Кіріспе

Уэльстік футболшы және менеджер
Жимми деген атпен тағы басқа футболшылар

Джеймс Патрик Мерфи (8 тамыз 1910 – 14 қараша 1989) – уэльстік футболшы, «Вест-Бромвич Альбион» үшін 200-ден астам ойын өткізген және Уэльс Ұлттық құрамасы сапында 15 рет ойнаған, кейіннен оны басқарған. Мерфи 1946 жылдан 1970 жылға дейін «Манчестер Юнайтед» командасындағы ықпалды тұлғасымен танымал, ол менеджердің көмекшісі, негізгі команданың жаттықтырушысы, резервтік команданың менеджері және толық уақытты скаут ретінде жұмыс істеген, бірақ ол жарыққа шығуды ұнатпай, көбінесе сахна артында тыныш жұмыс істегенді қалаған. 1958 жылғы 6 ақпанда Мюнхенде болған әуе апатынан кейін Мерфи 1957–58 маусымының соңына дейін «Манчестер Юнайтедтің» басқаруын уақытша өз қолына алды, Мэтт Басби жарақаттарынан жазылғанда клубты ең ауыр дағдарыстан өткізіп, қаза тапқан немесе жарақат алған ойыншылардың орнына уақытша команда құрды. Мерфи Мюнхенге ұшқан жоқ, себебі ол сол күні Кардиффте Израильмен өтетін 1958 жылғы Әлем чемпионатына іріктеу ойынында Уэльс құрамасын басқару үшін сапарды өткізіп алған, ал «Манчестер Юнайтед» Югославиядағы «Ред Стар Белград» командасымен ойын өткізген. Уэльс бұл ойында жеңіске жетіп, алғаш рет ФИФА Әлем чемпионатына қатысу құқығын алды.

Ойын мансабы

Гламорган штатының Тон Пентре қаласында туған Мерфи жергілікті ауыл мектебінде, Тон Пентре мектебінде оқыды. Бала кезінде шіркеу органын ойнаған. Жастық шағында "Тон Пентре Бойз", "Треорчи Терсдей Ф.К.", "Треорчи Джуниорс" және "Мид Ронда Бойз" футбол командаларында ойнады. 1924 жылы Кардиффте Англияға қарсы мектеп құрамасының халықаралық матчында Уэльстің намысын қорғады. 1928 жылы 17 жасында "Вест Бромвич Альбион" клубына қосылып, кәсіпқой футболшы болды. Мерфи 1930 жылдың 5 наурызында "Блэкпулге" қарсы өткен ойында (1:0 есебімен жеңіліс) тұңғыш рет алаңға шықты және алғашқы маусымында тағы бір лига матчында ойнады. Келесі маусымда, 1930/31 жылы, "Вест Бромвич Альбион" Англия кубогын жеңіп, Екінші дивизионнан бірінші дивизионға жол ашты, бірақ Мерфи командада бекініп үлкермеді және тағы да екі ойында ғана қатысты. 1931/32-ден 1934/35 жылдарға дейін ол лига мен кубок ойындарында 149 рет ойнады, командасының төрт мәрте үздік ондыққа ілесуіне, соның ішінде 1932/33 маусымында төртінші орынға қол жеткізуіне көмектесті. 1934/35 маусымында Мерфи барлық ойындардың тек біреуін ғана өткізіп жіберді және "Альбионның" 1935 жылғы Англия кубогының финалына шығуына көмектесті, бірақ олар "Шеффилд Уэнсдейге" 4:2 есебімен жеңіліп қалды. Мерфи "Альбион" сапында 200-ден астам ойын өткізіп, 1939 жылы "Суиндон Таун" клубына ауысты, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс оның "Суиндондағы" карьерасын жаңа ғана басталғанда тоқтатты. Мерфи 1930 жылдары Уэльс құрамасына шақырылып, 15 матч өткізді.

