Кіріспе
Ла-Кончита (,/l//ɑː// //k//ə//n/'/tʃ//iː//t//ə//audio=En us la conchita.ogg/; испан тілінде "Кішкентай қабықша" деген мағынада) – АҚШ, Калифорния штатының батыс Вентура округінде, Санта-Барбара округінің шекарасынан оңтүстік-шығысқа қарай 101 тас жолында орналасқан кішкентай, корпорацияланбаған ауыл. Пошталық индексі – 93001, ал ауыл 805 аймақтық кодының ішінде орналасқан. 2005 жылдың 10 қаңтарында Ла-Кончитада үлкен көшкін болды. 2005 жылғы көшкін салдарынан 10 адам қаза тауып, ондаған үй қирады немесе зардап шекті. Бұл көшкін 1995 жылы болған бұрынғы көшкіннің бір бөлігінде қайта орын алды.
La Conchita (,/l//ɑː// //k//ə//n/'/tʃ//iː//t//ə//audio=En us la conchita. ogg/; Spanish for "The Little Shell") is a small unincorporated community in western Ventura County, California, on U. S. Route 101 just southeast of the Santa Barbara county line. The ZIP Code is 93001, and the community is inside area code 805. On January 10, 2005, a major landslide occurred in La Conchita. The 2005 landslide killed 10 people, and destroyed or damaged dozens of houses. The landslide recurred on part of a previous landslide in 1995.
Тарих
"La Conchita", испан тілінде "кішкентай конкиш қабықшасы" деген мағынаны білдіреді, алғаш рет 1880 жылдары Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының бір бөлігіне берілген атау болды және ол қазіргі ауылдан гөрі кеңірек аймақты сипаттау үшін қолданылды. Осы кезеңде, 1923 жылға дейін, шағын жағажай елді мекені "Пунта" деп аталды, ал көшелерге қойылған аттар (Сан-Фернандо, Охай, Бейкерсфилд, Карпинтерия және т.б.) әлі де сақталған күйде, Оңтүстік Тынық мұхиты желісін салуға келген теміржолшылардың туған жерлерін еске түсіреді. Атаудың өзгеруі және сол кездегі Ла Кончита деп белгіленген аймақ, бүгінгі күнгі аймақты және оның геологиялық тарихын түсіну үшін маңызды. Тарихи құжаттарға сәйкес, 1930 жылдарға дейін Бейтс-роудтан бастап Муссель-шоолзға дейінгі (бұрын Муссель-рок деп аталған) аймақ Ла Кончита деп аталды.
18171912 жыл
Пунта ауылы құрылғанға дейін жағалау аймағы Пунта-Горда деп аталды. "Пунта-Горда" сөзі испан тілінде "үлкен мүйіс" деген мағынаны білдіреді және осы жағалаудың ерекшелігі – үлкен жартасқа сілтеме жасайды. 1817 жылы Сан-Буэнавентура миссиясына тоқтаған монах алғаш рет осы жерді атады. Ла-Кончита ауылының тарихы Ринкон-Пойнт аймағындағы дамумен тығыз байланысты. "Ринкон" атауы Карпинтерияның Ринкон мүйісінен бастап Вентураның Теңіз жартасына дейінгі аумақты белгілеу үшін де жиі қолданылды. 1850 жылдан 1873 жылға дейін, Вентура округі құрылғанға дейін, Пунта-Горда Санта-Барбара округінің бір бөлігі болды. Қазіргі Ла-Кончита қауымы бастапқыда 1835 жылы губернатор Хосе Фигероаның Теодоро Аррелланеске берген Ранчо Эль-Ринкон мексикалық жер грантының бір бөлігі болды. Аррелланестің қызы Мария доктор Мэтью Биггске үйленді, ал мүлік 1855 жылы Биггске өтті. 1860 жылдары ұзақ құрғақшылықтан кейін, 1868 жылғы рекордтық жауын-шашын бүкіл округте үлкен су тасқынына әкелді. Осы кезеңде ескі ранчолардың көп бөлігі мұрагерлермен бөлініп, келіп жатқан иммигранттар мен қоныс аударушылардың саны артып келе жатқанда сатылды. 