Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Камагуэй – Кубаның орталық бөлігіндегі қала және муниципалитет. 333 000-нан астам тұрғыны бар елдің үшінші ірі қаласы. Камагуэй провинциясының астанасы. 1514 жылы испан отаршылары оны солтүстік жағалауда Санта-Мария-дель-Пуэрто-дель-Принсипе деп құрды, ал 1528 жылы Камагуэй аталған тайно ауылының орнына көшірілді. Бұл испандықтар Кубада құрған жеті алғашқы елді мекеннің (виллалардың) бірі болды. 17 ғасырда Генри Морган қаланы өртеп жібергеннен кейін, оны лабиринттей етіп қайта жобалады, соның арқасында шабуылдаушылар қала ішінде бағдар алуда қиындыққа тап болды. Камагуэй қаласының символы – жаңбыр суын жинап, оны сақтайтын қыш құмыра (тинахон). Камагуэй – Испанияға қарсы он жылдық соғыстың маңызды тұлғасы Игнасио Аграмонтенің (1841) туған жері. Италиялық мүсінші Сальваторе Буэми жасаған Игнасио Аграмонтеге арналған ескерткіш 1912 жылы оның әйелімен ашылды. Ол атқа отырған мүсіннен, Аграмонте өмірінен эпизодтарды бейнелейтін қоладан жасалған рельефтерден және отанды символдайтын әйел мүсінінен тұрады. 2008 жылдың шілдесінде ескі қала ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді, себебі оның ретсіз, лабиринт тәрізді қала құрылысы, ерте испан отарлауы мен ауыл шаруашылығындағы маңызды рөлі, сондай-ақ әртүрлі ықпалдарды көрсететін бай сәулеті бар.
Camagüey (kamaˈ(ɣ)wej) is a city and municipality in central Cuba and is the nation's third largest city with more than 333,000 inhabitants. It is the capital of the Camagüey Province. It was founded as Santa María del Puerto del Príncipe in 1514, by Spanish colonists on the northern coast and moved inland in 1528, to the site of a Taino village named Camagüey. It was one of the seven original settlements (villas) founded in Cuba by the Spanish. After Henry Morgan burned the city in the 17th century, it was redesigned like a maze so attackers would find it hard to move around inside the city. The symbol of the city of Camagüey is the clay pot or tinajón, used to capture rain water and keep it fresh. Camagüey is also the birthplace of Ignacio Agramonte (1841), an important figure of the Ten Years' War against Spain. A monument by Italian sculptor Salvatore Buemi, erected in the center of the area to Ignacio Agramonte, was unveiled by his wife in 1912. It is composed of an equestrian statue, reliefs in bronze that reveal fragments of the life of Agramonte, and a sculpture of a woman that symbolizes the motherland. In July 2008, the old town was designated a UNESCO World Heritage Site, because of its irregular, maze like city planning, its prominent role in early Spanish colonization and agriculture, and its rich architecture showing a variety of influences.