Басқарушылық мансап

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мерфи әскерлер тобының алдында футбол туралы сөз сөйледі, оған Мэтт Басби да қатысты. Басби Мерфидің сөйлеген сөзіне қатты әсерленді, сондықтан «Манчестер Юнайтедтің» бапкері болып тағайындалғаннан кейін, Мерфиді клубтағы алғашқы ойыншысы етіп алды. Мерфи 1946 жылдан 1955 жылға дейін «бас жаттықтырушы» қызметін атқарды, ал 1955 жылы «Манчестер Юнайтед» үшінші рет ФА жастар кубогын жеңгеннен кейін клубтың бас менеджерінің көмекшісі болды. Мерфи клубта болашақта «Бусби Бэйбз» деп аталатын жас футболшыларды дайындаумен айналысты, олардың ішінде Дункан Эдвардс және Бобби Чарлтон да болды. Бұрын үлкен командалар көбінесе ойыншыларын сатып алатын, дамытпайтын, бірақ Басби өз командасындағы ересек және тәжірибелі ойыншыларды жасөспірімдермен бірте-бірте алмастыруды шешті. 1958 жылдың 6 ақпанында Мюнхендегі әуе апатынан кейін, Мэтт Басби жарақаттанғаннан кейін жазылғанша ол уақытша бас менеджер міндетін атқарды, содан соң қосалқы команда жинап, 1958 жылғы ФА кубогының финалына жеткізді. Мерфи сол қаза болған рейсте болған жоқ, себебі ол Уэльс құрамасын әлем чемпионатына іріктеу ойындарында басқарып жатқан. Мерфи 1958 жылы Швецияда өткен ФИФА әлем чемпионатында Уэльс құрамасын басқарды, онда команда ширек финалға дейін жетті. Олар Пеленің голынан кейін Бразилиядан 1:0 есебімен жеңілді, ал Бразилия ақырында чемпион атанды. Бразилия, «Ювентус» және «Арсенал» клубтарынан бас менеджерлік ұсыныстар түскеніне қарамастан, ол 1971 жылға дейін «Олд Траффордта» бас менеджердің көмекшісі болып қызмет етті. Мерфи клубтың бас менеджері болмауды шешті, өйткені ол көпшіліктің назарына ілігуді ұнатпады, ол көлеңкеде жұмыс істеуді жақсы көріп, клубтың бас менеджері болуға ешқашан ұмтылмады. 1973 жылдан бастап Мерфи «Манчестер Юнайтед» үшін скаут ретінде жұмыс істеді, ең белгілісі Томми Дочертидің басқару кезеңінде, Мерфи Дочертиді қанат шегіндегі Стив Коппелл мен Гордон Хилл ойыншыларын сатып алуға ынталандырды. Мерфи 1989 жылдың 14 қарашасында 79 жасында аортаның жарылуынан күтпеген жерден қайтыс болды. «Қызыл туды желбіретіп ұшқан адам: Джимми Мерфи» – Уэйн Бартонның отбасы рұхсатымен жазылған өмірбаяны. Мерфидің құрметіне «Манчестер Юнайтед» «Жылдың жас ойыншысы» сыйлығын тағайындады, ол өткен маусымда клубтың жастар жүйесіндегі ең үздік ойыншыға беріледі. Алғашқы сыйлық Мерфи қайтыс болғаннан кейін жазда Ли Мартинге табысталды. 2009 жылдың 23 наурызында Пентредегі Трехарн көшесіндегі бұрынғы отбасылық үйіне еске алу тақтасы орнатылды. 2021 жылдың 28 мамырында «Манчестер Юнайтед» Мерфиге «Олд Траффордта» ескерткіш орнату жоспарларын жариялады. 2023 жылдың 3 мамырында Мерфидің мүсіні «Олд Траффордтың» «Стретфорд Энд» бөлігінің артында ашылды. Оны 2000 жылғы «Бест» фильмінде Филипп Мадок, ал 2011 жылғы «Басби Бэйбз» және Мюнхен әуе апатына арналған «United» фильмінде Дэвид Теннант сомдады.

Жеке өмір

Мёрфи 1935 жылы Вест-Бромвичте Уинифред Пауэллға үйленді, және олардың алты баласы болды: Патрисия (1936 жылы туған), Джон (1939 жылы туған), Филип (1941 жылы туған), Джимми кіші (1942 жылы туған), Николас (1946 жылы туған) және Энн (1949 жылы туған). Олар 54 жыл бойы некеде тұрды, ол қайтыс болғанға дейін. Уинифред одан 9 жыл кейін, 1998 жылы 84 жасында қайтыс болды.