Хиндуизмдегі іс-қимыл жолы: Карма йоғасы

Кіріспе

Хиндуизмдегі рухани жол Свами Вивекананданың кітабы. Карма-йога, сондай-ақ Карма-марга деп аталады, индуизмдегі төрт классикалық рухани жолдың бірі. Ол «әрекет йогасына» негізделген, ал қалғандары – Джнана-йога (білім жолы), Раджа-йога (медитация жолы) және Бхакти-йога (жеке құдайға деген сүйіспеншілікпен берілгендік жолы). Карма-йоги үшін дұрыс іс-әрекет – дұғаның бір түрі. Индуизмдегі рухани азаттыққа жетудің классикалық жолдарының ішінде карма-йога – өзімшілдіксіз әрекет жолы. Ол рухани ізденушінің дхармаға сәйкес әрекет етуі керектігін, нәтижелерге немесе жеке салдарға байланысты болмайтынын үйретеді. «Бхагавад-гита» бойынша, Карма-йога ой-сананы тазартады. Ол адамды жұмыстың дхармасын, өзінің дхармасына сәйкес жұмыс істеуді, құдайдың ісін атқаруды және сол арқылы өмірінің әр сәтінде «Кришна құдайға ұқсауға» жетелейді. Карма-йога – еңбек арқылы мокшаға (рухани бостандыққа) жетудің жолы. Бұл – нәтижелерге құмарлықсыз, міндетіне адал болу, сәттілік немесе сәтсіздік сияқты сыйлықтар мен нәтижелерге бейтараптықпен қолынан келгеннің бәрін жасау. Индуизмде бұл ұғым сева деп аталады, яғни рухани тәжірибе құралы ретінде басқаларға өзімшілдіксіз қызмет ету. Индус мәтіндеріне сәйкес, адамның іс-әрекеттің нәтижесін іздеуі қалыпты жағдай, бірақ нәтижелерге және оң жағдайларға ғана толыққанды бейімделу дхарманы (этикалық, дұрыс іс-әрекетті) бұзуы мүмкін. Билиморияның айтуынша, карма-йога – «этикалық тұрғыдан жақсы үйлесімді әрекет». Философия және Азия зерттеулерінің профессоры Стивен Филлипспің айтуынша, карма-йогада тек «дхармалық әрекет» ғана орынды, онда адам өзінің жеке рөлін немесе мүдделерін басып қалдырады. Керісінше, карма-йоги барлық тараптардың мүдделерін, барлық тіршілік иелерін, Пракрити элементтерін ескере отырып, дұрыс әрекет етеді. Алайда, Филлипс, кейбір комментаторлар «әрбір әрекетті карма-йога ретінде жасауға болады» және ол міндетті түрде дхармаға сәйкес болуы керек емес деп келіспейтінін қосты.

Цитата:
|цитата = Карма-йога
Сіздің жұмысыңыз – сіздің жауапкершілігіңіз, оның нәтижесі емес. Іс-әрекетіңіздің нәтижесі сіздің қозғаушы күшіңіз болмасын. Еш нәрсеге де тәуелді болмаңыз. Өзіңізге бекініп, жұмысыңызды орындаңыз, еш нәрсеге беріліп қалмаңыз. Жетістікте де, сәтсіздікте де тепе-теңдікті сақтаңыз. Тепе-теңдік – нағыз йога. |көз = — Бхагавад-гита, 2.47-49