1862 жылғы "Гомстед" заңы Калифорнияға көптеген жаңа қоныс аударушыларды әкелді. 1841 жылы Мэн штатының Лидс қаласында туған Леви Гулд Станчфилд 1875 жылы Пунта-Гордада шаруашылық құрды, қой өсірді, лима бұршақтарын өсірді және Муссел-Рокке шаруашылық үйі салды. Станчфилд Луиза Аренасқа үйленді. Оның әкесі Луис Аренас бірнеше жер грантын иеленді және 1838 жылы Лос-Анджелес қаласының мэрі болды. Оның анасы Жозефа Паломарес Сан-Габриэль алқабының алғашқы қоныстанушыларының бірі Игнасио Паломарестің әпкесі болды. Станчфилд 1879 жылы Чарльз Э. Аблетке мүлікті сатты. Англияда туған Аблетт Санта-Барбарадағы дәріханашы ретінде танымал болды және 1880 жылдардан бастап Пунта-Горда аймағындағы қоныс аудару қызметінің маңызды тұлғасы болды. Осы кезде Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының Ла-Кончита учаскесі аяқталып, Пунта ауылы құрылды. Пунтаның негізін қалаушы отбасылардың арасында Кентуккиден келген Каллистер, Канададағы Принс-Эдуард аралындағы Шарлоттауннан келген Муллиндер және Ирландиядан келген Гейнорлар болды. Осы отбасылардың мүшелері келесі алпыс жыл бойы жергілікті тарихта маңызды рөл атқарды. 1880 жылдан 1916 жылға дейін Пунтада АҚШ пошта бөлімі орналасқан, ал Пунта-Горда кабина және темір жол үшін аялдама болды. Чарльз Э. Аблетт алғашқы пошта бастығы болды. 1883 жылы Ринкон мектеп округі құрылды және сабақтар алғаш рет Роберт Каллистің үйінде тоғыз оқушымен өтті. 1883 жылғы санақта Пунтада 17 бала тіркелген. 1890 жылы атау Пунта-Горда мектеп округі деп өзгертілді және ауылда бірінші мектеп ғимараты салынды. 1890 жылғы Вентура округінің тізімі, сондай-ақ 1900-1916 жылдардағы Ринкон округінің сайлау тізімдері Пунта мен Ринкон аймағындағы тұрғындар арасында этникалық топтардың алуан түрлілігін көрсетеді. 1887 жылы Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолына жол беруге рұқсат берілді және жолдар үшін тар жартастар жарылды. Осыдан кейін арбаларға арналған жол болмағандықтан, 1910 жылы жартастардың айналасына ағаштан жасалған жол салу идеясы алғаш рет пайда болды. Бұл идея сол кезде Монте-Карлода болған еуропалық үлгілерден алынған. "Жол" – 5 метрлік жолмен ағаш қадалардан тұратын көпір. Ол Санта-Барбара және Вентура округтерінің бірлескен жобасы Ринкон теңіз деңгейіндегі жолының бөлігі ретінде салынды. 1912 жылы Ринкон жолы мемлекеттік тас жол жүйесінің бөлігі болды. 1926 жылы оның орнына цемент-бетон төсемі салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыл шаруашылығы осы аймақтың басты кәсібі болып қала берді. Бұл өмір сүрудің қауіпті жолы еді, өйткені таза судың жетіспеушілігі болды. 1898 жылғы қатты құрғақшылық кезінде жаңалықтарда малдың рекордтық саны солтүстікке жайылымға және ерте базарға шығарылғаны, сондай-ақ шаруалардың қиын жағдайын жеңілдету үшін артезиан су көздерін бұрғылаудың үнемі күш-жігері туралы хабарланды. 1850 жылдары осы аймақта басталған мұнай лизингі маңызды болып кетті. Punta Gorda Land & Oil Company компаниясы 1900 жылы құрылды. Қаланың оңтүстігінде орналасқан Ринкон мұнай кен орны 1927 жылы ашылған.
