Кіріспе

Михаил Александрович Чехов (Михаил Александрович Чехов; 16 тамыз 1891 – 30 қыркүйек 1955), Михаил Чехов деп белгілі орыс-американдық актер, режиссер, жазушы және театр қайраткері. Ол драматург Антон Чеховтың туысы және Константин Станиславскийдің шәкірті болды. Станиславский оны ең дарынды шәкірті деп атады. Көбінесе сахнада ойнағанмен, ол кинода да бірнеше есімді рөлдерде ойнады, әсіресе Альфред Хичкоктің "Спеллбоунд" (1945) фильміндегі фрейдистік талдаушы рөлі ерекше көзге түсті, бұл рөлі үшін ол "Оскар" сыйлығына ұсынылған болатын.

Өмір

Ол Санкт-Петербургте Александр Чеховтың (Антон Чеховтың ағасы) және оның әйелі Наталья Александровна Голденнің ұлы болып дүниеге келді. Бұл оның әкесінің екінші некесі еді. Оның анасы – орыс яхудисі, әкесінің бірінші некесінен туған балаларына тәрбиеші болып қызмет еткен. Ол орта таптық отбасында өсті; әкесі Императорлық кеден қызметінде болды және орташа табысқа ие жазушы еді. Чеховтың бірінші әйелі – актриса Ольга Чехова, ол Мәскеу өнер театрының Бірінші студиясында танысты. Ольга Чехова Константин Книппердің қызы және Антон Чеховтың әйелі Ольга Книппердің сіңлісі болды, оның құрметіне осылай аталған. Олардың қызы 1916 жылы дүниеге келді, оған да крещение рәсімі жасалды. Екінші әйелі – неміс тегінен шыққан Ксения Карловна Циллер. Чехов орыс театр шебері Константин Станиславскийдің Бірінші студиясында оқыды, онда актерлік етіп, режиссерлік қойып, Станиславскийдің «жүйесін» зерттеді. Актерлік өнеріндегі шығармашылық дамуына Евгений Вахтангов пен Леопольд Сулержицкий де ықпал етті. 1922 жылы Вахтанговтың қазасынан кейін Чехов Бірінші студияның директоры болды, ол кейін ІІ Мәскеу өнер театры деп аталды. 1920 жылдардың соңында Чехов Германияға эмиграциялап, өзінің студиясын ашып, актерлерді дене және қиялға негізделген жүйе бойынша оқытты. Ол Белидің символистік теорияларынан туындаған «Психологиялық жест» ұғымын дамытты. Бұл техникада актер кейіпкердің қажеттілігін немесе ішкі динамикасын сыртқы жест арқылы бейнелейді. Содан кейін сыртқы жест басылып, ішкі жағына сіңіріледі, бұл физикалық жадтың санасыз деңгейдегі өнерге әсер етуіне мүмкіндік береді. 1930-1935 жылдары Литваның Каунас мемлекеттік драма театрында жұмыс істеді. 1936-1939 жылдары Чехов Англияның Девон округіндегі Дартингтон Холлда Чехов атындағы театр мектебін құрды. Германиядағы соғыс қаупінен кейін ол АҚШ-қа, Энн Камминг және Генри Лайон Янгпен бірге драма мектебін қайта құру үшін көшті.