Тарих
Камагуэй 1514 жылдың 2 ақпанында Санта-Мария-дель-Пуэрто-дель-Принсипе деген атпен испан отаршылары, Диего Веласкес де Куэльяр бастауымен құрылды. Қала Солтүстік жағалауда, қазіргі Нуэвитас орнында салынды. Бұл испандықтар Кубада құрған жеті алғашқы елді мекеннің (виллалардың) бірі еді. 1528 жылы елді мекен Тайно тайпасының Камагуэй деген ауылының орнына көшірілді. Жаңа қала шарлап өтетін, қиын жолдармен салынды. Мұнда түрлі өлшемдегі алаңдарға алып келетін көптеген тұйық көшелер мен шатырлы жолдар бар. Бір түсіндірме бойынша, бұл қаланы кез келген басқыншылардан қорғауды жеңілдету үшін жасалған. Сол нұсқа бойынша, қаладан тек бір ғана шығу жолы болған, егер қарақшылар қайта оралып, қалаға еніп кетсе, жергілікті тұрғындар оларды тұзаққа түсіріп өлтіре алатын еді. Дегенмен, жергілікті тұрғындар мұны миф деп санайды, шындығында қала жоспарсыз дамыған, ал бұрылысты көшелердің пайда болуы, әркімнің өзінің жергілікті шіркеуіне жақын болуына байланысты болды (қалада олардың 15-і бар). XVIII ғасырда қала Санта-Мария-дель-Пуэрто-дель-Принсипе деп аталды. 1747 және 1753 жылдар аралығында Луис де Унзага-и-Амесага, сол кездегі Пуэрто-дель-Принсипе губернаторы, Дженкинс құлағының соғысы кезінде қираған қаланы қайта жаңғыртты, сондай-ақ Ла Мерседе шіркеуін қайта салды. Кубаның 1898 жылы Испаниядан тәуелсіздік алған кезде, қала мен оның айналасындағы провинция Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін Камагуэй деген қазіргі атауын алды. Бұл жергілікті атау бұрыннан аймақты білдіретін "Эль Камагуэй" деп аталатын, Тиньма және Хатибонико өзендері арасында билік еткен Камагуэбакс басшысының ('касик') есімімен байланысты болды. Ол 1878 жылы құрылған провинция үшін бекітілді, ал сол жылы провинция қарулы республика тарапынан әскери аймақ болып жарияланды.
Camagüey was founded as Santa María del Puerto del Príncipe in 2 February of 1514, by Spanish colonists led by Diego Velázquez de Cuéllar at a location now known as Nuevitas on the northern coast. It was one of the seven original settlements (villas) founded in Cuba by the Spanish. The settlement was moved inland in 1528 to the site of a Taíno village named Camagüey. The new city was built with a confusing lay out of winding alleys. There are many blind alleys and forked streets that lead to squares of different sizes. One explanation is that this was done by design, to make the city easier to defend from any raiders; by the same version, the reason that there is only one exit from the city was that should pirates ever return and succeed in entering the city, it would be possible for local inhabitants to entrap and kill them. However, locals dispute this reasoning as a myth, asserting that in truth the city developed without planning, and that winding streets developed out of everybody wanting to stay close to their local church (the city has 15 of them). During the eighteenth century the city was called Santa María del Puerto del Príncipe; between 1747 and 1753 Luis de Unzaga y Amézaga, then captain governor of Puerto del Príncipe, rehabilitated the city, which had been badly damaged during the War of Jenkins' Ear, and Unzaga also rebuilt the Church of La Merced. Upon Cuba's independence from Spain, in 1898, was when the city and its surrounding province received the current name of Camagüey, as a result of the independence from Spain. The indigenous name was already before used to refer to the region "El Camagüey" in reference to the local chief ('cacique') Camagüebax, who ruled between the Tínima and Hatibonico rivers, and was approved on that date for the province that had been created in 1878, the province in this same year was a militar region by the republic in arms.
География
Облыстың ортасындағы жазықта орналасқан муниципалитет Вертиентес, Флорида, Эсмеральда, Сьерра-де-Кубитас, Минас, Сибанику және Джимагуайумен шектеседі.
Located on a plain in the middle of its province, the municipality borders with Vertientes, Florida, Esmeralda, Sierra de Cubitas, Minas, Sibanicú and Jimaguayú.
Демография
2022 жылы Камагуэй муниципалитетінің халқы 333 251 адамды құрады. Оның халық тығыздығы бар.
In 2022, the municipality of Camagüey had a population of 333,251. it has a population density of .