1913-1926 жылдар
Доктор С.Э. Бейтс – Калифорниядағы алтын іздеуге тартылған ағылшын дәрігері еді. Кейіннен ол Санта-Барбарада медициналық тәжіриба жүргізді. Оның ұлы Роберт У. Бейтс Бірінші дүниежүзілік соғыстан Еуропадан оралғаннан кейін ағасы Эдвардпен бірге ранчода жұмыс істеді. Ла-Кончитаның жер картасы алғаш рет 1920 жылдары тіркелді. Сол кезде ол негізінен жақын жердегі мұнай өндіріс орындарында жұмыс істейтін жұмысшылармен қоныстанған. Роберт Бейтс пен Эндрю Бейлард аймақта мұнай табу үмітімен Ла-Кончитада жер сатып алды. (Эндрю Бейлард 1868 жылы Карпинтерияда жер сатып алған еді). Бұл кәсіпорын қаржылық тұрғыдан сәтсіз аяқталды. Эдвард Бейтстің естеліктерінде айтылғандай, 1910 жылдан 1920 жылдардың соңына дейін Ринкон жағажай аймағы артықшылық емес, жауапкершілік ретінде қарастырылды. Осы кезеңде суді іздеу жұмыстары да белсенді басталды. Эдвард С. Рамелли 1923 жылы Ла-Кончитадағы "Муссель Рок Инн" атты курорттық қонақ үйі мен жағалаудағы жерді сатып алды. Оның інісі Милтон инженер-геодезист болды. Ол алғашқы он тоғыз үйді жоспарлап, оны "Ла-Кончита-дель-Мар" деп атады. Келесі мамыр айында Милтон Рамелли теміржолдың үстіндегі он екі метрлік көшелер бойында тағы 327 учаске салды. "Ла-Кончита-дель-Мар" қолжетімді жағажай маңындағы жұмақ ретінде жарнамаланды, учаскелердің бағасы 200 доллардан басталып, мұнай құқығы да кірді. 1927 жылы Муссель Роктан мұнай табылды. Мұнайшылар Ла-Кончитада үй жалдап тұрды. 1930 жылдардың басында жағажайға қызығушылық бірте-бірте арта бастады. Алайда, Си-Клиф және Ринконның басқа жерлерінде мұнай өндірілсе де, Ла-Кончитада мұнай табылған жоқ. Барлық учаскелерге уәде етілген таза су да келмеді. Көп жылдар бойы Ла-Кончита шағын және тыныш қауым болып қала берді. Мұнда жер сатып алған көптеген адамдар жағажайдың тыныштығы мен сұлулығына тартылып, жағажайдың жанында жазғы үйлер салды. "La Conchita Story" жобасы 1928 жылдан бері қауымның тұрғындарының ауызша әңгімелерін және естеліктерін пайдаланды. Элеонора Галлардо Рами 1928 жылы Ла-Кончитада, оның әкесі Жозеф Галлардо бір жыл бұрын салған үйде дүниеге келді. Галлардоның үйі әлі күнге дейін Санленд даңғылында тұр, ол бұрын Вентура даңғылы деп аталған. Мексикадан келген Жозеф Галлардо теміржолда күзетші болып жұмыс істеді, Элеонора Ла-Кончитадағы Пунта-Горда (бір бөлмелі) мектепте оқыған жылдарының жарқын естеліктері мен суреттерін сақтайды. Пит Ричардсон 1928 жылы екі жасында Ла-Кончитаға келді. Оның әкесі Гарри Ричардсон Муссель Шоалста (кейін Муссель Рок деп аталған) алғашқы мұнай ұңғымасын қазған мұнайшы еді. Сол кезде Ричардсон отбасы Ла-Кончитадағы жалғыз "нағыз үйге" ие болған, оның іргетасы қаладан оңтүстікке қарай әлі де көрінеді. Дик Талаугонның әкесі Федерико Талаугон қазіргі Филиппс мұнай қоймасы орналасқан жерде Гейнор отбасынан үлкен үйді жалға алды. Отбасы 1932 жылдың қысында көшіп келді және аймақтың ірі жер иелерінің фермаларында жұмыс істейтін Тынық мұхиты аралдарының өсіп келе жатқан қауымының бір бөлігі болды. Мұнда Талаугон лима бұршағы мен арпа өсірді. Пит Ричардсон мен Дик Талаугон екеуі де Пунта-Горда мектебінде оқыды, ол Ла-Кончитадағы бір бөлмелі мектеп еді. Мектеп 1950 жылдардың ортасында Вентурадағы Санта-Клара көшесіне көшіріліп, балабақша ретінде пайдаланылды. Ғимаратты бұзуға дейін оның бір бөлігі сақталды және 6746 Ojai көшесіндегі Ла-Кончитадағы қазіргі орнына көшірілді. Бетоннан салынған іргетастың қалдықтары әлі де қаланың батысында, Карпинтерия көшесінің қарсысындағы авокадо бақшасының жанында кездеседі. 