Шани Дэвис: Американдық жылдам сырғанаушының жетістіктері

Кіріспе

Америкалық жылдам сырғанаушы

2006 жылғы Италияның Турин қаласында өткен қысқы Олимпиада ойындарында Дэвис Олимпиадалық қысқы ойындарда жеке жарыста алтын медаль жеңген алғашқы афроамерикалық спортшы болды, 1000 метрлік жылдам сырғанау жарысын жеңіп алды. Сондай-ақ, ол 1500 метрлік жарыста күміс медальді иеленді. 2010 жылғы Ванкуверде (Канада, Британдық Колумбия) өткен қысқы Олимпиада ойындарында ол бұл жетістігін қайталады, 1000 метрді сәтті қорғаған және 1500 метрлік жарыста күміс медальді қайта жеңіп алған алғашқы ер адам болды. Дэвис 2004 жылы Әлем чемпионатында жылдам сырғанаудан күміс медаль жеңіп алды. Одан кейін ол 2005 және 2006 жылдары Әлем чемпионаттарында жеңіске жетті. 2009 жылы ол Мәскеуде өткен Әлем чемпионатында жеңімпаз атанды, осы жерде ол алғаш рет Әлем чемпионатында жеңіске жеткен болатын. Дэвис осы жарыстарда жеңіске жеткенде, Эрик Хайденнен кейін спринт және оллраунд екеуінде де жеңіске жеткен екінші сырғанаушы болды. Ол алты рет Әлем чемпионатында жеңімпаз атанды, үш рет 1500 метрге (2004, 2007 және 2009 жылдары) және үш рет 1000 метрге (2007, 2008 және 2011 жылдары), сондай-ақ 2011 жылы командалық қуғын-сүргін жарысында АҚШ-ты алғашқы және жалғыз Әлем чемпионатының алтын медаліне жеткізді. Ол мансабында он рет жалпы Әлем кубогының жеңімпазы атанды, алты рет 1000 метрде (2006, 2008–10, 2012, 2014) және төрт рет 1500 метрде (2008–2011). Дэвис сонымен қатар 2013–14 маусымында Әлем кубогының ірі чемпионы атағын иеленді, барлық қашықтықтарда ең көп ұпай жинады. Оның ISU жылдам сырғанау әлем кубогы аясындағы 58 жеке жеңісі (2014 жылғы наурызға дейін) оны ерлер арасында барлық уақытта екінші орынға қойды. Дэвис барлығы тоғыз әлемдік рекордты орнатты. 2009 жылғы наурызда Свен Крамерден басымдық алып, 2019 жылғы наурызда Патрик Рост одан озысқанша он жылдан астам уақыт бойы әлемдік Адельскалендар тізімінде бірінші орынды иеленді. Адельскалендар төрт Әлем чемпионатының қашықтықтарындағы жеке көрсеткіштер бойынша барлық уақыттағы ең жылдам ұзақ жолды жылдам сырғанаушыларды тізімдейді. Дэвис Иллинойс штатының Чикаго қаласында туған, АҚШ-тың екі Олимпиадалық жаттығу орталығында жаттықты: Висконсин штатының Батыс Алис қаласындағы Петтит Ұлттық мұз орталығында және Юта штатының Солт-Лейк-Сити қаласындағы Юта Олимпиадалық овалда.

