Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Делидің жоғары соты
High Court for NCT of Delhi
Делидің жоғары соты (; IAST: dillī uchcha nyāyālaya) 1966 жылғы 31 қазанда 1966 жылғы Дели жоғары соты туралы заңмен құрылды. Бұл – Дели ҰҚТ-дағы мемлекеттік деңгейде сот функцияларын атқаратын ең жоғары сот. Одан төмен 9 сот округі жұмыс істейді, атап айтқанда (1) Орталық (2) Нью-Дели (3) Оңтүстік (4) Оңтүстік-Батыс (5) Солтүстік (6) Солтүстік-Батыс (7) Батыс (8) Солтүстік-Шығыс (9) Шығыс. Оның өкілеттігі Үндістан Конституциясының VI бөлігіндегі V тараумен берілген.
The High Court of Delhi (; IAST: dillī uchcha nyāyālaya) was established on 31 October 1966, through the Delhi High Court Act, 1966. It is the highest court performing judicial functions in the NCT of Delhi at the State level. Below it are the Subordinate Courts, functioning for 9 Judicial Districts namely (1) Central (2) New Delhi (3) South (4) South West (5) North (6) North West (7) West (8) North East (9) East. It gets its powers from Chapter V in Part VI of the Constitution of India.
Тарих
Бастапқыда 1919 жылғы 21 наурыздағы Патент хаттарымен құрылған Лахордағы Жоғары сот, сол кездегі Пәнджәп және Дели провинцияларына қатысты сот билігін жүзеге асырды. Бұл жағдай 1947 жылғы Үндістан тәуелсіздік актісіне дейін, Үндістан және Пәкістан доминиондары құрылғанға дейін сақталды. 1947 жылғы «Жоғары соттар (Пәнджәп)» жарлығымен 15 тамыздан бастап, сол кездегі Шығыс Пәнджәп деп аталған аумақ үшін жаңа Жоғары сот құрылды. 1947 жылғы «Үндістан (қолданыстағы Үндістан заңдарын бейімдеу)» жарлығында, қолданыстағы Үндістан заңдарында Лахордағы Жоғары сотқа жасалған кез келген сілтеме Шығыс Пәнджәп Жоғары сотына жасалған сілтемемен алмастырылуы тиіс деп белгіленді. Шығыс Пәнджәп Жоғары соты Шимла қаласындағы «Питерхофф» деп аталатын ғимаратта жұмысын бастады. Бұл ғимарат 1981 жылдың қаңтар айында өртеніп кетті. 1954-1955 жылдары Пәнджәп үкіметінің кеңсесі Чандигархқа көшірілген кезде, Жоғары сот та Чандигархқа көшірілді. Кейіннен Пәнджәп Жоғары соты деп аталған бұл сот, Делидегі аудандық тармағы арқылы Делидің одақтық аумағы және Дели әкімшілігіне қатысты істер бойынша сот билігін жүзеге асырды. Делидің маңыздылығын, халқын және басқа да факторларды ескере отырып, Үндістан Парламенті Делиде жаңа Жоғары сот құру қажет деп шешті. Бұл 1966 жылғы 5 қыркүйекте қабылданған «Дели Жоғары соты туралы» заң арқылы іске асырылды. Дели Жоғары соты бастапқыда Дели одақтық аумағының ғана емес, сонымен қатар Химачал-Прадештің де юрисдикциясын жүзеге асырды. Дели Жоғары сотының Шимлада «Равенсвуд» деп аталатын ғимаратта Химачал-Прадеш тармағы болды. 1971 жылғы 25 қаңтарда 1970 жылғы «Химачал-Прадеш штаты туралы» акті күшіне енгенге дейін Дели Жоғары соты Химачал-Прадеш бойынша юрисдикциясын жүзеге асыруды жалғастырды.