Мансап

Станиславскийдің әдісімен келісе отырып, Чеховтың зерттеулерінің көп бөлігі беймәлім шығармашылық өзіне тура емес, талдамалық емес жолдармен қалай қол жеткізуге болатын деген сұраққа қатысты. Чехов актерлерге кейіпкердің физикалық ядросын табу үшін қалыптастыру, жүзу, ұшу және сәулелендіру сияқты қозғалыс динамикасын үйретті. Сырттан қарағанда сыртқы тәсіл сияқты көрінсе де, Чеховтың әдістері актерді бай ішкі әлемге жеткізуге бағытталған. Актер ретіндегі дарыны мен Станиславскийдің жаңашыл жұмысын дамытудағы тікелей тәжірибесіне қарамастан, Чехов 1940-1950 жылдары американдық әріптестерімен және олардың Станиславскийдің «жүйесі» туралы түсініктерімен көлеңкеде қалды, бұл «Метод» актерлігі деп белгілі болды. Дегенмен, Чеховтың шығармаларына жаңа буын мұғалімдер арасында қызығушылық артып келеді. Чеховтың шәкірттерінің арасында Мэрилин Монро, Энтони Куинн, Клинт Иствуд, Дороти Дандридж, Мала Пауэрс, Юл Бриннер, Патрисия Нил, Стерлинг Хейден, Джек Паланс, Элия Казан, Роберт Льюис, Паула Страсберг, Гай Жилет, Ллойд және Дороти Бриджес болды. «Актерлер студиясының ішінде» телебағдарламасында Джонни Депп және Энтони Хопкинс сияқты танымал актерлер Чеховтың кітабының актерлік өнеріне үлкен әсер еткенін айтты. Беатрис Стрейт «Network» (1976) фильміндегі рөлі үшін Оскар сыйлығын алғаннан кейін алғыс айту сөзінде Чеховқа алғыс білдірді. Чеховтың актерлік техникасын сипаттаған «Актерлік техника туралы» еңбегі 1942 жылы жазылған. 1991 жылы қайта басылғанда, оған Чеховтың мұрагерлік ісін басқарушы Мала Пауэрс қосымша материалдар қосты; 1953 жылы Юл Бриннердің алғы сөзімен «Актерге» деген атаумен қысқартылған нұсқасы жарық көрді, ал 2002 жылы Саймон Каллоудың қосымша алғы сөзімен және Андрей Малаев Бабель аударған және түсіндірген қосымша орыс материалдарымен қайта басылды, ол белгілі орыс актер және педагог еді. Оның «Актер жолы» атты автобиографиясының ағылшын тіліне аудармасын Андрей Кириллов пен Белла Мерлин өңдеді және 2005 жылы оның қайтыс болғанының 50 жылдығына орай Routledge баспасында жариялады. Чеховтың кейбір лекцияларын «Театр және актерлік өнер туралы» деген атпен CD-де таба аласыз. «Орыстан Голливудқа: Чехов пен Шдановтың 100 жылдық саяхаты» атты деректі фильмінде Чехов пен оның орыс әріптесі Джордж Шдановтың өмірі көрсетілген. 1998 жылы шыққан бұл фильмді Мала Пауэрс пен Грегори Пек баяндаған, ал Грегори Пек Альфред Хичкоктың «Spellbound» фильмінде ойнаған, бұл рөлі үшін Чехов Оскарға ұсынылған.

Таңдалған кинографиясы

Жыл Атауы Рөл Ескертулер 1914 Kogda zvuchat struny serdtsa 1915 Shkaf s syurprizom 1916 Liubvi syurprizy tshchetnye 1921 Erik XIV Erik XIV 1927 Einer gegen alle 1927 Рестораннан келген адам Скороходов 1929 Der Narr seiner Liebe Дидье Мирей 1930 Бақыттың арбауы Жак Браммард 1930 Троика Пашка, ауыл ақымағы 1944 Ресейдің әні Иван Степанов 1944 Біздің заманымызда Леопольд Барута ағасы 1945 Сиқырланған доктор Александр "Алекс" Брулов 1946 Розаның көлеңкесі Макс Поликов 1946 Менің жүрегімді кесіп таста 1946 Абидің ирландтық Розасы Соломон Леви 1948 Техас, Бруклин және Жұмақ мырза Габолиан 1952 Шақыру Доктор Фромм 1952 Күнәкарларға арналған мереке Доктор Кондорф 1954 Рапсодия Профессор Шуман (соңғы фильмдегі рөл)