At the 2006 Winter Olympics in Turin, Italy, Davis became the first African American athlete to win a gold medal in an individual event at the Olympic Winter Games, winning the speedskating 1000 meter event. He also won a silver medal in the 1500 meter event. At the 2010 Winter Olympics in Vancouver, British Columbia, Canada, he repeated the feat, becoming the first man to successfully defend the 1000 meters and repeating as the 1500 meter silver medalist. Davis won the silver medal at the 2004 World Allround Speed Skating Championships. He then proceeded to win the World Allround Championships in both 2005 and 2006. In 2009, he won the World Sprint Championships in Moscow, the site of his first World Allround Championship victory. When Davis won those events, he became the second male skater to win both the Sprint and Allround in his career, after Eric Heiden. He has won six World Single Distance Championships titles, three at 1500 meters (in 2004, 2007 and 2009) and three at 1000 meters (in 2007, 2008 and 2011), and he led the United States to its first and only World Championship gold medal in the Team Pursuit event in 2011. He has won ten career Overall World Cup titles, six at 1000 meters (in 2006, 2008–10, 2012, 2014) and four at 1500 meters (2008–2011). Davis also earned the title of Grand World Cup Champion for the 2013–14 season, earning the most points across all distances. His 58 career individual victories on the ISU Speed Skating World Cup circuit (through March 2014) place him second all time among men. Davis has set a total of nine world records. He held the top spot on the world Adelskalender list after taking the lead from Sven Kramer in March 2009 for a little over ten years until Patrick Roest surpassed him in March 2019. The Adelskalender ranks the all time fastest long track speed skaters by personal best times in the four World Allround Championship distances. Davis is a native of Chicago, Illinois, and trained at two U. S. Olympic training facilities, the Pettit National Ice Center in West Allis, Wisconsin, and the Utah Olympic Oval in Salt Lake City, Utah.

Ерте өмір

Дэвис 1982 жылы 13 тамызда, жұма күні, Чикаго қаласында, Иллинойс штатында Реджинальд Шук пен Шери Дэвистің отбасында дүниеге келді. Әкесі африкалық есімдер сөздігінен "Шани" есімін таңдады; бұл есім "оқиғаға баратын" немесе "ерлікке" аударылады. Оның анасы Шери жергілікті адвокаттың кеңсесінде жұмыс істеді, ол сонымен қатар жылдам конькимен сырғанау спортының төрешісі болған. Оның ұсынысымен Шери Шаниді алты жасында жақын орналасқан Эванстон қаласындағы Роберт Краун орталығына жаздырды. Ол Дэвистің конькимен сырғанау клубына жақын болу үшін Чикагоның Оңтүстік жағындағы Гайд Парк ауданынан Солтүстік жағындағы Роджерс Паркіне көшіп өтті.