Karma yoga , also called Karma marga, is one of the four classical spiritual paths in Hinduism, one based on the "yoga of action", the others being Jnana yoga (path of knowledge), Rāja yoga (path of meditation) and Bhakti yoga (path of loving devotion to a personal god). To a karma yogi, right action is a form of prayer. Of the classical paths to spiritual liberation in Hinduism, karma yoga is the path of unselfish action. It teaches that a spiritual seeker should act according to dharma, without being attached to the fruits or personal consequences. Karma Yoga, states the Bhagavad Gita, purifies the mind. It leads one to consider dharma of work, and the work according to one's dharma, doing god's work and in that sense becoming and being "like unto god Krishna" in every moment of one's life. Karma yoga is a path to reach moksha (spiritual liberation) through work. It is rightful action without being attached to fruits or being manipulated by what the results might be, a dedication to one's duty, and trying one's best while being neutral to rewards or outcomes such as success or failure. Within Hinduism, this concept is known as seva, meaning selfless service to others as a means of spiritual practise. The tendency for a human being to seek the fruits of action is normal, state Hindu texts, but an exclusive attachment to fruits and positive immediate consequences can compromise dharma (ethical, rightful action). Karma yoga, states Bilimoria, is "ethically fine tuned action". According to Stephen Phillips, a professor of philosophy and Asian studies, "only dharmic action" is suitable in karma yoga, in which one downplays one's own exclusive role or one's own exclusive interests. Instead, the karma yogi considers the interests of all parties impartially, all beings, the elements of Prakṛti and then does the right thing. However, adds Phillips, there are commentators who disagree and state "any action can be done as karma yoga" and it doesn't have to be consistent with dharma. Quote box
|quote = Karma yoga
Your work is your responsibility,
not its result. Never let the fruits of your actions
be your motive. Nor give in to inaction. Set firmly in yourself, do your work,
not attached to anything. Remain evenminded in success,
and in failure. Evenmindedness is true yoga. |source = —Bhagavad Gita, 2.47 49

Филлипспің айтуынша, карма-йога «кәсіптік қызметте де, отбасылық істерде де кез келген әрекетке» қатысты, онда йог басқалардың игілігі үшін өзімшілдіксіз жұмыс істейді. Бұл өзін-өзі дамытуға және өзін-өзі тануға бағытталған, әдетте оқшаулану мен медитативтік терең ойларға шолумен жүзеге асырылатын йоганың басқа түрлерінен өзгеше. Филлипс «мүддесіз әрекет» идеясы индуизмге ғана тән емес, буддизм мен джайнизмде де монахтар мен қарындастар үшін ұқсас құмарлықсыз ережелер кездеседі дейді.

Басқа да индуистік мәтіндер

Бхагавад-гитадағы карма-йога идеяларының алға басушылары ең ерте мәтіндер – ежелгі Упанишадтар, мысалы, Брихадарняка Упанишады. Басқа Ведалық мәтіндер де, индуизм философиясының Мимамса мектебінің Ведадан кейінгі әдебиеті де карма марга туралы айтады, бірақ бұл контекст бойынша ритуалдар жолына қатысты. Раджудың пікірінше, Мимамса идеялары, дәстүрлі болғанымен, кейінгі карма-йога идеяларының дамуына ықпал еткен негіз болды. Карма-йога көптеген басқа индуистік мәтіндерде де талқыланады. Мысалы, Бхагавата Пурананың 11.20-бөлімінде рухани босануға үш жол бар екендігі айтылады: джнана-йога (білім), карма-йога (әрекет) және бхакти-йога (соққандық). Философиялық көзқарасты ұстанатындар "білім жолын" артық көреді. Өнер, білім және дағдыларын жемісті қолдануға бейімділер "карма жолын" таңдайды. Ал, эмоционалды байланысқа құштарлар "соққандық жолын" ұнатады. Бұл үш жол бір-бірімен байланысты, бірақ әртүрлі салмаққа ие. Кейіннен индуизмнің жаңа бағыттары раджа-йоганы төртінші рухани жол ретінде қосты, бірақ бұл оның басқа үш жолдан ерекшеленетінін баршаға қабылдатылмады.

Карма йога мен Крия йога

Карма-йога "әрекет йогасы" деп аталады, ал крия-йога "ғибадат ету йогасы" деп аталады. Крия-йога тантрикалық мәтіндерде кездеседі және оны тәжірибелеушілер дененің чакраларын және энергия орталықтарын тәртіпті тыныс алу арқылы белсендіретініне сенеді. Осы тұрғыдан алғанда, крия-йога – карма-йоганың бір бөлігі.