Кіріспе

Деректер жоғалуы – ақпараттық жүйелердегі қателік жағдай, онда ақпарат аппараттық бұзулар (мысалы, шпиндельдің істемеуі немесе қатты дискідегі оқу-жазу басының зақымдануы) немесе сақтау, беру немесе өңдеу кезіндегі немқұрайлылық (мысалы, дұрыс емес пайдалану, абайсыздық немесе қолайсыз жағдайларда сақтау) салдарынан жойылады. Ақпараттық жүйелер деректер жоғалуының алдын алу немесе жоғалған деректерді қалпына келтіру үшін резервтік көшірмелер мен апатты жағдайларда қалпына келтіру жабдықтары мен процестерін қолданады. Деректер жоғалуы деректерді сақтаған физикалық құрал жоғалған немесе ұрланған жағдайда да орын алуы мүмкін. Деректер жоғалуы желілік ақаулар салдарынан туындаған деректерге қолжетімсіздіктен ерекшеленеді. Екеуі де пайдаланушылар үшін шамамен бірдей салдарға әкелсе де, деректерге қолжетімсіздік уақытша, ал деректер жоғалуы тұрақты болуы мүмкін. Деректер жоғалуы деректердің бұзылуынан – деректердің қате қолға түсуін білдіретін жағдайдан да ерекшеленеді, бірақ деректер жоғалуы термині кейде осы жағдайларда қолданылады.

Алдын алу

Деректер жоғалу жиілігі мен оның салдары тиісті сақтық шараларын қабылдау арқылы едәуір азайтылуы мүмкін, ал қажетті шаралар деректер жоғалу түріне байланысты өзгеруі мүмкін. Мысалы, батареямен қамтамасыз етілген бірнеше қуат тізбектері мен генератор тек қуат үзілісінен ғана қорғайды, бірақ үздірілмейтін қуат көзі (UPS) дискіні күрт кернеу секірісінен қорғай алады. Сол сияқты, журналды файлдық жүйе мен RAID сақтағышы тек бағдарламалық және аппараттық қателердің белгілі бір түрлерінен ғана қорғайды. Физикалық сақтау ортасы болып табылатын қатты дискілер үшін, ішкі компоненттердің зақымдануын болдырмау үшін минималды діріл мен қозғалысты қамтамасыз ету және дискінің қолайлы температурасын сақтау маңызды. Деректерді жоғалтқаннан кейін қалпына келтіруге тырысқанда, деректердің үнемі сақтық көшірмесін жасау маңызды болып табылады, бірақ ол пайдаланушы қателеріне немесе жүйелік іркілулерге жол бермейді. Сондықтан, тәуекелді азайту үшін деректерді сақтық көшірмелеу жоспары мен апатты жойғызу жоспары бірге жасалып, орындалуы керек.

Деректерді қалпына келтіру

Деректерді қалпына келтіру көбінесе физикалық зақымдалған құралдардан деректерді қалпына келтіру үшін арнайы әдістер әзірлеген мамандандырылған коммерциялық қызметтер арқылы жүзеге асырылады. Деректерді қалпына келтіру зертханаларындағы қызмет құны, әдетте, зақымдану түріне, сақтау құрылғысының түріне, сондай-ақ қажетті қауіпсіздік шараларына немесе таза бөлме процедураларына байланысты. Файл жүйесінің бұзылуын пайдаланушы немесе жүйе әкімшісі көбінесе өзі жөндете алады. Мысалы, жойылған файл әдетте дереу жазылмайды, бірақ файл жүйесінің индексінен жазбасы жойылады. Мұндай жағдайда жоюды оңай кері қайтаруға болады. Деректерді жоғалтудан қалпына келтіру үшін тиімді резервтік көшірме стратегиясын іске асыру қажет. Егер резервтік көшірме стратегиясы қолданылмаса, қалпына келтіру бағдарламаларды қайта орнатуды және деректерді қайта жасауды талап етеді. Тіпті тиімді резервтік көшірме стратегиясы болған жағдайда да, жүйені деректерді жоғалту оқиғасына дейінгі нақты күйіне қайтару өте қиын. Қайта қалпына келтіру мүмкіндігі мен құн арасында белгілі бір шарттылық болуы керек. Сонымен қатар, деректерді жоғалту оқиғасы бірден байқалмауы мүмкін. Тиімді резервтік көшірме стратегиясы жоғалған деректерді ұзақ мерзімге қалпына келтіру мүмкіндігін сақтау құнын да ескеруі керек. Жоғары тиімді резервтік жүйеде әр файл мен бағдарламаның бірнеше көшірмелері болады, олар деректерді жоғалту оқиғасы байқалғанда дереу қолжетімді болады. Бірақ көп жағдайларда, дерек бірлігінің құны мен осы деректің жоғалуын байқауға кеткен уақыт арасында кері байланыс бар. Осыны ескере отырып, көптеген резервтік көшірме стратегиялары деректерді жоғалту оқиғасынан бері өткен уақыт ұзарған сайын қалпына келтірудің дәлдігін төмендетеді. Осы логика бойынша, жақында болған деректерді жоғалту оқиғасынан қалпына келтіру, бұрын болған деректерді жоғалту оқиғасынан қалпына келтіруге қарағанда оңай және толық болады. Қалпына келтіру деректерді жоғалту оқиғасының түріне де байланысты. Жоғалған бір файлды қалпына келтіру, апат кезінде бүлінген бүкіл жүйені қалпына келтіруден мүлдем өзгеше. Тиімді резервтік көшірме режимі деректерді жоғалтудың ауқымы мен қалпына келтіруге қажетті күш-жігер арасында пропорционалдылықты қамтамасыз етуі керек. Мысалы, бүкіл жүйені қалпына келтіруге қарағанда жоғалған бір файлды қалпына келтіру әлдеқайда оңай болуы керек.

Деректер жоғалған кездегі алғашқы қадамдар

Егер деректер жоғалса, сәтті қалпына келтіру үшін өшірілген деректер қайта жазылмауына кепілдік беру қажет. Осы себепті, зардап шеккен сақтау құрылғысына жазу операцияларын жасаудан аулақ болу керек. Бұл, зардап шеккен құрылғы қосылған жүйені іске қоспауды да қамтиды. Себебі көптеген операциялық жүйелер жүктелу үшін уақытша файлдар жасайды, және олар жоғалған деректердің бөліктерін жауып тастауы мүмкін, оларды қалпына келтіру мүмкін емес етеді. Веб-беттерді қарау да сондай әсер етеді – веб-бетті қарау кезінде жасалған уақытша HTML және кескін файлдары жоғалған файлдарды қайта жазуы мүмкін. Файлдарды көшіру, өңдеу немесе жою сияқты операциялардан да аулақ болу керек. Деректер жоғалғанын байқағаннан кейін, компьютерді өшіріп, тиісті дискіні құрылымнан алып тастаған жөн. Бұл дискіні жазуды шектеу құрылғысы бар екінші компьютерге қосып, жоғалған деректерді қалпына келтіруге тырысыңыз. Мүмкін болса, деректердің қосымша көшірмесін алу үшін дискінің бейнесін жасаңыз. Содан кейін оны сынақтан өткізуге болады, қалпына келтіруге тырысып, бастапқы деректерге зиян келтіру қаупін жоюға болады.