Жас спортшылар деңгейіндегі жарыстар

16 жасында Дэвис Нью-Йорк штатының Лейк-Плэсид қаласына жас жылдам сырғанаушыларды дамыту бағдарламасына қатысуға шақырылды. Бір жылдық жаттығудан кейін Дэвис Олимпиада арманына жетуді шешіп, жаттығуын жалғастыру үшін Маркеттке (Мичиган штаты) көшті. Ол Маркет орта мектебін бітірді, соңғы курста жеңіл атлетикамен айналысты. 1999 жылғы жасөспірімдер әлем чемпионатында Дэвис ұзын және қысқа трасса командаларына ілікті, сонымен қатар ұлттық құрамаға да енді. 2000 жылы ол жасөспірімдер әлем командаларының ұзын және қысқа трасса жарыстарына қатысқан алғашқы американдық сырғанаушы болып тарихта қалды, бұл жетістікті 2001 және 2002 жылдары қайталады. Оның бойының ұзындығы қысқа трассадағы сырғанаушылардың арасында ерекшелендірді, себебі олар көбінесе аласа бойлы болады. Бұл Дэвиске мұзға жақын сырғанауға көмектесті. О'Хар ресми шағымдану туралы арыз берді. Үш күн бойы Оно, Смит және Дэвис төрелік алқасының алдында тұрды, ал үш сырғанаушы әріптесі Ононың Смитқа Дэвистің жеңіске жеткеніне рұқсат беретінін айтқанын естігендерін куәландырды. Оно кейіннен спортта жиі болатын Дэвис пен Смитқа кенеттен соқтығысудан қорқып, бейсаналық түрде тежелгенін мойындады. Ол жарыста жеңіске жетудің қажеті жоқ екенін, себебі ол бұрыннан командаға іліккенін айтты. Ононың шынымен де тежелгеніне қатысты сұрақтар туды, өйткені ол Бьондоны үнемі озып кететін. Кейбіреулер Ононың Смиттен Бьондоның қарсыласуын тоқтатуға тырысқанын болжады, себебі Смит 1000 метрлік жарысқа Солт-Лейкке ілігу үшін Бьондодан озып кетуі керек еді. Мұндай жағдай командалық сырғанау ережелерін бұзуға да әкелуі мүмкін еді. Төрелік отырысында екі талап та дәлелденбеді, үшеуі де кінәсіз деп танылды. 2002 жылдың 13 ақпанында Sports Illustrated журналының тілшісі Брайан Казнёв жарысты қарап шыққаннан кейін: «Бүгінгі күнге дейін ешбір сырғанаушының жарыс рухын бұзғанына нақты дәлел жоқ», - деп мәлімдеді. Дегенмен, Казнёв Outdoor Life Network комментаторы Тодд Харрис пен 1998 жылғы қысқы Олимпиаданың жылдам сырғанаушысы Эрик Флеймнің жарыс эфирінде айтқан сөздерін де жариялады; екеуі де Оно мен Смит өздерінің ең жақсы деңгейінде сырғанамағанын келісті. Дэвис ұзын және қысқа трассаға бірдей назар аударуды қалады. Ол кезде ол Мичиган штатының Маркетте тұрды, онда үлкен трасса болмады. 2003 жылы ол Калгариге (Альберта штаты, Канада) көшуге шешім қабылдады. Сол жерде ол 1998 жылғы қысқа трассадағы алтын медаль иегері Деррик Кэмпбеллмен жаттықты. Дэвис 2002 жылғы қысқы Олимпиада ойындарына Солт-Лейк-Ситиге келді. Ашылу салтанатынан кейін ол 2002 жылғы Италияда өткен жасөспірімдер елдік жарысына және жасөспірімдер әлем чемпионатында қатысу үшін ойындарды ерте қалдырды, онда ол екі жарыста да 1500 метрде жеңіске жетті. Дэвис үш жыл қатарынан қысқа және ұзын трасса жасөспірімдер құрамасына іліккен жалғыз американдық сырғанаушы болды.

At 16, Davis was invited to Lake Placid, New York, to participate in a development program for young speed skaters. After training there for a year, Davis decided to pursue his Olympic dreams and moved to Marquette, Michigan, to further his training. There, he would graduate from Marquette Senior High School, where he ran track his senior year. Davis earned spots on both the long track and short track teams at the 1999 junior world championship, simultaneously making the national team. In 2000, he made history by becoming the first U. S. skater to make the long and short track teams at the Junior World Teams, a feat he would accomplish again in 2001 and 2002. His height has always made him unique among short trackers, who are much shorter. The extra height made it easier for Davis to race low to the
ice. O'Hare filed a formal complaint. For three days, Ohno, Smith and Davis stood before an arbitration panel as three of their fellow skaters testified that they heard Ohno telling Smith that he was going to let Davis win. Ohno later confessed that he had subconsciously held back for fear of suddenly crashing into Davis or Smith, a common occurrence in the sport. He pointed out that he did not need to win the race because he already had a spot on the team. Questions persisted as to whether Ohno had really held back, since he kept passing Biondo. Some speculated that Ohno was holding off Biondo from challenging Smith, as Smith also needed to finish ahead of Biondo in order to secure a spot in the 1000 m for Salt Lake. Even this scenario would have been a violation of the rules of team skating. Both claims went unproven in the arbitration case, and all three were absolved of guilt. On February 13, 2002, Sports Illustrated writer Brian Cazeneuve published an article stating that, after reviewing the race, "To this day, there is no concrete proof that any skaters violated the spirit of competition." Cazeneuve however, also published the comments of Outdoor Life Network commentator Todd Harris and 1998 Winter Olympian speed skater Eric Flaim, which were made during the broadcast of the race; both men agreed that Ohno and Smith had not skated to the best of their abilities. Davis wanted to be able to concentrate on both long track and short track. At the time, he was living in Marquette, Michigan, a town with no long track. In 2003, he decided to move to Calgary, Alberta, Canada. Once there, he trained with 1998 short track gold medalist Derrick Campbell. Davis arrived in Salt Lake City for the 2002 Winter Olympics. After the opening day ceremonies, he decided to leave the Games early to compete in the 2002 Junior Country March and Junior World Championships held in Italy, where he won the 1500m at both competitions. Davis became the only U. S. skater to ever make both short track and long track junior world teams three years in a row.