Мәдениет
Камагуэй қаласының символы – қыш құмыра немесе тинахон, ол жаңбыр суын жинап, кейін пайдалану үшін сақтап, оны жаңарып тұруын қамтамасыз етеді. Құмыралар қаланың түкпір-түкпірінде кездеседі, кейбіреулері қолға сыятындай кішкентай, ал кейбіреулері екі адам тұрарлықтай үлкен, олар ескерткіш ретінде немесе нақты қолдану үшін орнатылған. Жергілікті аңыз бойынша, егер сіз "тинахон" суын ішсеңіз, Камагуэйде қаласыз ("Quien tome agua del tinajón, en Camagüey se queda"), яғни Камагуэйлік қызға жолығып, оған ғашық болып, ешқашан кетпейсіз. Басты орта білім беру орындары – Камагуэй университеті мен Камагуэй педагогикалық институты. Үлкен қыш құмыралар немесе тинахондар шарап, май және астық тасымалдауға арналған сақтау ыдыстары. Испандықтар қаланың су тапшылығы мәселесін шешу үшін оларды жаңа заманның басында енгізді. Олар су ағындарының астына орналастырылып, сумен толтырылды. Бір жағы таяз болған құмыралардың жартысы жерге көміліп, судың салқын әрі жаңа болуын қамтамасыз етті. Көп ұзамай, олар қаланың әр үйінде, ішінде де, сыртында да жасала бастады, ал отбасының байлығы олардың стилі мен санымен бағаланды. Бұл туралы тарихшылар мен археологтар куәландырады. Бастапқыда Испанияда бұл құмыралар майды, әсіресе зәйтүн майын сақтау үшін қолданылды, сондықтан испандықтар осы үлгіні ерте Камагуэйге әкелді. Ол дереу Камагуэй тұрғындары арасында дәстүрлі қолданысқа еніп, жергілікті символға айналды. Куба қаласында сол кезде оларды әрлеудің шығармашылық тәсілдері пайда болды.
The symbol of the city of Camagüey is the clay pot or tinajón, used to capture rain water to be used later, keeping it fresh. Clay pots are everywhere, some as small as a hand, some large enough for two people to stand up in, either as monuments or for real use. A local legend is that if you drink water from a "tinajón", you will stay in Camagüey ("Quien tome agua del tinajón, en Camagüey se queda"), meaning that if you meet a Camagüeyana girl, you will fall in love with her and never leave. The main secondary education institutions are the University of Camagüey and the Instituto Pedagógico de Camagüey. The Big Clay Jars or Tinajones were storage jars used to transport wine, oil and grain in the city and introduced by the Spaniards during the early modern times as the solution to the city's water shortage, placed beneath gutters so that they could fill the water. Slightly tapered at one end, they were half buried in earth, keeping the water cool and fresh. They soon came to be produced in the town and every house inside and outside, and a family's wealth could be assessed by the style and quantity of their tinajones. This is what historians and archaeologists confirm. At the beginning, in Spain these jars were used to preserve oils, especially olive oil, hence the Spanish brought the model to the early Camagüey, immediately it became in traditional use and a local symbol among the residents of Camagüey adopting creative ways of decorating in those times in the Cuban city.
Көшелердің орналасуы
Ескі қаланың жоспары нағыз лабиринтке ұқсайды, тар, қысқа көшелері әрдайым бір жаққа немесе екінші жаққа бұрылып жатады. Генри Морган 17 ғасырда қаланы өртегеннен кейін, ол лабиринттей етіп жобаланған, соның салдарынан шабуылдаушылар қала ішінде қиындықпен қозғалатын болды.
The old city layout resembles a real maze, with narrow, short streets always turning in one direction or another. After Henry Morgan burned the city in the 17th century, it was designed like a maze so attackers would find it hard to move around inside the city.
Климат
Кёппен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Камагуэйде тропикалық саванна климаты басым, климат карталарында Aw деп белгіленеді. Куба тропикалық дауылдарға бейімді аймақ болғандықтан, ол көп рет зардап шекті, мысалы, 1932 жылы Кубадағы 1932 жылғы дауыл. Күндізгі температуралар жыл бойы ыстық, ал таңертеңгі температуралар қоңыр және жылы болады. Жаңбыр маусым айында ең жоғары шарына жетеді, ал ақпан айында ең төменгі деңгейде болады.
According to the Köppen Climate Classification system, Camagüey has a tropical savanna climate, abbreviated Aw on climate maps. Since Cuba is a hotspot for tropical cyclones, it has been affected many times, like in 1932, with the 1932 Cuba hurricane. Afternoon temperatures are hot and morning temperatures mild to warm throughout the year. Rain peaks during June and is at its lowest during February.
