Кіріспе

Камагуэй – Кубаның орталық бөлігіндегі қала және муниципалитет. 333 000-нан астам тұрғыны бар елдің үшінші ірі қаласы. Камагуэй провинциясының астанасы. 1514 жылы испан отаршылары оны солтүстік жағалауда Санта-Мария-дель-Пуэрто-дель-Принсипе деп құрды, ал 1528 жылы Камагуэй аталған тайно ауылының орнына көшірілді. Бұл испандықтар Кубада құрған жеті алғашқы елді мекеннің (виллалардың) бірі болды. 17 ғасырда Генри Морган қаланы өртеп жібергеннен кейін, оны лабиринттей етіп қайта жобалады, соның арқасында шабуылдаушылар қала ішінде бағдар алуда қиындыққа тап болды. Камагуэй қаласының символы – жаңбыр суын жинап, оны сақтайтын қыш құмыра (тинахон). Камагуэй – Испанияға қарсы он жылдық соғыстың маңызды тұлғасы Игнасио Аграмонтенің (1841) туған жері. Италиялық мүсінші Сальваторе Буэми жасаған Игнасио Аграмонтеге арналған ескерткіш 1912 жылы оның әйелімен ашылды. Ол атқа отырған мүсіннен, Аграмонте өмірінен эпизодтарды бейнелейтін қоладан жасалған рельефтерден және отанды символдайтын әйел мүсінінен тұрады. 2008 жылдың шілдесінде ескі қала ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді, себебі оның ретсіз, лабиринт тәрізді қала құрылысы, ерте испан отарлауы мен ауыл шаруашылығындағы маңызды рөлі, сондай-ақ әртүрлі ықпалдарды көрсететін бай сәулеті бар.

Тарих

Камагуэй 1514 жылдың 2 ақпанында Санта-Мария-дель-Пуэрто-дель-Принсипе деген атпен испан отаршылары, Диего Веласкес де Куэльяр бастауымен құрылды. Қала Солтүстік жағалауда, қазіргі Нуэвитас орнында салынды. Бұл испандықтар Кубада құрған жеті алғашқы елді мекеннің (виллалардың) бірі еді. 1528 жылы елді мекен Тайно тайпасының Камагуэй деген ауылының орнына көшірілді. Жаңа қала шарлап өтетін, қиын жолдармен салынды. Мұнда түрлі өлшемдегі алаңдарға алып келетін көптеген тұйық көшелер мен шатырлы жолдар бар. Бір түсіндірме бойынша, бұл қаланы кез келген басқыншылардан қорғауды жеңілдету үшін жасалған. Сол нұсқа бойынша, қаладан тек бір ғана шығу жолы болған, егер қарақшылар қайта оралып, қалаға еніп кетсе, жергілікті тұрғындар оларды тұзаққа түсіріп өлтіре алатын еді. Дегенмен, жергілікті тұрғындар мұны миф деп санайды, шындығында қала жоспарсыз дамыған, ал бұрылысты көшелердің пайда болуы, әркімнің өзінің жергілікті шіркеуіне жақын болуына байланысты болды (қалада олардың 15-і бар). XVIII ғасырда қала Санта-Мария-дель-Пуэрто-дель-Принсипе деп аталды. 1747 және 1753 жылдар аралығында Луис де Унзага-и-Амесага, сол кездегі Пуэрто-дель-Принсипе губернаторы, Дженкинс құлағының соғысы кезінде қираған қаланы қайта жаңғыртты, сондай-ақ Ла Мерседе шіркеуін қайта салды. Кубаның 1898 жылы Испаниядан тәуелсіздік алған кезде, қала мен оның айналасындағы провинция Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін Камагуэй деген қазіргі атауын алды. Бұл жергілікті атау бұрыннан аймақты білдіретін "Эль Камагуэй" деп аталатын, Тиньма және Хатибонико өзендері арасында билік еткен Камагуэбакс басшысының ('касик') есімімен байланысты болды. Ол 1878 жылы құрылған провинция үшін бекітілді, ал сол жылы провинция қарулы республика тарапынан әскери аймақ болып жарияланды.

География

Облыстың ортасындағы жазықта орналасқан муниципалитет Вертиентес, Флорида, Эсмеральда, Сьерра-де-Кубитас, Минас, Сибанику және Джимагуайумен шектеседі.

Демография

2022 жылы Камагуэй муниципалитетінің халқы 333 251 адамды құрады. Оның халық тығыздығы бар.

