншы Гервиньоға командалық нөмірін жоғалтты, Гервиньоға 27 нөмірлі жейде берілді, бұл Эбуэдің клубтағы болашағын күмәнді қылды. 2011 жылдың 16 тамызында Эбуэ түрік клубы «Галатасарайға» 4 жылдық келісімшарт бойынша 3,5 миллион еуроға (маусымына 2,35 миллион еуро және бонус) ауысты. «Галатасарайға» ауысқаннан кейін Эбуэ бас жаттықтырушы Арсен Венгердің оған негізгі құрамда аз мүмкіндік болатынын және түрік клубына қосылу ұсынысын қарастыруын айтқанын мәлімдеді. 2011 жылдың 11 қыркүйегінде Эбуэ клубтың жейдесін киіп, «Стамбұл Бююкшехир Беледиесі» клубына қарсы өткен ойында 0:2 есебімен жеңіліске ұшырады. «Галатасарай» мен «Бешикташ» арасындағы 0:0 есебімен аяқталған матчта Эбуэ алаң сызығына жақындаған сайын көрермендер тарапынан заттармен шабуылға ұшырады. 2011 жылдың 3 желтоқсанында Эбуэ «Генчлербирлиги» клубына қарсы өткен ойында өзінің алғашқы голын соқты, бұл 1:0 есебімен жеңіске жеткен кездегі жалғыз гол болды. Ол лигада 31 матч өткізіп, кәсіби карьерасындағы алғашқы лига титулын жеңіп алды.
2012-13 жылғы маусым
Эбуэдің клубтағы екінші маусымында, апельсіншіл жартылай қорғаушы 2012 жылдың 12 тамызында Түркия Суперкубогын жеңіп алуға көмектесті. Ол Эрзурумдағы Казим Карабекир стадионындағы қарсыластары "Фенербахчеге" қарсы өткен тартымды 3–2 есебімен аяқталған ойынды толық ойнады. 2012 жылдың желтоқсан айында команда Түркияның екінші лигасының "1461 Трабзон" командасына күтпегендей 2–1 есебімен жеңілді, және Эбуэ осы құрамда болды. 2013 жылғы қысқы трансферлік терезеде 28 қаңтарда ұлттық құрамадағы әріптесі Дидье Дрогба қосылды. 2013 жылдың 9 сәуірінде Чемпиондар лигасының ширек финалының екінші ойынында "Реал Мадридке" қарсы Эбуэ алыс қашықтықтан гол соқты, нәтижесінде "Галатасарай" 3–2 есебімен жеңіске жетті, бірақ жалпы есеп бойынша 5–3 есебімен жеңілді. Эбуэ лига титулын қорғауға көмектесті, 5 мамырда "Сиваспорды" 4–2 есебімен жеңгенде толық 90 минут ойнады, бұл клубқа 19-шы Түркия Суперлига титулын әкелді. "Галатасарайдың" келесі матчы 12 мамырда "Қиталар Арасы Дербиде" "Фенербахчеге" қарсы өтті, онда "Галатасарай" 2–1 есебімен жеңілді, бірақ Эбуэ мен Дрогба матч барысында "Фенербахче" жанкүйерлерінен нәсілшілдік әрекеттерге ұшырады, бірақ клубқа немесе оның жанкүйерлеріне ешқандай жаза берілмеді.
2014/15 жылғы маусым
Эбуэ 2014–15 маусымының басында Чезаре Пранделли оны негізгі құрамға ілікпеді. Осының салдарынан, ол сол маусым бойы U21 командасында өнер көрсетті. «Галатасарайдың» шетелдік ойыншыларға қойылған лимиті толып тұрғандықтан, Пранделли кеткен соң ол командаға қайта орала алмады. Маусым аяқталысымен оның шарты жаңартылмады және Эбуэ клубтан кетіп қалды.
Сандерленд
2016 жылдың 9 наурызында Эбуэ «Сандерленд» клубымен қысқа мерзімді келісімшартқа қол қойды. 2016 жылдың 31 наурызында Эбуэ бұрынғы агентіне ақы төлемегендігі үшін футболға қатысты барлық қызметтен бір жылға дисквалификацияланды. Ол «Сандерленд» сапында бірде-бір ойын өткізбей, 2016 жылдың сәуір айында клубтан босатылды.
Кейінгі мансап
2017 жылдың шілдесінде Эбуэ венгрлік "Ференцварос" клубымен жаттықты, бірақ клубпен келісімшартқа қол қоя алмады. 2017 жылдың қазан айында Эбуэ Түрік Кипрі Республикасындағы "Türk Ocağı Limasol" командасына өтуге тырысты. Медициналық тексеруде оның қанында белгілі бір мәселелер анықталғандықтан трансфер сәтсіз аяқталды. 2017 жылдың желтоқсан айында Эбуэге бұрынғы клубы "Галатасарайдың" 14 жасқа дейінгі командасын жаттықтыру жұмысы ұсынылды, бұл туралы клубтың бас жаттықтырушысы Фатих Терим Эбуэнің қаржылық қиындықтарын білгеннен кейін шешім қабылдады.
Халықаралық мансап
Эбуэ 2004 жылы Кот-д'Ивуар құрамасы сапында дебют жасады және бұрынғы командаласы Коло Туремен бірге "Тәңірқұмарлар" құрамасының қорғанысында, көбінесе оң қапта тұрақты түрде ойнады. 2009 жылдың 18 қарашасында Эбуэ Германиямен 2:2 есебімен тең түскен матчта Кот-д'Ивуар құрамасы сапындағы алғашқы голын соқты. Ол Свен Геран Эриксонның 2010 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатына қатысатын Кот-д'Ивуар құрамасының тізіміне енді.
Жеке өмір
Эбуэ - христиан. Ол бельгиялық әйелі Орелимен үш баласы бар, және Арсеналға қосылмас бұрын олар үйленген. 2017 жылдың желтоқсан айында Эбуэ Sunday Mirror газетіне әйелімен ажырасқандықтан және бұрынғы әйелінің бақылауында болған сәтсіз инвестициялар салдарынан кедей және баспанасыз қалғанын айтты. 2019 жылдың маусым айында Эбуэ психикалық денсаулығымен күресіп жатқанын айтты.