Кіріспе

Round Lake National Natural Landmark Грин-Лейкс мемлекеттік саябағында орналасқан, ол Нью-Йорк штатының Сиракуз қаласынан шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде және Файетвилл ауылымен іргелес жатыр. Round Lake көлінің өзі және оған іргелес ескі өсімдіктер орны 1973 жылы АҚШ Ішкі істер министрлігімен Ұлттық табиғи ескерткіш ретінде белгіленді. Вермонт университетінің ботаника профессоры Хьюберт В. Вогельман Ұлттық парктер қызметіне бағалау жазды, ол Round Lake көлінің айналасындағы аймаққа Ұлттық табиғи ескерткіш мәртебесін беру ұсынысымен келісті. Вогельманның бағалауы Round Lake көлінің оңтүстік-батыс жағындағы ерекше "жасыл жапырақты мезофиттік орманды" атап көрсетті; бұл мәтін ескерткіш құрылғанда цитатаның бір бөлігіне айналды. Вогельман сондай-ақ Round Lake көлінің өте сирек кездесетін "меромиктикалық" көл ретіндегі маңыздылығын атап өтті. Бұл ерекшелік бірнеше жүз метр шығысқа қарай орналасқан Грин-Лейк көлімен ортақ.

Ежелгі орманды сақтау

Round Lake маңындағы орманның табиғи сапасы 1855 жылы, Ледиард Линклен бұл "орманның тығыз бөлігі балта тигізбегендей" деп атап өткен кезде, ерекше саналды. Round Lake орналасқан Нью-Йорк штатының солтүстік аймағы 18 ғасырда қалың орманды болған, бірақ 1855 жылға қарай аймақ көбінесе егістік жерлерді жасау үшін ормансыздандырылған. 19 ғасырдың басында Нью-Йорк штатының солтүстігіне еуропалық американдықтар жылдам қоныстанды. Революциялық соғыста күрескен әскерлер бұл бұрынғы үнді аумағында жиі жер берілді. Көбінесе қоныс аударушылардың бірінші әрекеті – алғашқы орманды кесіп, қатты ағаштарды күйдіріп, калий алу болды, ол сол кезде өте пайдалы болды. Round Lake маңындағы жерге 1817 жылы Дэвид Коллин III қоныстанды. Ол 1825 жылы аяқталған Эри каналынан 1,6 шақырым қашықтықта орналасқан. Көлік артериясына жақын орналасқан орманның 19 ғасыр бойы дерлік тигізбегені таңғажайып. Алайда, 1817 жылдан бастап Грин-Лейкс мемлекеттік паркі үшін жер сатып алынғанға дейін оның көп бөлігі Коллин мен оның ұрпақтарына тиесілі болды. Осы ұрпақтардың бірі Бетси Кнап 1989 жылы "Rocks, Fields and Beauty Forever: One Family's Memories of Fayetteville's Green Lakes" атты естеліктер жинағын жазды. Оның естеліктерінде жердің ешқашан ағаш немесе калий үшін толығымен кесілмегені анық көрінеді. Негізінен, орман 1928 жылы парк үшін сатып алынғанға дейін Коллин отбасы тарапынан сақталды. Грин-Лейкс мемлекеттік паркіндегі ескі өсімдіктер 2001-2002 жылдары Wildwood Ancient Forest Alliance мүшелерімен жан-жақты зерттелді. Зерттеулер паркте шамамен ескі өсімдіктердің бар екенін көрсетті. Зерттеушілер кейбір аймақтарда шырша ағаштарының аз болуын, мүмкін, 19 ғасырдың ортасында жолдар үшін осы түрдің таңдамалы кесілуімен байланыстырды. Дегенмен, олар "Грин-Лейкс мемлекеттік паркі Орталық Нью-Йорктегі ең жақсы ескі өсімдіктер орны болып табылады" деген қорытындыға келді. Грин-Лейкс мемлекеттік паркінде әсіресе көне және ірі түлпан ағаштары, қантты клендер, емен, липа, шырша және ақ кедрлер кездеседі. Round Lake-тің оңтүстік-батысында орналасқан әсерлі ағаштар тобы 2001-2002 жылғы ескі өсімдіктерді зерттеуден кейін Тюльпандық собор деп аталды. 2011 жылы ең биік ағаштардың биіктігі туралы мәліметтер жарияланды; ең биігі 147 фут (45 метр) болды.

Дөңгелек көл мен Жасыл көлдің лимнологиясы

Көлдің тереңдігі 55 метр (180 фут), ал диаметрі 213 метр (700 фут) құрайды, бұл оның өлшемдері ескерілгенде ерекше жағдай. Дөңгелек көл де, Жасыл көл де меромиктикалық, яғни көлдің төменгі сулары жыл сайын беткі сулармен араласпайды. Екі көлдің де тереңдігі 17 метрден (55 фут) асатын сулары араласпайды және іс жүзінде оттегіден құр болады. Меромиктикалық көлдер өте сирек кездеседі; көлдердің басым бөлігі жыл ішінде кем дегенде бір рет терең және беткі суларын араластырады. Әсіресе Жасыл көл лимнологиялық зерттеулердің көптеген нысаны болған. Көлдердің меромиктикалық болуының себебі олардың тереңдігі (диаметріне қатысты) және минералдарға толы жер асты суларының оларға құйылуы; белгілі бір дәрежеде бұл көлдер алып минералды бұлақтарға ұқсайды. Минералдық құрамы сонымен қатар жылдың белгілі бір мезгілдерінде көлдің жасыл түске боялуына себеп болады, осы кезде кальций карбонаты және басқа минералдардың ұсақ бөлшектері судан шөгініп түседі; осы "ақшылданғандықтар" көлдің түбінде жағалауда оңай көрінетін ақ қабықшаны құрайды. Көлдердегі лимнологиялық зерттеулерден басқа, олардың түбіндегі шөгінділер соңғы бірнеше мың жылдағы өсімдік және жануарлар әлемінің, сондай-ақ көл маңындағы климаттың тарихын зерттеу үшін қолданылады (яғни, палеоклиматологиясы). Көлдердің терең, оттегісіз түбі жылдық араласу немесе "биотурбация" (өсімдіктердің өсуі немесе құрттар мен басқа жануарлардың қозғалысы) арқылы бұзылмағандықтан, әр жылғы шөгінділер ерекше көзге түсетін қабаттар (немесе варвалар) түрінде сақталады, оларды қазіргі уақыттан бастап уақытқа дейін анықтауға болады. 1800 жыл шамасында варвалардың түсінде айқын өзгеріс байқалады; төменгі, ескі варвалар қоңыр, ал жоғары, жаңа варвалар сұр түсті. Осылайша, варвалар 1800 жыл шамасында көлдегі ортаның өзгеруін, аймақтағы алғашқы ормандардың ашық далалар мен егістік жерлерге ауысуын жазады. Round Lake National Natural Landmark (Дөңгелек көл ұлттық табиғи ескерткіші) – бұл түпнұсқа орманның бір көрінісі.