Профессионалдыққа көшу

Дэвис 2003 жылы жасөсперімдер жарысынан ерлер арасындағы жылдам конькимен жүзуге көтерілді. Сол жылдың ақпан айында ол Солтүстік Американың ұзын дистанция бойынша чемпионы атағын жеңіп алды, бұл оған Швецияның Гетеборг қаласында өткен Әлем чемпионатына қатысуға мүмкіндік берді. Жарыс барысында Дэвис әлі ерлер арасындағы жарысқа толық бейімделмегендіктен, оның көрсеткіштері әдеттегіден төмен болды; ол жалпы есепте 16-шы орынды иеленді. 2004 жылдың қаңтар айында Дэвис екінші рет қатарынан Солтүстік Америка чемпионы атанды. Ол 2004 жылы Норвегияның Хамар қаласында өткен Әлем чемпионатындағы көпсайыстың ұзын дистанциясы бойынша жалпы есепте екінші орын алды. Наурыз айында Дэвис Сеулде өткен ерлер арасындағы Әлем чемпионатында 1500 метрлік қашықтықта жеңіске жетті, бұл жарысты 1:48.64 уақытта аяқтады. 2005 жылы Дэвис үш әлемдік рекордты жаңартты, оның екеуі Солт-Лейк-Ситиде тіркелді. 2005 жылдың 9 қаңтарында өткен Әлем чемпионатына іріктеу кезінде ол 1500 метрлік қашықтықта 1:43.33 уақыт көрсетіп, жаңа әлемдік рекорд орнатты. Сонымен қатар, ол іріктеу турнирінің тарихындағы ең жақсы жалпы уақыт бойынша да рекорд жасады – 149.359. Бір айдан кейін Дэвис көпсайыстағы Әлем чемпионы атағын жеңіп алды, 150.778 ұпай жинады. Қараша айында Дэвис 2005 жылдың күзінде өткен Әлем кубогының үшінші кезеңінде 1000 метрлік қашықтықты 1:07.03 уақытта жүріп, тағы бір әлемдік рекордты жаңартты. Дэвис 2005 жылдың желтоқсан айында Солт-Лейк-Ситиде өткен Олимпиадалық іріктеу жарысына қатыспады, өйткені күзгі Әлем кубогындағы өнер көрсетуінің нәтижесі бойынша 1000 м, 1500 м және 5000 м қашықтықтарында Олимпиада құрамасына алдын ала іліккен болатын.

2006 жылғы қысқы Олимпиада ойындары

Дэвис Туринде 1000 метрлік жарыста алтын медальді, 1500 метрлік жарыста күміс медальді жеңіп алды.

