Кіріспе
Хью Хадсонның 1984 жылғы фильмі «Грейстоук: Тарзанның аңызы, маймылдардың иесі» – Эдгар Райс Берроуздың 1912 жылғы «Маймылдардың Тарзаны» романы негізінде Хью Хадсонның түсірген 1984 жылғы оқиғалық фильмі. Кристофер Ламберт Тарзан рөлінде (бірақ фильмде Тарзан есімі ешқашан айтылмайды) және Энди Макдауэлл Джейн рөлінде ойнайды; актер құрамында сондай-ақ Ральф Ричардсон (оның соңғы рөлі), Иан Холм, Джеймс Фокс, Шерил Кэмпбелл және Иан Чарльсон бар. «Грейстоук» 57-ші «Оскар» марапаттау салтанатында Ричардсон үшін «Екінші жолдағы актер рөліндегі үздік орындаушы», «Басқа материал негізінде жазылған үздік сценарий» және «Үздік грим» номинациялары бойынша үш «Оскар» номинациясын алды. «Оскарға» ұсынылған алғашқы Тарзан фильмі осы болды; ал кейінірек Диснейдің анимациялық бейімделуі «Оскар» сыйлығын алған тұңғыш фильм атанды.
the 1984 film
Greystoke: The Legend of Tarzan, Lord of the Apes is a 1984 adventure film directed by Hugh Hudson based on Edgar Rice Burroughs' novel Tarzan of the Apes (1912). Christopher Lambert stars as Tarzan (though the name Tarzan is never used in the film's dialogue) and Andie MacDowell as Jane; the cast also includes Ralph Richardson (in his final role), Ian Holm, James Fox, Cheryl Campbell, and Ian Charleson. Greystoke received three Oscar nominations at the 57th Academy Awards ceremony for Best Actor in a Supporting Role for Richardson, Best Writing, Screenplay Based on Material from Another Medium, and Best Makeup. It became the first Tarzan feature film to be nominated for an Academy Award; the later Disney animated feature film adaptation became the first one to win an Oscar.
Сюжет
Джон, лорд Клейтон, Грейстоуктің 6-шы графының мұрагері және оның әйелі Элис Конго жағалауында кеме апатына ұшырады. Джон ағаштарда үй салады, ал Элис ұл туады. Кейін ол безгекке шалдығып, қайтыс болады. Джон оны жоқтап жатқанда, ағаш үйіне Мангани маймылдары келіп, олардың бірі оны өлтіреді. Қала – өлі баласын көтеріп жүрген ана маймыл – сәбидің бесіктегі дауысын естиді. Ол баланы асырап алып, оны өз руының мүшесі ретінде өсіреді. Бір жасында бала жүруді үйренеді. Бес жасында ол жүзім сабақтарында қалай шайқалуға болатынын біледі және әлі де маймылдар отбасына бейімделуге тырысады. Қара пантера шабуыл жасағанда, ол басқа маймыл өлтіріліп жатқанда, одан қашу үшін жүзуді үйренеді. Он екі жасында бала ағаш үйін табады. Ол ағаштан жасалған ойыншықты табады, оның үстіне бір бала мен шимпанзе суреті салынған. Айнаға қарағанда бала өзінің маймылдар отбасынан ерекше екенін түсінеді. Ол сондай-ақ әкесінің аң аулау пышағын табады. Бұл заттар балаға қатты ұнайды, ол оларды өзімен бірге алып кетеді, бірақ оны маймыл Керчак қоршап алады, ол ата-анасы келгенше баланы қатты ұрады. Балаға емделіп, денсаулығы қалпына келтіріледі және Керчакқа оған зәр шығарып, күшті қарсыласты тікелей күресудің орнына, алдап жеңуді үйреніп, кек алады. Бір күні анасын аң аулаушылар өлтіреді, ол солардың бірін өш алу үшін өлтіреді. Бірнеше жылдан кейін бельгиялық саяхатшы Филипп д'Арно ағылшын саяхатшылар тобымен бірге өзен бойымен саяхаттап жүр. Ол спорт үшін аң аулайтын майор Джек Даунингті жек көреді. Бір топ тума