Спорт
Жергілікті бейсбол клубы – «Торос де Камагуэй», оның лақап аты – «Альфарерос» («Төгіштер»), ал үй алаңы – «Эстадио Кандидо Гонсалес». Футбол клубы – «ФК Камагуэй», оның үй алаңы – «Эстадио Патрисио Лумумба».
The local baseball club is Toros de Camagüey, nicknamed Alfareros ("Potters"), and its home ground is the Estadio Cándido González. The association football club is FC Camagüey and its home ground is the Estadio Patricio Lumumba.
Институт-оқу орны алдындағы кәсіптік білім беру институты
Қаладағы жалғыз жоғары мектеп болмаса да, Pre Universitario, кейде "кәсіптік мектеп" деп аталатын, бірақ ресми түрде "Instituto Pre Universitario Vocacional de Ciencias Exactas" (IPVCE) Máximo Gómez Báez: Университетке дейінгі кәсіптік ғылымдар институты, немесе ағылшын тілінде Vocational Pre University Institute of Exact Sciences Máximo Gómez Báez – Камагуэй провинциясындағы осы сияқты ең ірі мектеп болып табылады. Мекеменің мөлшері оны "оқу қаласы" деп атауға негіз береді. Бұл орталық елдің басқа провинцияларындағы ұқсас орталықтармен салыстырылады. Студенттер институтта оқып жүргенде әдетте жақын қарым-қатынас орнатып, берік достықтар құрады, бірақ отбасылық байланыстар кейде күшін жояды және жасөспірімдер апталар бойы отбасынан қашықта болғанда "дәстүрлі" моральдық ұстанымдар өзгеруі мүмкін. IPVCE-ге қабылдану үшін студенттер негізгі орта білім берудің (7-9 сыныптар) дайындық курсын аяқтағаннан кейін қабылдау емтиханына түсуі керек. Соңғы үш жыл бойы олар жоғары оқу орнына қабылдану үшін қарқынды дайындықтан өтеді.
Although it is not the only high school in the City, the Pre Universitario, sometimes referred to as "Vocational School" but formally known as "Instituto Pre Universitario Vocacional de Ciencias Exactas" (IPVCE) Máximo Gómez Báez :es:Instituto Preuniversitario Vocacional de Ciencias Exactas – or, in English, Vocational Pre University Institute of Exact Sciences Máximo Gómez Báez – is the largest of its kind in the province of Camagüey. The size of the institution qualifies it as a "learning city". This center is homologous to others existing in the rest of the country's provinces. Students usually form close bonds and lasting friendships while at the institution, but family bonds sometimes suffer and "traditional" moral attitudes tend to shift as teenagers spend weeks away from their family. To be admitted into the IPVCE, students must take an entrance exam after completing the preparation of the Basic Secondary Education (7th to 9th grade). During the following three years they receive intensive preparation in order to gain acceptance to college.
Басқа да орта мектептер
АҚШ-та жоғары мектептер (9-12 сыныптар) деп аталатын білім беру жүйесі, Кубада 7-9 сыныптарды қамтитын Secundaria және 10-12 сыныптарды қамтитын Пре Университарио деп аталады. Камагуэйдегі маңызды Secundaria мектептерінің ішінде Ла Авельянеда, Торре Бланка, Хавьер де ла Вега, Ана Бетанкур де Мора, Игнасио Аграмонте және тағы да басқалары бар. Камагуэй қаласында одан басқа да жоғары мектептер, сондай-ақ спортшыларға арналған мектептер (ESPA және EIDE), суретшілерге арналған мектеп (Көркемсурет мектебі) және "Камило Сиенфуэгос" әскери орта мектебі ("Камилитос" деп те аталады, бұл атау Куба революциясының батыры Камило Сиенфуэгостың құрметіне берілген) бар.
