Француз империясының Монблан департаменті

Кіріспе

Монблан (мо́н блан) – Бірінші француз империясының әкімшілік бөлінісі. Ол Франция мен Пьемонт арасындағы шекараны белгілейтін Батыс Еуропадағы ең биік тау – Монбланның атымен аталады. 1792 жылы Савойя аймағын (Сардиния Корольдігінің бір бөлігі) француздар басып алған кезде құрылды. Департамент Ватерлоо шайқасында Наполеон жеңілгеннен кейін таратылды; аумағы бұрынғы билеушілеріне қайтарылды. Оның префектурасы Шамбери қаласы болды. 1800 жылдың 17 ақпанында Монбланды қоса алғанда, бес кантон (Шамони, Сен-Жерве, Межев, Флуме және Салланш) көршілес Леман департаментіне берілді. Осылайша, Монблан департаменті атын сақтап қалғанмен, оның атындас тауы департамент аумағынан тыс қалды. Францияның оңтүстігіндегі Вар департаментімен де ұқсас жағдай кездеседі.

Хронологиясы

1792 жылдың 21 қыркүйегінде түнде генерал Мутескуудың басшылығындағы француз әскерлері сол кезде Сардиния корольдігінің тәуелді аумағы болған Савой герцогтігіне күтпеген шабуыл жасады. Шамбериде тұратын король өзінің әскерімен, көптеген әкімшілермен және дін қызметкерлерімен бірге Альп таулары арқылы Пьемонт жерлеріне қашып кетті. Қазан айының соңында Шамбери соборында Алоброгтар жиналысы (олар өздерін екі мың жыл бұрын осы аймақты мекендеген ежелгі халықтың атымен атады) өтті. Олардың күн тәртібі Францияда кеңінен танылған революциялық үлгіге сәйкес болды, олар деспотизмге, мәжбүрлі еңбекке және жек көрінетін тұз салығына соңғы нүкте қойды. Жиналыс 1792 жылдың 29 қазанында таратылды, бірақ Савой герцогтігінің революциялық Францияға қосылуын тілейтін қаулы қабылдады. Франсуа Амеде Доппе және Симонд есімді екі депутатқа бұл тілегін Париждегі революциялық Ұлттық конвенцияға жеткізу тапсырылды. Келесі айда, 1792 жылдың 27 қарашасында Савойялықтар Савойяның Францияға қосылуы туралы жарлық арқылы келесі 23 жылға француз азаматтары болды. Бұл құжат Монблан департаментін де құрды. 1798 жылы француздар Женеваны басып алғаннан кейін Монблан департаментінің солтүстік бөлігі жаңа Леман департаментіне берілді. 1814 жылы Наполеон Бонапарттың алғашқы жеңілісінен кейін Франция Женеваны жоғалтты. Бұрынғы француз Леман департаменті жойылды; Монблан департаментінің шекарасы шамамен 1792 жылғы деңгейде қайта жаңартылған сияқты. Департамент 1814 жылғы Париж шарты бойынша француз территориясы болып қала бергенімен, Наполеон Эльбадан қашқаннан кейін Францияға қатаң шарттар қойылды. Шындығында, 1815 жылғы Париж шарты бойынша Монблан департаментінің аумағы бұрынғы билеушілеріне қайтарылды және Сардиния Корольдігіне қайта қосылды. Шамамен жарты ғасырдан кейін, Турин шарты бойынша Савойя Франциямен Пьемонт үкіметінің басшылары арасындағы келісімнің бір бөлігі ретінде Францияға қайта қосылды, бұл Пьемонт жетекшілігімен Италияның бірігуіне француз қолдау көрсетудің құны болды. Алайда Монблан департаменті қайта құрылмады. Оның орнына, бұрынғы аумағы жаңадан құрылған Савойя және Жоғарғы Савойя департаменттері арасында (ішінара) бөлінді.

During the night of 21 September 1792, French troops under General Moutesquiou launched a surprise attack on the Duchy of Savoy, which at the time was a dependent territory of the Kingdom of Sardinia. The king, who was in residence at Chambéry, accompanied by his army, numerous administrators and clergy, fled across the Alps to his Piedmontese lands. At the end of October, the so called Assembly of the Allobroges (who named themselves after an ancient people thought to have occupied the region two thousand years earlier) convened in the cathedral at Chambéry. Their agenda followed the revolutionary script that by now was becoming familiar across France, as they declared an end to despotism, forced labour and the hated salt tax. The meeting was dissolved on 29 October 1792, but not before passing a resolution expressing the wish for the Duchy of Savoy to be incorporated into revolutionary France. Two deputies, named François Amédée Doppet and Simond, were mandated to convey this wish to the revolutionary National Convention in Paris. The next month, on 27 November 1792, the Savoyards became, for the next 23 years, French citizens, by means of the Decree covering the joining of Savoy to France. This document also created the department of Mont Blanc. In 1798, after the French took Geneva, the northern part of the department of Mont Blanc was transferred to the new department of Léman. After the first defeat of Napoleon Bonaparte in 1814, France lost Geneva. The formerly French department of Léman disappeared; the department of Mont Blanc seems to have been restored with approximately the borders established in 1792. Although the department remained French territory under the terms of the 1814 Treaty of Paris, harsher terms were imposed on France after Napoleon's escape from his Elban exile; indeed, under the 1815 Treaty of Paris the territory covered by the department of Mont Blanc was returned to its former rulers, integrated back into the Kingdom of Sardinia. A little less than half a century later, under the terms of the Treaty of Turin, Savoy was reintegrated into France as part of a deal between the leaders of the French government and the Piedmontese government, this being the price of French support for the unification of Italy under Piedmontese leadership. However, the department of Mont Blanc was not reinstated. Instead, the territory that it had formerly covered was divided between the newly created departments of Savoie and Haute Savoie (partly).

Әкімшілік

Монблан департаментінің астанасы Шамбери қаласы болды. Департамент келесі округтерге және кантондарға (1812 жылғы жағдай бойынша) бөлінді:

Шамбери, кантондары: Экс, Ла-Биоль, Шамбери (2 кантон), Ле-Шателар, Ле-Эшель, Л’Опиталь, Монмелиан, Новалаиз, Ле-Пон-де-Бовозин, Ла-Рошетт, Руфье, Сен-Женикс, Сен-Пьер-д’Альбиньи және Йенн. Аннеси, кантондары: Аннеси (2 кантон), Фаверж, Румили және Тон. Мутье, кантондары: Бофор, Бург-Сен-Морис, Конфлан және Мутье (2 кантон). Сен-Жан-де-Мориен, кантондары: Эйгебель, Ла-Шамбр, Ланслебур, Модан, Сен-Этьен-де-Куин, Сен-Жан-де-Мориен (2 кантон) және Сен-Мишель. 1812 жылы халық саны 300 239 адамды құрады, ал ауданы 640 427 гектарға тең болды.