Торино мен команданың ізіне дау

Олимпиада ойындарына дейін жаттықтырушы Том Кушман Дэвисті командалық қууға қатысуға көндіруге тырысты, бұл жарыс сол Ойындарда тұңғыш рет өткізілді. Дэвис жеке жарыстарға ден қоюды және жеке жарыстарға ілікпеген конькишілерге мүмкіндік беруді қалап, шақырудан бас тартты. АҚШ Халықаралық коньки спорты одағына соңғы тізімді бірінші кезеңнен үш күн бұрын тапсырғанда, Дэвис резервтік ойыншы ретінде тізімделді; Кушманның сөзіне göre, бұл шешім «егер Дэвис пікірін өзгертетін болса» деген оймен қабылданған, бірақ резервтік ойыншыларға тек төтенше жағдай немесе ауру болған жағдайда ғана қатысуға рұқсат беріледі. Алайда, 1000 метрлік жарыстан кейін, онда Дэвис алтын медальді жеңіп алды, ал Хедрик жетінші орынды иеленді, Хедрик Дэвистің қолын бермей қойды, ал АҚШ жаттықтырушысы Эрик Хайден Дэвистің «командалық ойыншы емес» екенін айтты. Дэвистің жеке сайтына нәсілшілдік сөздерді қамтитын сын-ескертпелер жарияланды. АҚШ-тың жылдам коньки спорты федерациясы ресми мәлімдеме жасамады, бірақ Кушман кейін Дэвиске қолдау білдіріп: «Мен Шанидің қууға қатысатынын үміттене жаттым, бірақ оның қаламауының себебін толық түсінемін, мен де солай істеген болар едім», - деді. 2006–2007 жылғы маусымда Дэвис 2007 жылдың қаңтарында Хамарда өткен спринт бойынша әлем чемпионатында үшінші орын алды, сондай-ақ 2007 жылдың наурыз айында Солт-Лейк-Ситиде өткен жеке қашықтықтан жүгіру чемпионатында 1000 м және 1500 м жарыстарында әлем чемпионы атанды. 2007–2008 жылғы маусымда Дэвис 1000 м және 1500 м аралықтағы әлем кубогының жалпы есебінде жеңіске жетті, Жапонияның Нагано қаласында өткен жеке қашықтықтан жүгіру чемпионатында 1000 м әлем чемпионы атағын сақтап қалды және 1500 м-де Нидерландтың Свен Крамермен тең бөлісті. 2008–2009 жылғы маусымда Дэвис 1000 м және 1500 м аралықтағы әлем кубогының атағын қорғады. Ол 1000 м және 1500 м аралықтағы әлем рекордтарын жаңартты және Канаданың Британдық Колумбия провинциясының Ванкувер қаласында өткен жеке қашықтықтан жүгіру чемпионатында 1500 м-де әлем чемпионы атанды. Ол 1000 м-де үшінші орын алды және 2009 жылы Мәскеуде өткен спринт бойынша әлем чемпионатында жеңіске жетті. Ол Эрик Хайденнен кейін тарихтағы екінші конькиші болып, әлем чемпионатының көпсайысты және спринттік жарыстарында жеңіске жетті.

Leading up to the Olympic Games, coach Tom Cushman attempted to convince Davis to participate in the team pursuit, an event making its debut at those Games. Davis declined the invitation, wishing to focus on the individual events and allow the skaters who had not qualified for individual races a chance to skate. When the U. S. submitted its final roster to the International Skating Union, three days before the first round, Davis was listed as a substitute; a decision Cushman said was made "in case [Davis] changed his mind," although substitutes are only allowed to race in the event of an emergency or illness. However, after the 1000m event, in which Davis won gold and Hedrick finished seventh, Hedrick refused to shake Davis's hand, and U. S. coach Eric Heiden commented that Davis was "not a team player." Criticism that included racial slurs was posted to Davis's personal website. While U. S. speedskating released no official statement, Cushman later expressed support for Davis, saying, "I hoped Shani would skate the pursuit but I understand completely why he didn't want to, and I would have done the same thing." In the 2006–07 season, Davis placed third at the World Sprint Championships held in Hamar in January 2007 and also won world titles in the 1000 m and 1500 m events at the World Single Distance Championships held in Salt Lake City in March 2007. In the 2007–08 season, Davis won overall world cup titles in the 1000 m and 1500 m, defended his 1000 m world title at the World Single Distance Championships held in Nagano, Japan, and tied for second in the 1500 m with Sven Kramer of the Netherlands. In the 2008–09 season, Davis defended his world cup titles in the 1000 m and 1500 m. He broke world records in the 1000 m and 1500 m and won the 1500 world title at the World Single Distance Championships held in Vancouver, British Columbia, Canada. He placed third in 1000 m and won the 2009 World Sprint Speed Skating Championship in Moscow. He became only the second male skater in history—joining Eric Heiden—to win both the World Allround and World Sprint titles.