Initially, the High Court of Judicature at Lahore, which was established by a Letters Patent dated 21 March 1919, exercised jurisdiction over the then provinces of the Punjab and Delhi. This position continued till the Indian Independence Act, 1947 when the dominions of India and Pakistan were created. The High Courts (Punjab) Order, 1947 established a new High Court for the territory of what was then called the East Punjab with effect from 15 August 1947. The India (Adaptation of Existing Indian Laws) Order, 1947 provided that any reference in an existing Indian law to the High Court of Judicature at Lahore, be replaced by a reference to the High Court of East Punjab. The High Court of East Punjab started functioning from Shimla in a building called "Peterhoff". This building burnt down in January, 1981. When the Secretariat of the Punjab Government shifted to Chandigarh in 1954 55, the High Court also shifted to Chandigarh. The High Court of Punjab, as it is later came to be called, exercised jurisdiction over Delhi through a Circuit Bench which dealt with the cases pertaining to the Union Territory of Delhi and the Delhi Administration. In view of the importance of Delhi, its population and other considerations, Indian Parliament thought it was necessary to establish a new High Court of Delhi. This was achieved by enacting the Delhi High Court Act, 1966 on 5 September 1966. The High Court of Delhi initially exercised jurisdiction not only over the Union Territory of Delhi, but also Himachal Pradesh. The High Court of Delhi had a Himachal Pradesh Bench at Shimla in a building called Ravenswood. The High Court of Delhi continued to exercise jurisdiction over Himachal Pradesh until the State of Himachal Pradesh Act, 1970 was enforced on 25 January 1971.
Дели жоғары сотының бас судьясы
Дели жоғары сотының бас судьясын Үндістан Президенті, Үндістанның бас судьясымен кеңесе тағайындайды. Тағайындау барысында Үндістанның бас судьясы Жоғарғы соттың ең жоғары екі судьясымен кеңесуге міндетті. Үндістандағы басқа барлық жоғары соттардың бас судьяларын Үндістан Президенті, Конституцияның 217-бабында белгіленгендей, Үндістанның бас судьясы және штат губернаторымен кеңесе тағайындайды. Бас судья – штаттың жоғары сотындағы ең тәжірибелі судья. Сот функцияларын орындаумен қатар, ол Индия Конституциясының 229-бабында көзделген әкімшілік өкілеттіктерді де жүзеге асырады. Қазіргі уақытта Дели жоғары сотының бас судьясы міндетін атқарушы Манмохан. Ол осы лауазымға 2023 жылғы 9 қарашада тағайындалды.
The Chief Justice of the High Court of Delhi is appointed by the President of India, in consultation with the Chief Justice of India. During the appointment, the Chief Justice of India is required to consult with two senior most judges of the Supreme Court. For all other High Courts in India, The Chief Justices are appointed by the President of India, as provided under Article 217 of the Constitution, in consultation with the Chief Justice of India and the Governor of the State. The Chief Justice is the senior most sitting judge of the High Court in a State. Besides performing judicial functions, he/she also exercises administrative powers, as provided under Article 229 of the Constitution of India. Current acting Chief Justice of the Delhi High Court is Justice Manmohan. He was appointed in this position on 9 November 2023.
Дели жоғары сотының судьялары
Дели жоғары сотының судьялары (Дели жоғары сотының бас судьясынан басқа) Президенттің қолы мен мөрімен берілетін жарлық арқылы, Үндістанның бас судьясымен кеңескеннен кейін және Дели жоғары сотының бас судьясының ұсынысы бойынша тағайындалады. Үндістанның бас судьясы жоғары соттың ең аға екі судьясымен кеңесуге міндетті. Жоғары соттың бас судьясы жоғары сотқа тағайындау үшін үміткерді ұсынбас бұрын өзінің ең аға екі судьясымен кеңесуі тиіс. Дели жоғары сотының судьялары Үндістанның Жоғарғы соты 1997 жылғы 7 мамырда қабылдаған «Сот өмірінің құндылықтарын қайта бекіту» кодексіндегі этика нормаларымен басшылыққа алады. Қазіргі таңда Дели жоғары сотының штаттық саны 45 тұрақты судья және 15 қосымша судьядан тұрады. Дели жоғары сотының қазіргі судьяларының тізімі:
The Judges of High Court of Delhi (other than the Chief Justice of the Delhi High Court) are appointed by the President by warrant under his hand and seal after consultation with the Chief Justice of India, and on the recommendation of the Chief Justice of the High Court of Delhi. The Chief Justice of India is required to consult with two senior most judges of the Supreme Court. The Chief Justice of the High Court is also required to consult his two senior most puisne Judges before recommending a name for appointment to the High Court. The Judges of the Delhi High Court are guided by the code of ethics as stated in ‘Restatement of Values of Judicial Life’ adopted by the Supreme Court of India, vide its resolution dated 7 May 1997. Currently, the sanctioned strength of Judges of the High Court of Delhi is 45 permanent Judges and 15 Additional Judges. Following is the list of sitting Judges of the High Court of Delhi:
Дели жоғары соты – бастапқы юрисдикцияға ие аумақ. Бұл азаматтық істерді тікелей Жоғарғы сотқа беруге болады дегенді білдіреді, ал Жоғарғы сот, әдетте, тек азаматтық істер бойынша апелляциялық юрисдикцияға ие. Бастапқы юрисдикцияға ие басқа жоғары соттар – Бомбей, Калькутта, Мадрас және Химачал-Прадеш.