1930 жылға қарай төбе басындағы шағын коттедждерде он шақты отбасы тұрды. Лима бұршағы қауымның екі жағында да өсті, ал қауым теміржол жолдары мен ескі Ринкон тас жолымен бөлінген жағалауға қарай төменге қарай бақты. Матилья су компаниясы Ла-Кончита тұрғындарына суды 5 галлондық ыдысқа 25 центтен жеткізді. 1959 жылы салынған Каситас бөгеті аймаққа сенімді су көзін әкелді. 1931 жылы Руди Шейдман мен Франк Регами Муссель Шоалстағы теміржолдың жағажай жағындағы "Муссель Рок Инн" қонақ үйін сатып алды. Бір кезде су үстінде шынымен жабылған би алаңы болған, ол қысқы толқындарда жоғалып, Мари Дресслер, Уорнер Оланд және опера әншісі Лотте Леман сияқты Голливудтың жұлдыздарын тартқан. 1935 жылы тас жол үш жолаққа дейін кеңейтілген кезде, мейрамхана Ла-Кончитадағы жағажайға көшіріліп, "Франк пен Руди" деп аталды. Ол 1942 жылы жабылды. 1949 жылы тас жол төрт жолаққа дейін кеңейтілді, теңіз жағалауының сырты Риверсайд округынан әкелінген, салмағы бір тоннаға жететін тас үйірмелермен қоршалды. 1950 жылдардың басында Ла-Кончитадағы жағажайдағы коттедждер тас жол кеңейтілгеннен кейін, мемлекет қосымша жер сатып алғаннан кейін, көшірілді немесе бұзылды. Даг Ричардсон мен Пол Тернер басқарған "Seaside Banana Gardens" Ла-Кончитадағы басты көрікті орындардың бірі болды. Бақша туралы ұлттық және халықаралық басылымдарда жазылды. Калифорнияда банандарды коммерциялық өсіруге болмайды деп есептелгенімен, бақта аймақтың ерекше микроклиматында 50-ден астам экзотикалық сорт өсірілді. 1986 жылы халықаралық деңгейде танымал суретші Роджер Браун Ла-Кончитаға көшіп келді. Роджер Браун (1941–1997) 1980 жылдардың соңынан бастап 1997 жылы қайтыс болғанға дейін негізгі уақытын Ла-Кончитада өткізді. Суретшінің соңғы он жылдығындағы көптеген картиналарына қауым мен оның ортасы шабыт берді. Браун 1995 жылғы тасқын салдарынан "Ла-Кончита Ранчо" компаниясына қарсы сотқа қатысты, ал оның кейбір туындылары сол күнді бейнелейді. Оның туындылары елдегі ірі музейлер мен жеке коллекцияларда сақталады. Суретшінің мұражайы мен коллекциялары Чикаго өнер институтындағы Роджер Браун зерттеу коллекциясында сақталады. 1991 жылы "[1995 жылғы наурыздағы тасқынға қарағанда] әлдеқайда жеңіл болған 1991 жылғы тасқын көптеген үй иелерін [мысалы, тіреу қабырғалары мен лай ағындары] қауіпсіздік шараларын салуға итерді". 1992 жылы Чикагодан танымал сәулетші Стенли Тигерман Роджер Браунның (1941–1997) Ожай көшесіндегі үй-студиясын аяқтады. Қызғылт түсті саз үй Ла-Кончитадағы маңызды нысанға айналды. Браун осы студияның дизайнын мақұлдату үшін екі жылдан астам күресті және Комиссиямен болған көңілінің толмауы туралы суретін жасады. 1995 жылы Ла-Кончита ауылына әсер еткен алғашқы ірі тасқын болды. 2004 жылы Роджер Браунның үйін ER медбикесі Билл Харбисон сатып алды. 1,5 айдан кейін 2005 жылғы тасқын болды, оның барысында ол екі адамды құтқарып, Ventura округының өрт департаменті мен Калифорния штатынан "Батылдық медалімен" марапатталды.