жерліктер топқа шабуыл жасап, Филипптен басқалардың бәрін өлтіреді, ол жарақаттанғаннан кейін ағаштарда жасырынады. Жас жігіт Филиппті тауып, оны емдеп сауықтырады. Д'Арно оның табиғи еліктеуші екенін біліп, оған қарапайым ағылшын тілін үйретеді. Бұл адамның әке-шешесін анықтағаннан кейін, д'Арно оны "Жан" деп атайды. Джон онымен бірге Англияға қайтып, адам туыстарына қосылуға келіседі. Шотландиядағы Грейсток ауылына келген Джонды оның бабасы Грейстоктың 6-шы графы және оның қамқорлығында болған Джейн есімді жас америкалық қарсы алады. Граф ұлы мен келінінің қазасына күйзеліске ұшырайды, бірақ немересі үйге оралғанына өте қуанышты. Ол өзін ерекше ұстайды және немересін ұлы деп санайды. Жергілікті тұрғындар Джонға жаңалық ретінде қарайды, ал оның кейбір мінез-құлқы қауіпті деп есептейді. Ол егістікте жұмыс істейтін ақыл-есі кем жұмысшымен достық қарым-қатынас жасайды және оның компаниясында өзінің табиғи маймыл сияқты мінез-құлқына ие болады. Осы уақытта Джейн Джонға ағылшын, француз тілдерін үйретеді. Олар бір-біріне өте жақын болып, бір күні кешке жасырын махаббат жасайды. Лорд Грейсток немересі оралғанда жаңа күш-жігерге ие болады және балалық шақтағы ойынды еске түсіріп, баспалдақтан бір табаны сөмке ретінде пайдалануды шешеді. Ол баспалдақ түбінде құлап, басынан жарақат алғаннан өледі. Ол қайтыс болған кезде Джон Каланың өліміне байланысты Африкада жоқтағандай жоқтап, қайғыдай болады. Джон Грейсток графтығына ие болады. Джейн Джонға қайғысын жеңуге көмектеседі, олар келіседі. Ол да Филипптің қайтып келгеніне қуанады. Бір күні Джон Джейнмен бірге Лондонның Табиғи тарих мұражайына барғанда, оны жабайы аңдардың тұрған көрмесі алаңдатады. Ол Африкадан көптеген тірі, қамалған маймылдарды, оның ішінде асырап алған әкесі Silverbeard-ты табады. Джон күміс қырқаны және басқа да жануарларды босатады. Полиция мен мұражай қызметкерлері қуып жетіп, олар паркке жетеді, онда күмісбарда өлтіріледі. Джон қатты күйзеліске ұшырайды. Адамдар жануарларға қатыгездікпен қарайды, Джон Африкаға оралып, маймылдар отбасына қосылуға шешім қабылдайды. Филипп пен Джейн оны джунглиге алып барады, онда ол өзінің маймыл досы Фигспен қайта қосылады. Джейн оған қосылмайды, бірақ Филипп бір күні олар қайтадан қосылады деп үміттенеді.
Роберт Таун
1974 жылдың тамызында продюсер Стэнли Джаффи Warner Bros компаниясының Тарзан кейіпкерінің құқықтарын Берроуз мұрагерлерінен сатып алғанын және жаңа Тарзан фильмін түсіргісі келетінін хабарлады. "Бұл карикатура немесе танымал ету емес", - деді ол. "Бұл кейіпкерлерге адал, қазіргі заманғы моральдық нормаларға сәйкес, шын мәніндегі тарихи оқиғаларға толы фильм болады". Роберт Таун сценарий жазуға келісті. Режиссер мен актерлер таңдалмаған, бірақ продюсер "Біз таңдайтын Тарзан бұлшық етіне ғана баса назар аударатын адам болмайды" деді. Кейінірек Таун еске алды: "Мен бір досыма қоңырау шалып, "Жасайық" дедім. Бірақ ол: "Ой, жаман жолға түсеміз" деді, себебі оның әріптесі Тарзан фильмін жасауға қарсылық көрсеткен екен. "Жоқ, одан басқа жол жоқ! Джейн Гудолл, "Адамның көлеңкесі". Оны шынымен болғандай жасай аламыз. Досым: "Дұрыс айтасың, енді бастайық" деді". 