Кіріспе

Американдық авиатор (1897–1929)

Карл Бенджамин "Бен" Эйльсон (20 шілде 1897 – 9 қараша 1929) – американдық авиатор, шегіс ұшқышы және зерттеуші. Аляскадағы Эйльсон әуе күштерінің базасы, Фарго, НД қаласындағы Карл Бен Эйльсон орта мектебі және Гранд-Форкс, НД қаласындағы Карл Бен Эйльсон бастауыш мектебі, сондай-ақ Эйльсон ӘКБ, АК қаласындағы Бен Эйльсон жас және үлкен орта мектебі оның құрметіне аталған. 1997 жылы Карл Бен Эйльсон Солтүстік Дакота авиациясының даналық залына енгізілді.

Өмірбаян

Карл Бенджамин Эйлсон Солтүстік Дакота штатының Хаттон қаласында норвегиялық иммигранттардың отбасында дүниеге келді. Оның авиацияға деген қызығушылығы бала кезінен бастау алды. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқаннан кейін Эйлсон ұшқыш болуға мүмкіндік алды. Эйлсон 1917 жылы АҚШ Әскери Әуе күштерінде ұшуды үйренді. 1918 жылдың қаңтарында ол АҚШ Әскери байланыс корпусының жаңа құрылған авиация бөліміне қабылданып, қызметке кірді. Бірінші дүниежүзілік соғыс Эйлсонның ұшқыштар даярлығынан өтіп жатқан кезінде аяқталды. Эйлсон әкесінің дүкеніне көмектесу және Солтүстік Дакота университетін бітіру үшін Солтүстік Дакотаға оралды. 1919-1920 жылдардың қысында ол және басқалар Солтүстік Дакотадағы алғашқы ұшу клубы – Хаттон Аэро клубын құрды. 1921 жылы университетті бітіргеннен кейін ол Вашингтон қаласындағы Джорджтаун құқық мектебіне (қазіргі Джорджтаун университеті) түсті. Капитолийде полиция қызметкері болып жұмыс істегенде ол Аляска территориясының Конгресске делегаты Дэниел Сазерлендпен танысты, ол Бенді Аляскаға барып орта мектепте сабақ беруге инадар етті.

Мансап

Көп ұзамай Эйлсон 1923 жылы құрылған «Ең алыс солтүстік авиациялық компаниясының» жалғыз ұшқышы болды. 1924 жылы ол Аляскадағы алғашқы әуе поштасын Фэрбенкстен Макгратқа, Аляскаға 3 сағаттан кем уақытта жеткізді, ал осы қашықтықты иттермен жүруге 30 күнге дейін уақыт кеткен. 1926 жылы ол Атлантадан Флорида штатының Джексонвилл қаласына алғашқы әуе поштасын ұшырды. 1927 жылдың наурыз айында австралиялық поляр зерттеушісі Джордж Хьюберт Уилкинс пен Эйлсон Алясканың солтүстігіндегі мұзды зерттеді. Олар Эйлсонның ұшағымен мұзға қонды, бұл жер бетіндегі ұшақтың мұзға алғашқы қонуы болды. 1928 жылдың сәуір айында Эйлсон мен Уилкинс Солтүстік Америкадан Солтүстік полюс арқылы Еуропаға алғашқы рейспен Солтүстік Мұзды мұхитты басып өтті. Пойнт-Барроудан Шпицбергенге дейінгі ұшу 20 сағатқа созылды. 1928 жылы Эйлсон Уилкинспен бірге Антарктика экспедициясына қатысқанда, олар бір жылы әлемнің екі поляр аймағының үстінен ұшқан алғашқы адамдар болды. 1928–1929 жылдардағы Антарктика жазында Эйлсон мен Уилкинс Антарктиканы әуеден зерттеді, бұрын белгісіз болған бірнеше аралдарды картаға түсірді. Арктикалық рейстен оралғаннан кейін Эйлсоннан Америка авиация корпорациясының еншілес компаниясы «Аляскан Эйруэйс» құруды сұрады. 1929 жылы Эйлсон өзінің механикі Эрл Борландпен бірге Сибірдегі әуе апатында қаза тапты. Олар «Нанук» жүк кемесі мұзға қамалып, одан жүк пен адамдарды эвакуациялауға тырысқанда оқиға орын алды (қазіргі Мыс Шмидта). Олардың денелері 1930 жылдың 18 ақпанында табылған.

Мұра

Карл Бенджамин Эйльсон мектебі мен "Либерти" кемесі SS Карл Б. Эйльсон оның құрметіне аталған, сондай-ақ Эйльсон тауы және Денели ұлттық паркі мен қорығындағы жаңа келушілер орталығы да оның есімімен аталады. Аляска Университетінің Фэрбанкс кампусындағы Карл Бен Эйльсон ескерткіш ғимараты оның құрметіне аталған. Батыс-Орталық Аляска жотасындағы бір шың да оның есімімен аталады. Солтүстік Дакотадағы Гранд Форкс әуе базасындағы бастауыш мектеп, сондай-ақ Аляскадағы Солтүстік полюсінің жанындағы Эйелсон әуе базасындағы Бен Эйелсон орта мектебі және Солтүстік Дакотадағы Фаргодағы Карл Бен Эйльсон орта мектебі де оның есімімен аталған. Солтүстік Дакота штатының Хаттон қаласындағы Карл Бен Эйлсон үйі Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. 1929 жылы ол Хармон трофейімен марапатталды. 1984 жылы Карл Бен Эйльсон Скандинавиялық-Америкалық Даңқ залына енгізілді, бұл фестиваль жыл сайын Норск Хостфест скандинавиялық фестивалі барысында Минотта, Солтүстік Дакотада өткізіледі. 1985 жылы ол Огайо штатының Дейтон қаласындағы Ұлттық авиация Даңқ залына енгізілді. 1997 жылы Карл Бен Эйльсон Солтүстік Дакота штатының Roughrider сыйлығымен марапатталды.