2005 жылдан қазіргі уақытқа дейін
2005 жылы 10 қаңтарда 2005 жылғы Ла Кончита жер көшкіні он Ла Кончита тұрғынының өмірін қиды. 15 қаңтарда тұрғындар Ла Кончита қауымдық ұйымын (ЛКҚҰ) құрды. ЛКҚҰ жергілікті, штаттық және федералды үкімет өкілдерімен бірлесіп, 1995 жылдан бері қауымдастықты әсер етіп келген жер көшкіні мәселесін шешу үшін жұмыс істеді. 2006 жылдың наурыз айында губернатор Шварценеггер «жағажай маңындағы қауымның қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолдарын зерттеуге» 667 000 доллар бөлуді жариялады. Консалтингтік фирмамен келісімшарт 2007 жылдың сәуір айында жасалды және 2009 жылдың басында «жобалық» есеп алынды. 2008 жылы 2005 жылғы Ла Кончита жер көшкінінде қаза тапқандардың туыстары мен мүлкін жоғалтқан тұрғындар Ла Кончита ранчосына қарсы сотқа арыз беріп, сәтті келісімге келді. Ранчо ішінара кінәлі деп танылды және келісім жасалды. Ранчоның активтері мен ақшалай төлемдер талапкерлерге берілді. (Мысалы: «Қаза тапқан Ла Кончита жер көшкініне байланысты сот ісі» Los Angeles Times, Калифорния бөлімі, 9 қыркүйек, 2008 ж.) және басқа Калифорниялық басылымдар. Ранчо содан бері сатып алынды және Ла Кончита тұрғындары барлық тұрғындардың болашақ қауіпсіздігі үшін күш-жігерді үйлестіру үшін жаңа иелерімен жұмыс істеп жатыр. Талапкерлер 2005 жылғы жер көшкінінен туындаған залаптар үшін Вентура округіне де сотқа жүгінді. Талапкерлер округ салынған қабырғаның жер көшкініне себеп болғанын немесе залаптарына әсер еткенін мәлімдеді. Сотта округ барлық талаптар бойынша талапкерлерге қарсы жеңіске жетті. Талапкерлер шағымданып, бірақ апелляциялық сот округтің пайдасына шешім шығарды. Округ Ла Кончитада өмір сүрудің қаупі туралы берген ескертулері «кәдімгі адамды Ла Кончитадан алыс болуға кеңес беру үшін жеткілікті» екенін анықтады.
2015 жылға қарай Ла Кончита, қосымша жер көшкіні қаупі туралы ескертулерге қарамастан, шамамен 300 тұрғыны бар белсенді қауым болып қала береді. Аймақтың қауіпсіздігін жақсарту үшін, жоталарды тегістеу арқылы шамамен 50 миллион долларлық шығынға ұсыныстар жасалды, сондай-ақ үкіметтің қаланы сатып алып, оны эскроуға беру туралы ұсынысы да бар, бірақ ешқайсысы іске аспады.
География
Бүкіл қала жағалауға параллель екі көшеден тұрады, және он қысқа перпендикуляр көшелер Ринкон тауының етегінде аяқталады. Ла Кончита 119.448 градус батыс бойлық және 34.364 градус солтүстік ендікте, жағалаудың оңтүстік-батысқа қарайтын бөлігінде орналасқан. USGS топографиялық карталарында қала "Пунта" деп белгіленген. Ол солтүстік-батыста Ринкон мүйісі мен оңтүстік-шығыста Мидия тізімдерінің арасында жатыр; Ринкон тауы солтүстік-шығысқа қарай тік көтеріледі. Ең жақын қала – Карпинтерия, ол солтүстік-батысқа қарай шамамен 8 шақырым қашықтықта орналасқан.