The High Court of Delhi is territory. This means that civil cases can be filed directly in the High Court, whereas the High Court generally only has appellate civil jurisdiction otherwise. The other High Courts which have original side jurisdiction are Bombay, Calcutta, Madras, and Himachal Pradesh.
Артта қалған жұмыс
2006–2008 жылдарғы есепте көрсетілгендей, Дели жоғары сотында көптеген шешілмеген істер тізімі бар. Оларды шешуге 466 жыл қажет. Халықтың сенімін қайта жаңарту мақсатында, Дели соты 2008–2010 жылдары әрбір іс бойынша 5 минут уақыт жұмсап, 94 000 істі қарады және жапты.
As per the report released on 2006–08, Delhi High court has a long list of pending cases. The backlog is such that it would take 466 years to resolve them. In a bid to restore public trust and confidence, Delhi court spent 5 minutes per case and disposed of 94,000 cases in 2008–10.
Бұрынғы Бас судьялар
#Бас судьялардың Қызмет мерзіміБасталуыАяқталуы 1 К. С. Хегде 31 қазан 1966 16 шілде 1967 М К М Исмаил (актілік) 17 шілде 1967 13 қараша 1967 2 И. Д. Дуа 14 қараша 1967 1 тамыз 1969 3 Х. Р. Ханна 1 тамыз 1969 22 қыркүйек 1970 4 Хардейал Харди 22 қыркүйек 1971 15 мамыр 1972 5 Нарайн Андлей 15 мамыр 1972 4 маусым 1974 6 Т. В. Р. Татачари 4 маусым 1974 16 қазан 1978 7 В. С. Дешпанде 16 қазан 1978 27 наурыз 1980 8 Пракаш Нарайн 8 қаңтар 1981 6 тамыз 1985 9 Раджиндер Сахар 6 тамыз 1985 22 желтоқсан 1985 10 Д. К. Капур 22 желтоқсан 1985 20 тамыз 1986 11 Т. П. С. Чаула 20 тамыз 1986 16 тамыз 1987 Р. Н. Аггарвал (актілік) 16 тамыз 1987 21 тамыз 1987 12 Йогешвар Даял 21 тамыз 1987 18 наурыз 1988 13 Рабиндранатх Пайн 18 наурыз 1988 28 қыркүйек 1990 14 Милап Чанд Джайн 28 қараша 1990 21 шілде 1991 15 Г. С. Миттал 5 тамыз 1991 4 наурыз 1994 16 М. Джаганнадха Рао 12 сәуір 1994 21 наурыз 1997 17 Махиндер Нарайн 21 наурыз 1997 30 желтоқсан 1999 18 Сэм Нариман Вариава 31 желтоқсан 1999 15 наурыз 2000 19 Арижит Пасаят 10 мамыр 2000 19 қазан 2001 20 С. Б. Синха 26 қараша 2001 1 қазан 2002 21 Б. С. Патель 5 наурыз 2003 7 тамыз 2005 22 Маркандей Катжу 12 қазан 2005 10 сәуір 2006 23 Мукундакам Шарма 4 желтоқсан 2006 9 сәуір 2008 24 Ажит Пракаш Шах 11 мамыр 2008 12 ақпан 2010 25 Дипак Мисра 24 мамыр 2010 10 қазан 2011 26 