Мәдениет

Камагуэй қаласының символы – қыш құмыра немесе тинахон, ол жаңбыр суын жинап, кейін пайдалану үшін сақтап, оны жаңарып тұруын қамтамасыз етеді. Құмыралар қаланың түкпір-түкпірінде кездеседі, кейбіреулері қолға сыятындай кішкентай, ал кейбіреулері екі адам тұрарлықтай үлкен, олар ескерткіш ретінде немесе нақты қолдану үшін орнатылған. Жергілікті аңыз бойынша, егер сіз "тинахон" суын ішсеңіз, Камагуэйде қаласыз ("Quien tome agua del tinajón, en Camagüey se queda"), яғни Камагуэйлік қызға жолығып, оған ғашық болып, ешқашан кетпейсіз. Басты орта білім беру орындары – Камагуэй университеті мен Камагуэй педагогикалық институты. Үлкен қыш құмыралар немесе тинахондар шарап, май және астық тасымалдауға арналған сақтау ыдыстары. Испандықтар қаланың су тапшылығы мәселесін шешу үшін оларды жаңа заманның басында енгізді. Олар су ағындарының астына орналастырылып, сумен толтырылды. Бір жағы таяз болған құмыралардың жартысы жерге көміліп, судың салқын әрі жаңа болуын қамтамасыз етті. Көп ұзамай, олар қаланың әр үйінде, ішінде де, сыртында да жасала бастады, ал отбасының байлығы олардың стилі мен санымен бағаланды. Бұл туралы тарихшылар мен археологтар куәландырады. Бастапқыда Испанияда бұл құмыралар майды, әсіресе зәйтүн майын сақтау үшін қолданылды, сондықтан испандықтар осы үлгіні ерте Камагуэйге әкелді. Ол дереу Камагуэй тұрғындары арасында дәстүрлі қолданысқа еніп, жергілікті символға айналды. Куба қаласында сол кезде оларды әрлеудің шығармашылық тәсілдері пайда болды.

Көшелердің орналасуы

Ескі қаланың жоспары нағыз лабиринтке ұқсайды, тар, қысқа көшелері әрдайым бір жаққа немесе екінші жаққа бұрылып жатады. Генри Морган 17 ғасырда қаланы өртегеннен кейін, ол лабиринттей етіп жобаланған, соның салдарынан шабуылдаушылар қала ішінде қиындықпен қозғалатын болды.

Климат

Кёппен климаттық жіктеу жүйесіне сәйкес, Камагуэйде тропикалық саванна климаты басым, климат карталарында Aw деп белгіленеді. Куба тропикалық дауылдарға бейімді аймақ болғандықтан, ол көп рет зардап шекті, мысалы, 1932 жылы Кубадағы 1932 жылғы дауыл. Күндізгі температуралар жыл бойы ыстық, ал таңертеңгі температуралар қоңыр және жылы болады. Жаңбыр маусым айында ең жоғары шарына жетеді, ал ақпан айында ең төменгі деңгейде болады.

Спорт

Жергілікті бейсбол клубы – «Торос де Камагуэй», оның лақап аты – «Альфарерос» («Төгіштер»), ал үй алаңы – «Эстадио Кандидо Гонсалес». Футбол клубы – «ФК Камагуэй», оның үй алаңы – «Эстадио Патрисио Лумумба».

Институт-оқу орны алдындағы кәсіптік білім беру институты

Қаладағы жалғыз жоғары мектеп болмаса да, Pre Universitario, кейде "кәсіптік мектеп" деп аталатын, бірақ ресми түрде "Instituto Pre Universitario Vocacional de Ciencias Exactas" (IPVCE) Máximo Gómez Báez: Университетке дейінгі кәсіптік ғылымдар институты, немесе ағылшын тілінде Vocational Pre University Institute of Exact Sciences Máximo Gómez Báez – Камагуэй провинциясындағы осы сияқты ең ірі мектеп болып табылады. Мекеменің мөлшері оны "оқу қаласы" деп атауға негіз береді. Бұл орталық елдің басқа провинцияларындағы ұқсас орталықтармен салыстырылады. Студенттер институтта оқып жүргенде әдетте жақын қарым-қатынас орнатып, берік достықтар құрады, бірақ отбасылық байланыстар кейде күшін жояды және жасөспірімдер апталар бойы отбасынан қашықта болғанда "дәстүрлі" моральдық ұстанымдар өзгеруі мүмкін. IPVCE-ге қабылдану үшін студенттер негізгі орта білім берудің (7-9 сыныптар) дайындық курсын аяқтағаннан кейін қабылдау емтиханына түсуі керек. Соңғы үш жыл бойы олар жоғары оқу орнына қабылдану үшін қарқынды дайындықтан өтеді.