What is known in United States as High Schools (9 12 grade), in Cuba is called Secundaria from (7 9 grade) and Pre Universitario from (10 12 grade). Some relevant Secundarias in Camagüey are La Avellaneda, Torre Blanca, Javier de la Vega, Ana Betancourt de Mora, Ignacio Agramonte, and many others. In Camagüey city, there are other high schools, as well as schools for athletes (ESPA, and EIDE), for artists (The School of Art), and the Military High School "Camilo Cienfuegos" (also known as "Camilitos", in honor of Camilo Cienfuegos, hero of the Cuban Revolution).
Университет
Камагуэй университеті инженерлік және негізгі, гуманитарлық ғылымдар бағдарламаларын ұсынады және қалада орналасқан. Медициналық білім беру үшін бөлек университет колледжі бар (Карлос J Финлей медицина ғылымдары университеті). 2016 жылдан бері Камагуэй университеті Спорт университеті мен Педагогикалық ғылымдар университетінің бірігу нәтижесі болып табылады, онда 12 000-нан астам студент және 3 000 профессор жұмыс істейді.
The University of Camagüey, with engineering and basic and humanitarian sciences programs, is located in the city. There are a separate university college for medical education (Carlos J Finlay University of Medical Science). Since 2016, the University of Camaguey is a blending between Sports University and Pedagogical Sciences University, counting over 12 000 students and 3 000 professors.
Атақты тұрғындар
Камагуэй – кәсіби боксшы Луис Ортистің (1979) туған жері. Камагуэй сонымен қатар 1868-1878 жылдар аралығында Испанияға қарсы он жылдық соғыстың маңызды тұлғасы Игнасио Аграмонтенің (1841) туған жері. Аграмонте 1869 жылы Кубаның алғашқы Конституциясын жасады, ал кейіннен генерал-майор ретінде испандықтарды қашуға мәжбүр еткен қорқынышты Камагуэй атқыштар корпусын құрды. Ол 1873 жылдың 11 мамырында шайқаста қаза тапты. Испандықтар бүлікшілер оның денесін қайтарып алу үшін қалаға шабуыл жасайды деп қорқып, оның денесі қалада өртелді. Кубаның Тәуелсіздік соғысы кезінде Эжерсито Либертадордың Агромонте атты полкі оның есімімен аталды. Бұл полкті тағы бір атақты Камагуэй азаматы, Куба Республикасы кезінде Камагуэй провинциясының бірінші губернаторы болған Лопе Ресио Лойназ құрды. Игнасио Аграмонтенің атын аттаған мүсінінің контуры Камагуэйдің символы болып табылады. Ол 1911 жылы оның жесірі Амалия Симони ашқан. Визуалды суретшілердің қатарына 19 қыркүйекте Камагуэйде дүниеге келген қазіргі заманғы суретші Хосе Ираола, 1921 жылы Камагуэйде туған мүсінші Роберто Эстопиньан және 1941 жылы Камагуэйде туған суретші Хуан Боза кіреді. Ақын-жазушылар арасында Бригида Агуэро и Агуэро (1837-1866), Домитила Гарсия Доменико де Коронадо (1847-1938), Эмелина Пейрелладе Зальдивар (1842-1877) және "Революцияның ақыны" Рауль Риверо (1945-2021) бар. Агуэроның есімімен қаладағы бір көше аталды. Қала – Бейсбол Даңқының мүшесі Атанасио Перес Ригалдың (Тони Перес) туған жері. Ол "Цинциннати Редс" командасымен екі рет әлем чемпионатында жеңімпаз атанды және 1967 жылы All-Star Game MVP болды. Бұл қала сонымен қатар Кубаның ұлттық ақыны Николас Гильеннің және ең алғаш сары қызылшаның тарауышы ретінде Aedes aegyptis масасын анықтаған көрнекті дәрігер және ғалым Карлос J. Финлейдің туған жері. Камагуэй сонымен қатар волейболшы Мирея Луис, Гертрудис Гомес де Авельянада (ақын), Сильвестр де Бальбоа (1563-1649, жазушы), Сальвадор Циснерос Бетанкур, Маркиз де Санта-Люсия (кубалық патриот, 1869 жылғы Гуаймаро конституциясына қол қойған және Куба Республикасының президенті) сияқты тұлғалардың туған