2010 жылғы қысқы Олимпиада ойындары

2010 жылғы Ванкувердегі қысқы Олимпиада ойындарында Дэвис төрт ұзынша кезеңдегі конькимен жүгіру жарысында: 500, 1000, 1500 және 5000 метрлік жарыстарда бақ сынасты. Бұл төрт жарыстың барлығы Ричмонд Олимпиадалық овалда өтті, онда Дэвис 1000 және 1500 метрлік жарыстарда трасса рекордын қолында ұстаған, және 2009 жылы осы рекордтарды орнатқан болатын. Дэвис 1000 метрлік конькимен жүгіру жарысын жеңіп, екі рет қатарынан 1000 метрлік Олимпиада алтын медалін жеңіп алған тұңғыш ер адам болды, сондай-ақ осы ойындарда АҚШ үшін конькимен жүгіруден жалғыз алтын медальді жеңіп алды. Дэвис 1 минут 8,94 секундта жеңіске жетті, бәсекелесі Оңтүстік Кореяның Мо Тхэ Бумынан секундының 18/100 бөлігімен озасып финиш сызығын кесті. Дэвис 1500 метр қашықтықта күміс медальді иеленді, ал Голландиялық Марк Тьютерт алтын медаль үшін күресте жеңіліс тапты. Дэвис 5000 метрде 12-орынды алды, ал 500 метрдегі алғашқы жарысты нашар өткізгеннен кейін жарыстан шықты.

2014 жылғы қысқы Олимпиада ойындары

1000 метрлік жарыста Дэвис 1:09.12 уақытында 8-ші орын алды. 500 метрлік жарыста Дэвис 70.98 уақытында 24-ші орын алды. 1500 метрлік жарыста Дэвис 1:45.98 уақытында 11-ші орын алды. Ол 5000 метрлік жарысқа қатыспады.

2018 жылғы қысқы Олимпиада ойындары

2018 жылдың 13 ақпанында 1500 метрлік жарыста Дэвис 1:46.74 нәтижесімен 19-шы орынды алды. 2018 жылдың 23 ақпанында 1000 метрлік жарыста Дэвис 1:08.78 нәтижесімен 7-ші орынды алды.

Американың туын көтеріп отырған дауыс беру туралы дау

2018 жылғы қысқы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатына бір күн қалғанда Дэвис американдық команданың туын алып жүретін спортшыны таңдау процесіне наразылығын Twitter арқылы білдірді. Сегіз қысқы спорт федерациясынан сайланған өкіл спортшылардың арасында өткен дауыс беруде Дэвис пен төрт мәрте Олимпиада чемпионы Эрин Хамлин әрқайсысы төрт дауыс алды. Дауыс тең түскен жағдайда шешу үшін қабылданған бұрынғы белгіленген тәртіп бойынша, тиысқан тасталды. Хамлин жеребе тастап жеңіске жетті, соның салдарынан туды алып жүруге оны таңдады. Дэвистің Twitter-дегі жазбасында тиысқанды тастау "абыройсыздық" деп бағаланып, #BlackHistoryMonth2018 хэштегі қолданылды, бұл таңдау дауыс беру кезінде нәсілдің маңызды фактор болуы керек болған дегенді білдіреді. Хамлин – ақ нәсілді әйел. Дэвис ашылу салтанатына қатысудан бас тартты. Дэвистің Twitter-дегі жазбасына және оның ашылу салтанатын бойкоттауына реакция көбінесе теріс болды, сондықтан ол 9 ақпан күні кешке өзінің Twitter профилін "жасырын" режіміне қойды, яғни тек оның бекітілген ізбасарлары ғана оның жазбаларын көре және жауап бере алады.

Зейнеткерлік

2019 жылдың қараша айында ол сырғанау спортын қорғаудан кеткенін жариялады.