Басқа да орта мектептер

АҚШ-та жоғары мектептер (9-12 сыныптар) деп аталатын білім беру жүйесі, Кубада 7-9 сыныптарды қамтитын Secundaria және 10-12 сыныптарды қамтитын Пре Университарио деп аталады. Камагуэйдегі маңызды Secundaria мектептерінің ішінде Ла Авельянеда, Торре Бланка, Хавьер де ла Вега, Ана Бетанкур де Мора, Игнасио Аграмонте және тағы да басқалары бар. Камагуэй қаласында одан басқа да жоғары мектептер, сондай-ақ спортшыларға арналған мектептер (ESPA және EIDE), суретшілерге арналған мектеп (Көркемсурет мектебі) және "Камило Сиенфуэгос" әскери орта мектебі ("Камилитос" деп те аталады, бұл атау Куба революциясының батыры Камило Сиенфуэгостың құрметіне берілген) бар.

Университет

Камагуэй университеті инженерлік және негізгі, гуманитарлық ғылымдар бағдарламаларын ұсынады және қалада орналасқан. Медициналық білім беру үшін бөлек университет колледжі бар (Карлос J Финлей медицина ғылымдары университеті). 2016 жылдан бері Камагуэй университеті Спорт университеті мен Педагогикалық ғылымдар университетінің бірігу нәтижесі болып табылады, онда 12 000-нан астам студент және 3 000 профессор жұмыс істейді.

Атақты тұрғындар

Камагуэй – кәсіби боксшы Луис Ортистің (1979) туған жері. Камагуэй сонымен қатар 1868-1878 жылдар аралығында Испанияға қарсы он жылдық соғыстың маңызды тұлғасы Игнасио Аграмонтенің (1841) туған жері. Аграмонте 1869 жылы Кубаның алғашқы Конституциясын жасады, ал кейіннен генерал-майор ретінде испандықтарды қашуға мәжбүр еткен қорқынышты Камагуэй атқыштар корпусын құрды. Ол 1873 жылдың 11 мамырында шайқаста қаза тапты. Испандықтар бүлікшілер оның денесін қайтарып алу үшін қалаға шабуыл жасайды деп қорқып, оның денесі қалада өртелді. Кубаның Тәуелсіздік соғысы кезінде Эжерсито Либертадордың Агромонте атты полкі оның есімімен аталды. Бұл полкті тағы бір атақты Камагуэй азаматы, Куба Республикасы кезінде Камагуэй провинциясының бірінші губернаторы болған Лопе Ресио Лойназ құрды. Игнасио Аграмонтенің атын аттаған мүсінінің контуры Камагуэйдің символы болып табылады. Ол 1911 жылы оның жесірі Амалия Симони ашқан. Визуалды суретшілердің қатарына 19 қыркүйекте Камагуэйде дүниеге келген қазіргі заманғы суретші Хосе Ираола, 1921 жылы Камагуэйде туған мүсінші Роберто Эстопиньан және 1941 жылы Камагуэйде туған суретші Хуан Боза кіреді. Ақын-жазушылар арасында Бригида Агуэро и Агуэро (1837-1866), Домитила Гарсия Доменико де Коронадо (1847-1938), Эмелина Пейрелладе Зальдивар (1842-1877) және "Революцияның ақыны" Рауль Риверо (1945-2021) бар. Агуэроның есімімен қаладағы бір көше аталды. Қала – Бейсбол Даңқының мүшесі Атанасио Перес Ригалдың (Тони Перес) туған жері. Ол "Цинциннати Редс" командасымен екі рет әлем чемпионатында жеңімпаз атанды және 1967 жылы All-Star Game MVP болды. Бұл қала сонымен қатар Кубаның ұлттық ақыны Николас Гильеннің және ең алғаш сары қызылшаның тарауышы ретінде Aedes aegyptis масасын анықтаған көрнекті дәрігер және ғалым Карлос J. Финлейдің туған жері. Камагуэй сонымен қатар волейболшы Мирея Луис, Гертрудис Гомес де Авельянада (ақын), Сильвестр де Бальбоа (1563-1649, жазушы), Сальвадор Циснерос Бетанкур, Маркиз де Санта-Люсия (кубалық патриот, 1869 жылғы Гуаймаро конституциясына қол қойған және Куба Республикасының президенті) сияқты тұлғалардың туған жері. Ата Хосе Олало Вальдес сол жерде жұмыс істеді және 2008 жылдың 29 қарашасында қалада ақталды. Олимпиада чемпионы, 75 кг салмақта Сиднейде 2000 жылы Хорхе Гутьеррес Эспиноса жеңіске жетті, ол 1975 жылдың 18 қыркүйегінде Камагуэйде дүниеге келді. Бұл Куба жазушысы Северо Сардуйдің туған жері, ол 1960 жылдары Tel Quel сыншыл ой журналының артында біріккен еуропалық зиялы қауымдастықтың мүшесі болды. Кубада ХХ ғасырда цензураға ұшыраған Сардуй 1960 жылдан 1993 жылы қайтыс болғанға дейін Парижде сүргінші ретінде өмір сүрді. Ол әдебиет тарихында испан бароккосының трансатлантикалық қайта құрылуын "необарокко" терминімен қайта қарастырғандықтан ерекше орынға ие.