жері. Ата Хосе Олало Вальдес сол жерде жұмыс істеді және 2008 жылдың 29 қарашасында қалада ақталды. Олимпиада чемпионы, 75 кг салмақта Сиднейде 2000 жылы Хорхе Гутьеррес Эспиноса жеңіске жетті, ол 1975 жылдың 18 қыркүйегінде Камагуэйде дүниеге келді. Бұл Куба жазушысы Северо Сардуйдің туған жері, ол 1960 жылдары Tel Quel сыншыл ой журналының артында біріккен еуропалық зиялы қауымдастықтың мүшесі болды. Кубада ХХ ғасырда цензураға ұшыраған Сардуй 1960 жылдан 1993 жылы қайтыс болғанға дейін Парижде сүргінші ретінде өмір сүрді. Ол әдебиет тарихында испан бароккосының трансатлантикалық қайта құрылуын "необарокко" терминімен қайта қарастырғандықтан ерекше орынға ие.
Camagüey is the birthplace of professional boxer Luis Ortiz (1979). Camagüey is also the birthplace of Ignacio Agramonte (1841), an important figure of the Ten Years' War against Spain between 1868 and 1878. Agramonte drafted the first Cuban Constitution in 1869, and later, as a Major General, formed the fearsome Camagüey cavalry corps that had the Spaniards on the run. He died in combat on May 11, 1873; his body was burned in the city because the Spanish feared the rebels would attack the city to recover his body. The Agromonte cavalry regiment of the Ejercito Libertador during the Cuban War of Independence was named after him. This regiment was set up by another notable Camagüey native, Lope Recio Loynaz, who became the first Governor of the Province of Camagūey during the Republic of Cuba. The outline of Ignacio Agramonte's horseback statue in the Park that bears his name is a symbol of Camagüey. It was set there in 1911, uncovered by his widow, Amalia Simoni. Visial artists include José Iraola, a contemporary painter who was born in Camagüey, on September 19, 1961; sculptor Roberto Estopiñán, born in Camagüey in 1921; and artist Juan Boza, born in Camagüey in 1941. Poets and writers include Brígida Agüero y Agüero (1837 1866), Domitila García Doménico de Coronado (1847 1938), Emelina Peyrellade Zaldívar (1842 1877) and "The Poet of the Revolution" Raúl Rivero (1945 2021). A street in the city has been named for Agüero. The city is the birthplace of Major League Baseball Hall of Fame member Atanasio Perez Rigal (Tony Pérez), who won two World Series titles with the Cincinnati Reds and was the 1967 All Star Game MVP. The city is also the birthplace of the Cuban national poet Nicolás Guillén, and of Carlos J. Finlay, an outstanding physician and scientist, who first identified the Aedes aegyptis mosquito as the vector of yellow fever. Camagüey is also the hometown of volleyball player Mireya Luis, Gertrudis Gomez de Avellanada (poet), Silvestre de Balboa (1563–1649, writer), Salvador Cisneros Betancourt, Marqués de Santa Lucia (Cuban patriot, signatory of the Guaimaro Constitution of 1869 and President of the Cuban Republic in Arms). Father José Olallo Valdés worked there, and was beatified in the city on November 29, 2008. Olympic champion amateur boxer at 75 kg in Sydney 2000 was Jorge Gutiérrez Espinosa, born on 18 September 1975 in Camagüey. It is the birthplace of the Cuban writer Severo Sarduy, a member of the European intellectual community that consolidated in the 1960s behind Tel Quel, a journal of critical thought. Sarduy, censored in Cuba throughout the 20th century, lived in Paris as an exile from 1960 until his death in 1993. He holds the position within literary history of having reformulated the transatlantic reconfigurations of the Hispanic Baroque aesthetic under the term "Neobaroque".