1975 жылдың қыркүйегінде фильм келесі жылы түсіріледі деген хабар тарады. "Бұл өте ауыр мазмұнды фильм", - деді Таун. "Өте сезімтал. Негізінен бұл Тарзан мен оның асырап алған анасы туралы". Фильмнің шамамен бюджеті 6 миллион доллар болды және "Лорд Грейсток" деген жұмыс атауы берілді. Таун сценариймен жұмыс істеу оны режиссер болуға итермеледі дейді. "Кенеттен мен көптеген сипаттамаларды, бірақ оған сәйкес келетін диалогтарды жазғанымды түсіндім", - деді ол. "Мен оны режиссерге тапсырып, "Бұрмалама" деп айта алмайтынымды сезіндім. Бұл тек сипаттамалардың жиынтығы, содан кейін мен жазғанда көріп тұрғанымды түсіндім. Оларды көретін басқа ешкім болған жоқ, сондықтан мен режиссер болуым керек еді. Парақтың және сахнаның арасындағы қашықтық соншалықты үлкен, тіпті ең дарынды адамдар сіздің ниетіңізді қате түсінуі немесе мүлдем байқамауы мүмкін. Сценарийде бос орын бар. Сценарийлер кейбір нәрселерді түсіндіруге мүмкіндік беруі керек, бірақ адамдар оларды қате түсінуі мүмкін, сондықтан кейде сіздің ойыңыздағыны экранға шығару ғана қажет". 1977 жылдың қазанында Таун режиссер және сценарист ретінде бекітілді. Антеа Сильберт Warner компаниясының жобаны басқарушы директоры болып тағайындалды. Таун өзінің режиссерлік дебютын өзі жазған "Жеке үздік" жобасымен жасады. Бұл фильм әйелдер спортшылары туралы, Таунның Грейсток бойынша зерттеулерінен туындаған адам қозғалысына деген қызығушылығынан туындады. Ол "Жеке үздік" фильмін Грейсток үшін "сынақ репетициясы" ретінде қарастырған. Алайда, "Жеке үздік" фильмін түсіру өте қиын болды – Таун актерлер ереуілімен және бюджеттің артуымен күресуге мәжбүр болды. Ол продюсер Дэвид Геффенмен және Warner компаниясымен келіспеушілікке ұшырады, нәтижесінде ол Грейстокке қатысу үлесін сатуға мәжбүр болды. "Грейсток, мүмкін, мен ең жақсы көретін жобам, бірақ мен "Жеке үздік" жобасымен сегіз айлық жүкті болдым, сондықтан оны құтқаруым керек еді", - деді Таун. Таун Грейсток үшін алған 1 миллион доллардың бір бөлігі "Жеке үздік" бюджетінен асып кеткен шығындарды өтеу үшін эскроуға салынды. Кейіннен Таун өзінің ақшасының қалмағанын айтты. "Бұл студиялықтардың сізді қаншалықты қаржылық қиын жағдайға түсіре алатынына ешкім сене алмайды. Бірақ Нью-Йорктегі такси жүргізушісіне ақы төленбесе, ол Голливуд сценарисінен де көп көңіл бөледі". "Жеке үздік" фильмі кассада сәтсіздікке ұшырады. 2010 жылы Таун Грейстокты жоғалту "ол кезде, қазір және әрқашан менің өмірімдегі ең үлкен шығармашылық өкініш болады" деді.
Өндірістен кейінгі
Джейн рөлін ойнаған Энди Макдауэллдің сөздері түсірілімнен кейін Гленн Клоузбен қайта жазылды. Хью Хадсонның сөзінше, бұл Макдауэллдің оңтүстік АҚШ акцентіне байланысты болды, ол фильмге сай келмеді, сондай-ақ ол (сол кезде) актерлық шеберлікке толыққанды ие болмаған.
Кассалық жинақ
Фильм шыққаннан кейін 45,9 миллион долларлық табыс әкелді, осылайша ол 1984 жылы прокаттағы ең көп тамашаланған 15-ші фильм болды.
Сыни қабылдау
Колин Гренланд "Грейстоук" фильмін "Imagine" журналы үшін қарап, "Егер осы жылы "Грейстоуктан" жақсы фильм шықса, мен қатты таңғаламын" деді. Rotten Tomatoes фильмдерді шолу жинақтағышы 15 шолу негізінде 73% мақұлдау көрсеткішін және 5.96/10 орташа бағасын хабарлады.