Д. Муругесан 26 қыркүйек 2012 10 маусым 2013 Бадар Дуррез Ахмед (актілік) 10 маусым 2013 1 қыркүйек 2013 27 Н. В. Рамана 2 қыркүйек 2013 16 ақпан 2014 Бадар Дуррез Ахмед (актілік) 17 ақпан 2014 20 сәуір 2014 28 Горла Рохини 21 сәуір 2014 13 сәуір 2017 Гита Миттал (актілік) 14 сәуір 2017 10 тамыз 2018 29 Раджендра Менон 11 тамыз 2018 6 маусым 2019 30 Дхирубхай Наранбхай Патель 7 маусым 2019 12 наурыз 2022 Випин Сангхи (актілік) 13 наурыз 2022 27 маусым 2022 31 Сатиш Чандра Шарма 28 маусым 2022 8 қараша 2023 Әділет Манмохан (актілік) 9 қараша 2023
#Chief JusticesTenureStartEnd 1 K. S. Hegde 31 Oct 1966 16 Jul 1967 M K M Ismail (acting) 17 Jul 1967 13 Nov 1967 2 I. D. Dua 14 Nov 1967 01 Aug 1969 3 H. R. Khanna 01 Aug 1969 22 Sep 1970 4 Hardayal Hardy 22 Sep 1971 15 May 1972 5 Narain Andley 15 May 1972 04 Jun 1974 6 T. V. R. Tatachari 04 Jun 1974 16 Oct 1978 7 V. S. Deshpande 16 Oct 1978 27 Mar 1980 8 Prakash Narain 08 Jan 1981 06 Aug 1985 9 Rajinder Sachar 06 Aug 1985 22 Dec 1985 10 D. K. Kapur 22 Dec 1985 20 Aug 1986 11 T. P. S. Chawla 20 Aug 1986 16 Aug 1987 R. N. Aggarwal (acting) 16 Aug 1987 21 Aug 1987 12 Yogeshwar Dayal 21 Aug 1987 18 Mar 1988 13 Rabindranath Pyne 18 Mar 1988 28 Sep 1990 14 Milap Chand Jain 28 Nov 1990 21 Jul 199115 G. C. Mittal 05 Aug 1991 04 Mar 1994 16 M. Jagannadha Rao 12 Apr 1994 21 Mar 1997 17 Mahinder Narain 21 Mar 1997 30 Dec 1999 18 Sam Nariman Variava 31 Dec 1999 15 Mar 2000 19 Arijit Pasayat 10 May 2000 19 Oct 200120 S. B. Sinha 26 Nov 2001 01 Oct 2002 21 B. C. Patel 05 Mar 2003 07 Aug 2005 22 Markandey Katju 12 Oct 2005 10 Apr 2006 23 Mukundakam Sharma 04 Dec 2006 09 Apr 2008 24 Ajit Prakash Shah 11 May 2008 12 Feb 2010 25 Dipak Misra 24 May 2010 10 Oct 201126 D Murugesan 26 Sep 2012 10 Jun 2013 Badar Durrez Ahmed (acting) 10 Jun 2013 01 Sept 2013 27 N. V. Ramana 02 Sep 2013 16 Feb 2014 Badar Durrez Ahmed (acting) 17 Feb 2014 20 Apr 2014 28 Gorla Rohini 21 Apr 2014 13 Apr 2017 Gita Mittal (acting) 14 Apr 2017 10 Aug 2018 29 Rajendra Menon 11 Aug 2018 06 Jun 2019 30 Dhirubhai Naranbhai Patel 07 Jun 2019 12 Mar 2022 Vipin Sanghi (acting) 13 Mar 2022 27 Jun 202231 Satish Chandra Sharma 28 Jun 2022 08 Nov 2023 Justice Manmohan (acting) 09 Nov 2023