Кіріспе
Ирландиялық суретші Мэри Харриет "Мейни" Джеллетт (29 сәуір 1897 - 16 ақпан 1944) – ирландиялық суретші. Оның "Бейнелеу" (1923) туындысы 1923 жылы Дублин суретшілер қоғамының топтық көрмесінде көрсетілген кезде Ирландиядағы алғашқы абстрактілі суреттердің бірі болды. Ол өз елінде заманауи өнерді белсенді түрде насихаттап, қорғады, ал оның туындылары Ирландия музейлерінде сақталуда. Оның жұмысы 1928 жылғы жазғы Олимпиададағы өнер сайысының сурет салу бөлігіне де қатысты.
Mary Harriet "Mainie" Jellett (29 April 1897 – 16 February 1944) was an Irish painter whose Decoration (1923) was among the first abstract paintings shown in Ireland when it was exhibited at the Society of Dublin Painters Group Show in 1923. She was a strong promoter and defender of modern art in her country, and her artworks are present in museums in Ireland. Her work was also part of the painting event in the art competition at the 1928 Summer Olympics.
Ерте өмір
Джеллет 1897 жылғы 29 сәуірде Дублинде, Фицвильям-сквердің 36-сы мекенжайында, адвокат және кейіннен парламент мүшесі болған Уильям Морган Джеллеттің және Джанет Маккензи Стоукстың төрт қызының бірі ретінде дүниеге келді. Мейнидің анасы талантты музыкант болған, ал оның барлық қыздары музыкалық білім алды. Мейнидің әпкесі Доротея (Бэй) Дублиндегі Гайети театрында оркестр дирижері болды. Оның тағы бір әпкесі Ева Джеллет, Үндістанда жұмыс істеген дәрігер. Уильям мен Ева Джеллеттер Дублин Тринити колледжінің проректоры Джон Хьюит Джеллеттің жеті баласының арасында болды. Джеллеттің көркем білімі 11 жасында Элизабет Йейтс, Сара Сесилия Харрисон және Меррион Роуда студиясы болған Мэри Мэннингтен сурет салу сабақтарын алудан басталды. Олардың сол кездегі ирланд суретшілеріне тигізген әсері зор болды. Кейін ол Дублиндегі Метрополитен өнер мектебінде оқыды. Оның ұстаздарының қатарында Уильям Орпен болды, және оның ықпалы оның осы кезеңдегі жұмыстарында анық көрінеді. Көркемдік қабілетіне қарамастан, ол әлі болашағын шеше алмағандықтан, концерттік пианист болу ниетімен үнемі пианино сабақтарын алды. 1917 жылы Лондонның Вестминстер техникалық институтына түсіп, 1919 жылға дейін сонда оқығаннан кейін Уолтер Сикерттің жетекшілігімен жұмыс істегеннен кейін суретші болуға шешім қабылдады. 1923 жылы ол Дублин суретшілерінің көрмесінде екі кубистік картинасын ұсынды. Жауабы жағымсыз болды, Irish Times газеті картиналардың бірінің суретін жариялап, сурет сыншысының «Мен үшін олар шешілмейтін жұмбақ болды» деген сөзін келтірді. Келесі жылы ол Эви Хоунмен бірлесіп алғашқы көрмесін ұйымдастырды. Теңдесіз христиан дінін ұстанғандықтан, оның суреттері ешқашан нақты бейнеленбеген, кейде мүлдем абстрактілі болса да, кейде діни атауларға ие болып, кейбір жағынан иконаларға ұқсауы мүмкін. Брюс Арнольд «Ирландия өнері, қысқаша тарихы» атты еңбегінде былай деп жазады: «Оның көптеген абстракциялары түстің доғаларындағы орталық «көзден» немесе «жүректен» құралған, сызық пен пішіннің ырғағымен бірге ұсталып, тереңдік пен қарқындылық, жарық пен түстің негізгі түсінігі арқылы абстрактілі перспектива сезімін береді». Джеллет ирланд өнері тарихындағы маңызды тұлға болды, ол абстрактілі өнердің ерте жақтаушысы және модернистік қозғалыстың қолдаушысы болды. Оның суреттері жиі сынға ұшырады, бірақ ол өз идеяларын қорғауда шешендік танытты. Эви Хоун, Луи Ле Брокки, Джек Хэнлон және Нора МакГиннеспен бірге Джеллет 1944 жылы Ирландияның Тірі өнер көрмесін құрды. Ол 1942 жылы жарық көрген «Сурет салуға қатысты көзқарас» атты еңбегінде жазды.
Jellett was an important figure in Irish art history, both as an early proponent of abstract art and as a champion of the modernist movement. Her painting was often attacked critically but she proved eloquent in defence of her ideas. Along with Evie Hone, Louis le Brocquy, Jack Hanlon, and Norah McGuinness, Jellett co founded the Irish Exhibition of Living Art in 1944. In her published work "An Approach To Painting" (1942)</blockquote>
Өлім және мұра
Джеллет 1944 жылғы 16 ақпанда Дублинде 46 жасында ұйқы безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Элизабет Боуэн 1944 жылы "The Bell" журналында жарияланған жан тебірентетін некролог жазды. Ол олардың соңғы әңгімелерінің бірінде Джеллет гений Дороти Ричардсонның еңбегін айтты – соңына дейін әйелдер мен феминистік қозғалысқа қолдау көрсетіп. Оның бұрынғы тұрғын үйі мен жұмыс орны 24 Upper Pembroke Street, Дублин мекенжайында еске алу тақтасымен белгіленген. Оның еңбегі Ирландияның қазіргі заманғы өнер мұражайындағы (IMMA) "Белсенді кезең" жобасының маңызды бөлігі болды, ол өнер туралы айтылымды жаңадан жазу және канонға өзгеріс енгізу мақсатымен жасалды. Джеллеттің туындылары Ирландиядан тыс жерлерде кеңінен танылмады, бірақ ол ұлттық авангардтың алға басушысы болды және жас ирланд суретшілерін қолдауға белсенді түрде атсалысты. IMMA еуропалық канонды бағалау және қайта қарау, сондай-ақ Mainie Jellett сияқты суретшілерді алдыңғы қатарға шығаруды шешті. 1990 жылы Брюс Арнольд "To Make it Live Mainie Jellett" атты деректі фильмін түсіріп, сценарийін жазып, дауыстап берді. 1991 жылы Арнольд Ирландиядағы қазіргі заманғы қозғалысты талдап, Джеллеттің толыққанды өмірбаянын жариялады.